Hogoshti eshte vendlindja ime

 

pergaditur nga Ramadan Selim Latifaj

 

Hogoshti frymëzim i vargut tim

nga Ramadan Selim Latifaj
 
 
Vargun kur e shkruaj, përqëndrohem thellë

Frymëzimin e kërkuar, e shëndrroj në vlerë.

Anamoravas unë jam, i krahinës me plot lavdi

Hogoshtin vendlindje  e kam, motiv për atdhedashuri.
 
Gjuhën shqipe për  me dashtë,
sa më pastër  at' me e  shkruar
Kombin nënë me e pasë,
Metush Krasniqi na ka mësuar.

Si me e dashtë Flamurin e  Skënderbeut ,
i lirë për t’u valëvitur
Na mësoi Avdullah Kastrati  Duli,
si atdhetar i kalitur.
 
Rrugën e  Zotit , krijuesit tone të vetëm
Amanet nga te parët,  me punë e  me vepër
Luftën për Atdheun , Kombin  obligim moral
E dëshmoi efendi Haki Sermaxhaj myderrizi jonë i parë.
 
Për mbrojtje dhe sakrificë , amanet nga t’parët kemi
Rexhep  Mala rrezon dritë, pas rrugës tij  do vemi.
Vranjevcin “Kodra e Trimave” Rexha-Nuhiu e shëndrruan
Kamenicës me i thanë Dardanë , ata jetën flijuan.
 
Kush e volosi fjalën Liri, kush me gjak vall  e  shkroi
Me tri germa UÇK, mëmëdhe kush të çliroi ?
Kush na mesoi sa e shtrenjtë është toka e Kosovës nanë
Isa Kastrati e Avdi Xhaqku dy dëshmorët tanë.
 
Ndaj vargu i fundit  let’ lexohet me vëmendje të thellë
Pajtimi i gjaqeve n'Hogosht s'trokiti n'asnjë derë
Ngase kultivuam  atdhedashuri nga të parët
Se pushka  vret vetëm armikun, e kurrë jo shqiptarët!
 
me rrespekt, Ramadan Latifaj Hogoshti
 
Rexhep Mala e Nuhi Berisha
 
HAKI SERMAXHAJ
 
Hogosht-14 .10.1914 / 27.01.1948 -Srem i pistë
“Unë jam i gatshëm për bashkpunim me çdo shqiptar, pa dallim feje, vendi, ideje apo edhe bindje politike, unë s’kam gajle që ju jeni komunistë... Jam i gatshem të bashkpunoi edhe me komunistë, por vetëm për bashkimin e Kosovës me Shqipni, por kurrën e kurrës për bashkimin me Serbi...”
Haki Sermaxhaj
 
Muaj i ftohtë ishte janari
plot me  bore, dimer, acar
iken vitet ngelen kujtimet
poezine une per ta marre

Një copë akull n'timen zemer
pom' merdhinë  mua n'brendi
vargu -vargut ia gjene rimën
n’Hogosht kthehem përsëri
 
Kujtoj koherat qe kane ikur
dimrat e eger plot trishtim
kudo ndihej zeri i shqipes
qe kurre s’ndalej n’fluturim

Gjoksin gjak kishte Hakiu
myderrizi ynë atdhetar
mbylli syte në burg të  Sremit
at’ nate te ftofte  ne janar

Gjashtë dekada kane ikur
Ai s’pushon i qetë n’amshim
komandant n’beteja të Kikës
e sot varrin ne s’ta dimë

Jo s' leshoj  asnje apel
n’qeverite tona ngjyra plot
une e shkruaj vetem poezinë
e turpin politikajve ua njoh!

N’ vargun tim t’radhes
leshoj vetem ofshamë
Haki Sermaxhaj myderrizi
mbetet gjithmonë  i gjalle

Janarët ne Hogosht shkruhen
me germa t’arta gjithmonë
1948 dhe 19 84
Legjendaret  ne s’i harrojmë

Dëshmoret kane vetem ditelindje
atdhetarët  kurrë nuk vdesin
Haki Sermaxhaj myderizi
frymezim simbol  i qendreses

 

Ramadan Latifaj, janar 2010

 
 
 

Isa Kastrati
 
 
Deshmoret nuk vdesin kurre
 
 
 
Agim Ramadani
 
 
 
Rexhep    Mala
 
Nga kjo shkollë fotografi
dolën gjenerata me radhë
trim mbi trima sot në histori
Rexhep Mala mbi-atdhetar.
***
Këtu nis'
abc-eda e trimit,
abc-eda e dëshmorit
Këtu nis' abc-eda
për Bashkim Kombëtar 
Këtu nis' abc-eda e heroit.
 
***
Këtu nis'
Këtu s'përfundon jo
Rexhep Mala është kudo.
***
Ai është nën qiellin e shqipeve
Ai është përjetsisht i gjallë
Ai ka vetëm ditëlindjen
Ai është në altar.
***
  Rexhep Mala së shpejti në vendlindje
me një shtatore deri në qiell
Hogoshti aty ku u linde

të pret sikur një Diell.

Me rrespekt, Ramadan Selim Latifaj - Hogoshti

 
Në vend të përkujtimit
(Avdi Xhaqkut nga Hogoshti
dëshmorit që heroikisht bie
me 1 qershor 1999,varrimi i tij u
bë me 2 qershor në Pashtrik...)
Avdi Xhaqku

Ecin ditët,
muaj e vite
një dekadë sot kaloj,
Dëshmorin Avdi Xhaqku
me krenari e mall  e kujtoj.
°°°
Nëna Zylfije
baba Ibrahimi
derdhin lotë,
Lotë krenarie
përmallimi.
°°°
Tetë vite
larg nënës,
Tetë vite larg babait
tetë vite në Zvicër
larg motrave e vëllait.
°°°
Iu ktheve bjeshkëve
maleve t'Pashtrikut
Iu ktheve Kosovës
me pushkë kundër armikut.
 
Ah ... syri nënës
 biri im,
kush më zëvendsoj
kujt i tha nënë
kujt i tha baba
ku i gjete motrat
kush t'u bë vëlla?
 
Më fal' nënë
më fal' baba,
ju motra e ti vëlla,
të gjithëve ju gjeta
nën qiell të Kosovës
afër prap më keni
n'Hogosht ju bëjë roje.
 
Nëna jote e babai
motrat e Rexhepi-vëllai
krenarë , ballëlartë të gjithë
për ty Avdi që t'kem' rritë.
Me rrespekt, Ramadan Selim Latifaj Hogoshti
 
 
 

______________________________________________________________

Rrahim Beqiri

 
Rrahim Beqiri - ROKI

Pushkët ngjeshur
armikun qëllojeni,
qëllojeni vetëm në ballë
për atdhe të vdesim
e Bashkim Kombtar.



Pushkën drejt armikut
qëllojeni vetëm në ballë
ne jemi t'pavdekshëm
për Flamurin shqiptar.

Armiqët tanë
s'njohin dialog,
serbë e  maqedon...
sllavë...i njejti bërllog.

Unë shkoj drejt altarit
me t' vetmin ideal
s'derdhë dot lot i juaji "Roki"
dëshmorët mbesin gjithmonë të gjallé.


Me rrespekt per deshmoret Ramadan Selim Latifaj HOGOSHTI

Kushtrimi 

Bashkohuni vëllezër e motra shqiptarë
të gjithë para Flamurit japim betimin
t'gjithë në rrugë t' Bashkimit Kombetar
Komandant Roki lëshon kushtrimin.


Të gjithë t' bashkuar , në Iliridë t'shkojmë
sllavo-maqedonëve kufirin t'ua tregojmë,
me Flamur përpara,armët drejt armikut
t'ia bashkojmë rrënjës degën edhe lisin.


Amanet nga dëshmorët e kemi
përherë t' bashkuar ne të jemi
amanet i dëshmorit, trimit  të madh
Rrahim Beqiri, legjenda jonë e rrall
ë.
 
Ramadan Selim Latifaj
Dardanë 2005


 
Isa Kastrati e Avdi Xhaqku
*********************************************************************************

Deshmor AVDI XHAQKU

Kosova  djemë trima prore kishte
Dardana dha dëshmorë padyshim
Avdi Xhaqku aq trim i madh ishe

shkruaj për Ty Hogoshtasi im.

***

Më kujtohen ditët e rinisë o trim
 ishit aq i urtë,i qetë e bujar
të edukoi babai-baca Ibrahim
si ta duash kombin shqiptar.
°°°°°°
Rrugëtuat  shumë gjat
europës tatëpjetë,
n'Kosovë erdhe me vrap
për të flijuar jetë.
°°°°°
Luftove në Kroaci në rreshta të parë
aty mesove luftën e shkaut barbar
aty nxorre hak për vllezërit tuaj shqiptarë
që hordhitë qetnike t'i kishin vrarë.
°°°°°
Avdi Xhaqku në Zvicër dha betim
"o sot o kurrë në atdheun tim"
pas tetë vitesh s'erdhe në Hogosht
por hyre drejt në front,zjarr e barot.
°°°°°
Iu bashkove UÇK-së që kishit ëndërruar
a ka më nderë se për Liri me u flijuar
Avdi Xhaqku në majë të Pashtrikut
tmerr e vdekje i solli armikut.
°°°°°
Atdhetarët vetëm për Atdhe vdesin
Ata përjetësisht të gjallë mbesin
Të shkrova vargje me ngjyrë gjaku
Lavdi të qoftë hero - AVDI XHAQKU

shkruar nga Ramadan Selim Latifaj , maj 2009
përshëndes mbarë familjen Xhaqku nga
Hogohti e veçmas bacën Ibrahim
Tre deshmore, nje ideal

 

Rexhep Mala eNuhi Berisha

 

Avdi Xhaqku nga Hogoshti dëshmor i Kombit
 

shkruar nga Ramadan S. Latifaj


Kosova  djemë trima prore kishte
Dardana dha dëshmorë padyshim
Avdi Xhaqku aq trim i madh ishe
 shkruaj për Ty Hogoshtasi im.

Më kujtohen ditët e rinisë o trim
 ishit aq i urtë,i qetë e bujar
të edukoi babai-baca Ibrahim
si ta duash kombin shqiptar.

 Rrugëtove  shumë gjat
europës tatëpjetë,
n'Kosovë erdhe me vrap
për të flijuar jetë.

Luftove në Kroaci në rreshta të parë
aty mesove luftën e shkaut t'pistë
nxorre hak për vllezërit shqiptarë
që hordhitë qetnike na i kishin mbytë.
 
Avdi Xhaqku në Zvicër dha betim
o sot o kurrë në atdheun tim 
pas tetë vitesh s'erdhe në Hogosht
por hyre drejt në front, zjarr e barot.
 
Iu bashkove UÇK-së që kishe ëndërruar
a ka më nderë se për Liri me u flijuar
Avdi Xhaqku në majë t'Pashtrikut
tmerr e vdekje i solli armikut.

Atdhetarët vetëm për Atdhe vdesin
Ata përjetësisht të gjallë mbesin
T'shkrova vargje me ngjyrë gjaku
Lavdi të qoftë dëshmor AVDI XHAQKU

 


Hogoshti 2000
====================================================================================

 
BESNIK MAROCA
Dardanë-10 tetor 1975 – 21 prill 1999-Marec
***
Kur të mendoni se kam rënë e jam flijuar
Nga varri do të ngritem pa u trembur, pa u friguar,
Kam mall një herë me të pa  e imja nanë
Mos derdh lotë, jam gjallë nuk jam vrarë.
***
Të kujtohet nanë sa  isha fëmijë
 më thoje "nuk jetohet dot pa liri",
 për liri me ambleme te UÇK-s  po luftoj
s' kalon një qast që unë ty s'të kujtoj.
***
Ti e di nanë, se s'ka le shkina shka
mua që del aq leht e kot me m’ vra,
të premtoj edhe njëherë oj loqka nanë
se kurrë s'do t'i bie ndermend
shkaut të sundon më n’Kosovë e Dardanë.
***
 
Të shkruaj për dëshmorë, jam më tepër se krenar
Të këndoj për deshmorët ç’ndjenjë e veçantë vall,
Por tani kur librat me histori i shfletoj unë,
Për dëshmorët e lirisë s'pushoj së vepruari kurrë.
 ***

Besnikun si shumë djemë të shqiptarisë
Krismat e gjejnë në tokë të Gjermanisë
Me vrap u kthye në Kosovën e tij
Që Shqiponjet t’flutorojnë të lira në ajri.
***

Ndër beteja si luan, Besniku me këngë  të shtëna zjarrë
Luftonte armikun breg në breg e iu hapte varrë,
Me një dëshirë për të III-tën herë në shtëpi ka shkuar
Deshirë e prindërve, ta shohin  të uniformuar.
***
Rrefejnë babai, nëna dhe e motra
që at ditë ishte gëzuar qielli edhe toka,
Plot tri netë n' shtëpi kënga , hareja s’kan pushuar
Ishte i fundit takimi , krenarë sot për ta kujtuar.
***
Më kujtohen fjalët thot nëna Shukrije me plot krenari
Besnikun tim e rrita që Kosova sot të ket' liri,
E babai thot s’është ba kurrë shumë  për atdhe e vatan
Amanet  të parët Rama , Zeqiri, Xhafer Maroca e lan.

***
Në betejen e fundit me 21 prill '99 pikërisht në mesnatë
Besnik Maroca qante rrethimin e acarit  të thatë
Th'rret shokët, Musli, Ibrahim, Bahtir me zërin deri në ajri
ATA  kishin rënë dëshmorë që Kosova t' ketë liri.

zmadhon sytë Besnik Maroca , shtrengoj bombat n'duar
automatikun perpara në betejë është drejtuar
Bashkë me krismat këngen kurrë s'e ndali
“ Oj Shqipri mos thuj marova” sa mirë i shkonte  zani.
***
Ju bisha barbare o derra o shki
Jeni dehur me raki rrushi, s’ka luftë me gra e fëmijë
Shkoni n' shumadi dhe tregoni ç’ju ka ndodhë me ne
Kurr'më s’durojmë hordhi endacake mbi këtë dhe.
***
Ju ende jetoni me mitet tuaja të ndyta që  keni
La për tokë shumë armiqë, u tregoj se  shqipëtarë jemi
Vdesim për këtë tokë që Dardani i themi plot krenari
Kjo ishte fjala e fundit amaneti i tij.


Ramadan Selim Latifaj / Dardane 2005
================================================

Musli Imeri
nga Zajqeci i Dardanës
-----------------------------------------------------------------------------------------------------
Më është mbushur kjo zemër plot dhimbje e mall
S’dua ta shoh t'vuajtur popullin tim shqiptar,
Ndaj e kam guximin e kurrë s’do të pushoj
Kosovë lirinë tënde shumë e dëshiroj.
***
Më percollen gjyshi e babai,
lot’ s’u pash në sy
ishin krenarë
dot’ luftoj për të shtrenjtën liri,
hoqa orën e dorës
kujtim bashkëshortes ia dhash
pas shtatë muajsh martesë
që ne ishim bashkë.
***
Nëpër kokë më sillen vërdallë
Vuajtjet e popullit tim shqiptar,
Që tani nga këto lartësi
Shoh se Kosova dot’ gëzoj liri.
***
Ah.. po flisja me veten e sikur po rritem  k'të ditë
A ka më gëzim se t’i dal shkaut në pritë?
T'marr hakun shekullor që na shkelën si popull
Vetë të jem' zot në Kosovën votër.
***
Ishin këto dëshira të trimit tonë te madh
Musli Imeri me krenari i kan thanë,
Sot e kujton Zajqeci e Dardana me krenari
E kujton gjithë Kosova heroizmin e tij.
***
Musli Imeri  hero, o trim i rrallë
Për çdo qast të kujtoj me mall,
Lulëkuqet e Prillit me aromen e parë
I ke  gjithkund edhe në lapidar.
***
Kosova sot është më e lirë, frymon më me gjallëri
Lagjeja „Bullaj“ kundërmon aromë lulesh plot freski,
Mareci ishte e mbetet fole shqipesh ,fushë nderi
Aty ra dëshmor Musli Imeri.
 
 


me rrespekt
Ramadan Selim Latifaj

Isa Kastrati e Avdi Xhaqku

 

Isa Kastrati dhe Avdi Xhaqku, dy dëshmorë nga Hogoshti

Dy Hogoshtas që i lidhë fati
Isa Kastrati e Avdi Xhaqku,
Fjalën LIRI edhe SHTET
e vulosën me gjakun e vet.


Kudo që shoh shqipe-shqiponjë në Flamur
Bindem se deshmoret nuk vdesin kurre
si hogoshtas ndihem me shume se krenar
ndaj dot "shkruaj për ju kurrë pa ndalë.

Dëshmorët nuk vdesin kurrë

*****************************************************************************************
Deshmoret kurre nuk vdesin,ata kaluan vetem n 'përjetësi
ndaj të gjallë prore mbesin, duke na vështruar n'qetësi.
Deshmoret më nuk protestojnë, pushtetarë ju të qetë flini
ata në heshtje pyesin, pse vall mbi gjakun tonë ju shkilni!?
**
Titulli i shkruar FJALË të mos mbesin, analizojeni në thelb vëllezër te gjithe
"Deshmoret Kurre nuk vdesin", është realitet apo i takon vetem poezisë!?
Të stolisesh me titullin dëshmor-Hero, është krenari e papërshkruar
përvjetorët shkojnë e vijnë, luftëtarët e lirisë njejtë duhet përkujtuar.


Kështu gjykojnë dëshmorët
***************************************************************
Vallen e Lirisë e nisem me besa-bese
Për Bashkim Kombëtar, Liri edhe shtet
E deshtëm Flamurin ndaj me at luftuam
Ne jemi SHQIPTARË, parlamentarët na dëshpruan!
**
Amanetin e Deshmoreve pse valle anashkaluat
Vulën e Skenderbeut shumë shpejt ju e Harruat!
C¸janë kto 6 yje, C¸janë Keto ngjyra akull o juve të gjallë
Pyesim nga altari shqipëtarët, jo juve o Kosovare!?

Rreth Flamurit të përbashkuar, me një dëshirë dhe një qëllim,
Te gjithe atje duke u betuar, të lidhim besen per Shpetim ...
a thua vall paskit shkelur edhe në bese ju o te gjallë
këmbyet me një melodi koti edhe hymnin tonë shqiptar!

Se ... Zoti vet e tha me goje, që kombe shuhen përmbi dhe,
Po Shqipëria do të rrojë, per te, per te luftojmë ne.
Ky ishte motivi, stimulim që na fali Energji dhe moral
Paskan ngelur vetem vargje për ju o "Kosovare"!

Dhe ....

... po kedhe pajtim me fqinjët tuaj serbosllavë
që vrané nenat, bijat, bijtë, vëllezërit tuaj e baballarë
masakruan, burgosën e prene ajkën e Kkombit tonë
Gjaku i deshmoreve do ta vret dikend, heret apo vonë.

autor, Ramadan Selim Latifaj

 

Agim Ramadani Katana

poezi deshmoreve Selver e Emin Kryeziu

SHKRUAR NGA RAMADAN S. LATIFAJ

Me rrespekt keto vargje i shkruaj
Deshmoret tanë për t'i përkujtuar,
dy dëshmorë që rané n'Kosharë
duke bashkuar Shqipërinë e ndarë.

Ata nderuat kombin dhe Roganën
Ata nderuat kombin dhe Dardanën,
Ata nderuat qiellin mbare kosovar
Ata nderuat mbare kombin shqiptar.

Neser është 10 vjetori, 29 Prilli
që kur rané Selveri dhe Emini,
Dëshmorë të Salihut dhe Agimit
N'Koshare lulzojnë me lule t 'Prillit.

JU jeni lule të para në Kosovë
Ju jeni Liria që ne sot shijojmë
Ju jeni Liria që Gezon Kosova nane
Ju jeni heronjë përgjithmonë të gjallë.


Lavdi Deshmoreve Emin e Selver Kryeziu nga Rogana

 

 

Rexhep Mala e Isa Kastrati


Hogoshti është qerdhe trimash
lindi e rriti përherë  heronjë
Hogoshti
është e mbetet prore
Krenaria jonë.

Hogoshti
është vendlindja ime
Hogoshti është legjendar
Lindi, rriti, dhuroi dëshmorë
Ata janë të gjithë të gjallë.

Hogoshti
vend ku frymoj besa
Hogoshti vend ku peshoj fjala
Hogoshti
është vendlindja e shqipeve
Këtu lindi REXHEP MALA.

Hogosht
Legjendë trimash
periudhave të historisë
ku lindi legjendari Isa Kastrati
dëshmori i lirisë.

Isai dhe Rexha
si gjithnjë krenarë
Kosovës i bëjnë roje
ata janë të gjallë.

Ramadan Selim Latifaj

------------------------------------------------------------------------------

shkruar nga Mr. sc.Kadri Mani

DY DËSHMORË TË SHQIPËRISË ETNIKE
 
Moj Shqipëri n`det sa ke vala, moj Shqipëri n`mal sa ke pisha
aq të ka dashur Rexhep Mala, aq t`ka dashtë Nuhi Berisha!
nëpër baltë e nëpër shi, por t`hareshëm pa ankoja
dy herakë zgjohen pa gdhi, me shumë zell me pak përvoja
***
S`kishin kohë as për pushime, dashurinë e kishin n`bebe
s`kishin banja për pastrime, as në lëkurë s`ishin pa zgjebe
bënin jetën ilegale, me guxim e me trimëri-e,
n`zemrat tona ideale, shtresë blerimi krenari-e
***
Kur u thye besa e traditës, midis nate n`terr të zi-e
kur iu mbyll dera e mikpritjes, luftuan dy me dymijë-e!!
rrethimi u bë me topa, dhe me qerre ushtarake
as shtrojerë as kishin gropa, i mbante fryma luftarake
***
Kërcyen në një bodrum, me revole dhe dy bomba
derdhën gjakun sikur lumë, gjithë natën jehoi kënga!
moj Kosovë të tillë i rrite, dhe u ngritën n`jataganë
moj Kosovë sa u trondite, kur u rrëzuan këta viganë??
***
kur dhanë jetën këta dy trima, e n`dukje humbi një garë-e
vdekja e tyre shkrep vetëtima, edhe dalim fitimtarë-e
tash i kemi n`përmendore, emër-artët ndër fabrika
krahëpërkrahë e dorëpërdore, ku punojnë djem e çika
***
vende t`zbrazta mbetën n`klasë, vende t`zbrazta n`fakultete
zemrat tona për t`na i plasë, për t`na lidh në unitete
Moj Shqipëri n`det sa ke vala, moj Shqipëri n`mal sa ke pisha
aq të ka dashur Rexhep Mala, aq t`ka dashtë Nuhi Berisha!
 
Veprimtari nuk duhet të lejojë, që ta kapin sikur lepurin çalaman!
 
 
(Rexhep Mala)

 

galeria ime / Ramadan Latifaj - Hogoshti
 
 
DËSHMORËT E KOMBIT
 
Gjergj Kastrioti

 S K E N D E R B E U 
hogoshti.blogspot
Porosia e fundit e Skenderbeut  
 

Beselidhja shqiptare 1444
 
 
 
Gjergj Kastrioti Skënderbeu
 
28 nentori 1912  
 
Ismail Qemali      
 
Muharrem Fejza Hogoshti
 
Muharrem Fejza HOGOSHTI
 
 
atdhetaro-fetarë, Prof Haki Sermaxhaj & Mulla Idriz Gjilani
 
Simbol i Bashkimit Kombetar, Metush Krasniqi - Dajkoci
 
 
 
 Jusuf Gervalla, Kadri Zeka e Bardhosh Gërvalla
 
 
 
Kadri Zeka
 
 
Rexhep Mala & Nuhi Berisha
 Agim Ramadani
 
 
Metush Krasniqi Dajkoci
Rexhep Mala Hogoshti
 
 
legjendari
Adem - Shaban - Hamzë Jashari
 

Adem Jashari

 

 
Rexha, Nuhiu e Zahiri
 
 
 
Adem Jashari
 
Agim Ramadani
Agim Ramadani
 
Isa Kastrati
Avdi Xhaqku
Isa Kastrati
 
 
Isa Kastrati
 
 
 
Rrahim Beqiri ROKI
Prof. Haki  Sermaxhaj e Mulla Idriz Gjilani
 
 
 
 
 
 
UÇK
 
UÇK Avdi Ibrahim Xhaqku
 
Hysen Terpeza , Gjermani '98
Isa Kastrati e Avdi Xhaqku
HOGOSHTI
Florim Kosumi, Muhamet Biçku, Muharrem Robelli
Besnik Maroca  "SYLA"
Xhelal Sopi nga Petriti
Hogoshti
Fotopoezi Rexhep Mala e Isa Kastrati HOGOSHTI
Hogoshti
Ushtria Çlirimtare e Kosovës  UÇK
legjendarit Adem Jashari
 
Adem Jashari

 


 
 


Isa Kastrati
 


Rexhep Mala e Nuhi Berisha
Metush Krasniqi
Avdi Xhaqku
 


 


 
 
Rexhep Mala e Nuhi Berisha
 
 

Ramadan Latifaj HOGOSHTI 2011
 
Dëshmorët nuk vdesin kurrë    
 
 
 
 

Agim Ramadani

Çerekshekulli pa simbolin e ribashkimit kombetar, heroin Metush Krasniqi

 

Ramadan S. Latifaj,
15 tetor 2011
me rastin e 25 vjetorit të ndarjes fizike  nga jeta,
simbolit të qëndresës sonë kombëtare, heroit
 
Metush Krasniqi Dajkoci
 
25 vjet pa atdhetarin  e denjë te çeshtjes kombetare, 
heroin e kombit 
Metush Krasniqi – Dajkoci 
(19.08.1928 – 15.10.1986)
 
Me 15 tetor ‘86-të
E ndanë nga jeta trimin
Turturat e gjakpirësve pa ndalë
U shua edhe shpresa e ri-Bashkimit
Shqipëria nënë dot‘ mbes  e ndarë
 
Kurrë nuk vdes Metush Krasniqi
Rilindja juaj në çdo tetor
Atdhetar,  hero shqipesh ju keni vetëm ditëlindje
Sot, nesër,  gjithnjë me krenari  ju kujtojmë                                         
Ne,  po ne të gjallët mos qofshim,
Idenë  tuaj  s’e  kem'  bërë  realitet
Që Shqipëri e Kosovë të ken‘ një flamur
Ideali juaj u  shkelë nga disa t' pabesë
 
Deri kur kështu ma
A thua vall pse gjithë këto sprova
Jan çorrue, kuq e zi zog n’flamur  s’deshtën me pa
Kosova blu e bardh hymnin kot,  një melodi pasdore…
O bacë, kem’ qeverinë n’koalicion me  shki
Cili dëshmor i kombit do t’ua kishte lakmi!!
I vraftë  gjaku i dëshmorëve që u flijuan për liri!!!
 
 
Ramadan S. Latifaj , 15.10.2011

 

Metush Krasniqi, themeluesi i LNÇKVSH-së dhe frymëzuesi i UÇK-së

 

  

  
 

               
 (Përkujtim me rastin e 25 vjetorit të vdekjes së atij vigani të Shqipërisë Etnike)

 
*"Luftën dhe kundërshtimin ndaj copëtimit do ta ndaloj vetëm kur të çlirohet dhe të bashkohet kombi im" !
*"Unë jam gati të jap në çdo kohë jetën time për këtë atdhe"!  (Hasan Prishtina)
 
"Plotësisht jam i vetëdijshëm, ia kam pasur borxh popullit tim, andaj, e kam dhënë një kontribut të vogël pasi që nuk kemi arritur ta çlirojmë, këtë detyrim që e kam pasur ndaj popullit tim deri në arritjen e lirisë nuk do të pushoj së punuari në këtë drejtim, për Bashkimin e trojeve shqiptare në një shtet me një emër të natyrshëm Shqipëri, as e madhe, por as e vogël"! (Metush Krasniqi)

 U mbush plot një çerek shekulli nga vdekja e heroit tonë  kombëtar, Bacë Metush Krasniqit, një vdekje e parakohshme, që ishte si pasojë e torturave mizore  prej dorës kriminale serbo-jugosllave - konkretisht vdekur nga pasojat e dhunës që ia bënë UDBA-shët shqipfolës, xhelatët, Selim Brosha dhe Zymber Zymberi, më 15 tetor të vitit 1986 në spitalin e Prishtinës.
Por, heronjtë nuk vdesin kurrë, sepse emrat dhe veprat e tyre bëhen të pavdekshëm! Ata u nderuan, nderohen e do të nderohen me respekt të madh nga populli, kështu ata e fituan përjetësinë në zemrat e kombit, sepse ata u ngritën për të mos rënë kurrë. Nga ndikimi e frymëzimi i këtij ylli të Shqipërisë së natyrshme, siç e thotë edhe vetë para gjykatësve serbo-çetnikë veshur me petkun “komunist”, do të vazhdojnë përpjekjet për çlirim e ribashkim kombëtar deri te lufta e  lavdishme e heroike e UÇK-së, me Komandantin legjendar Adem Jashari, bashkë me të vëllain Hamzën dhe me familje, me luftën pa kompromis me pushtuesin, luftë që do të sakrifikojë bijtë e bijat më të mira të kombit nga të gjitha trojet tona etnike.
Metush Krasniqi, është njëri nga  heronjtë më të merituar të  popullit tonë gjatë gjysmës së dytë të  shek. XX,  i cili tërë jetën e vetë e vuri në shërbim të atdheut duke shkrirë të gjitha  aftësitë e veta mendore e fizike,  në përpjekje  të Ribashkimit të Shqipërisë Etnike. Për Bacë Metush Krasniqin, jetën dhe veprimtarinë e tij, kanë shkruar e po shkruajnë dhjetëra autorë , ata që e kanë njohur drejtpërsëdrejti, po edhe ata që nuk e kanë njohur së afërmi.   
Unë, autori i këtij artikulli, pata rastin historik dhe fatin në jetë, që të bashkëpunoja me të në organizatën ilegale kombëtare LËVIZJA NACIONAL ÇLIRIMTARE E KOSOVËS DHE E VISEVE TJERA SHQIPTARE NË JUGOSLLAVI » (LNÇKVSHJ).
 
Të shkruash për shokët që tërë jetën e vet ia kanë kushtuar lirisë dhe ribashkimit të atdheut – Nënës Shqipëri, jo vetëm që është një borxh kombëtar por, njëkohësisht, është edhe një përgjegjësi morale dhe historike, sidomos për ne bashkëveprimtarët e tyre, që t’i shkruajmë sa më shumë me vërtetësi ngjarjet reale në mënyrë që brezat e ardhshëm t’i kenë të gjallë në kujtesën e tyre historike, përjetësisht. Në këso rastesh, si tani; -kur shkruaj për këtë atdhetar të dorës së parë, më ndien zemra se kam një privilegj të veçantë dhe se kam, deri diku, përgjegjësi historike për të dëshmuar, sa më realisht, për jetën dhe veprimtarinë e tij.
 
Në këtë shkrim do të përpiqem që t’i sqaroj e ndriçoj, në disa vende edhe t’i përmirësoj e t’i plotësoj, disa të dhëna për historikun e LNÇKVSHJ-së që është shkruar deri më tani.. Lidhur me formimin e organizatës sonë kanë shkruar Shefqet Jashari, Sabri Novosella, si bashkëthemelues të Lëvizjes në fjalë, po edhe unë si bashkëveprimtar më i hershëm i saj; kanë shkruar edhe autorë të tjerë, por, pa i nënçmuar asnjë prej tyre, do ta veçoja historianen - shkencëtaren e nderuar Sabile Keçmezi-Basha, e cila shkruan veprën për Bacën Metush Krasniqi: Formimi dhe veprimtaria e Organizatës ilegale “Partia Revolucionare për Bashkimin e Tokave Shqiptare me shtetin Amë”. Unë, e përgëzoj dhe e falënderoj historianen e nderuar për ndriçimin e figurës dhe të veprimtarisë patriotike të heroit tonë të dorës së parë – Bacë Metush Krasniqi – Dajkoci.
 
Për të sqaruar e plotësuar, edhe njëherë, themelimin e LNÇKVSHJ-së, po i referohem shkrimit tim me titull
 
METUSH KRASNIQI – SIMBOL I REZISTENCËS DHE I RIBASHKIMIT KOMBËTAR,  (LNÇKVSHJ), publikuar në nëntor të vitit 2009, në gazetat elektronike, si në « Albaniapress », në « Pashtriku », në “Nënë Shqipëri”, në  “Zëripress”, në « Thërret-Kushtrimi”, në “Diplomacia.dk”, në www.hogoshti.blogspot.com e në disa ueb-faqe tjera.
Në shumë shkrime e kujtime nga veprimtarë e autorë që janë marrë me historikun dhe ndriçimin e formimit të LNÇKVSHJ-së prapë shkruhen datat të pasakta, madje edhe emërtimi i ndryshëm dhe jo i plotë i saj, pastaj edhe për themelimin e Lëvizjes sonë kemi dhënë deklarata jo të sakta edhe ne që ishim në udhëheqësinë e saj, Sabri Novosella, Shefqet Jashari dhe unë, Ramadan Pllana. Arsyeja kryesore është se kemi qenë shumë konspirativë dhe se nëqoftëse ka dokumente të shkruara për datën e saktë të themelimit të organizatës sonë, ato duhet t’i ketë fshehur iniciatori dhe themeluesi i saj, Metush Krasniqi. Për datën e themelimit nuk ka qenë i sigurt as Jusuf Gërvalla, dëshmori ynë kombëtar, ideologu dhe promotori kryesor i LNÇKVSHJ-së. Në shumë shkrime historike thuhet se në vitin 1976 Metush Krasniqi vihet në krye të Organizatës "Lëvizja Nacional-Çlirimtare e Kosovës dhe e Viseve tjera Shqiptare në Jugosllavi" [LNÇKVSHJ], dikush shkon edhe në vitin 1975, dikush më 1978, etj. E kam vërejtur që,  në shkrimet e disa autorëve përsëritet thënia se “Metush Krasniqi vihet në krye të LNÇKVSHJ-së”, atëherë, vetvetiu, nga ky pohim kuptohet se kjo organizatë qenka formuar edhe para vitit 1976, shkrimet e këtyre autorëve nuk bazohen në fakte, prandaj edhe lënë dilemë se, vërtetë, kur u formua kjo organizatë. Prandaj, si një nga veprimtarët e hershëm të kësaj organizate, e shoh të domosdoshme që të dëshmoj për historikun e krijimit të LNÇKVSHJ-së.
 
     Në bazë të hulumtimeve të mia konstatoj se themelimi dhe emërtimi «LËVIZJA NACIONAL ÇLIRIMTARE E KOSOVËS DHE E VISEVE TJERA SHQIPTARE NË JUGOSLLAVI» është bërë në verën e vitit 1977. Dëshmitë që vërtetojnë këtë konstatim janë deklaratat që shënohen më poshtë: Sabri Novosella, në „NJËRI NGA ATA“ (Rrëfim në veten e tretë), botuar në ”Bota sot”.  Në pushimet verore të vitit 1977, në shtëpinë e Sabri Novosellës, u mbajt Mbledhja Themeluese e LNÇK-së. Mirëpo, siç u cek më lartë, kësaj Mbledhje i kishin paraprirë konsultat e pandërprera mes Metushit, Sabriut, e Shefqetit, sidomos, ato pas dënimit me 15 vite burg të Adem Demaçit në vitin 1975. Se, ky proces gjyqësor ishte i montuar, për këtë s’kishte dilemë fare. Ndaj Metushi, Sabriu dhe Shefqeti morën vendimin dhe e themeluan Organizatën Kombëtare “Lëvizja Nacional Çlirimtare e Kosovës“. Qëllimi i organizatës ishte i qartë, ashtu siç kishin qenë objektivat e organizatave në të cilat kishin vepruar edhe më parë: Çlirimi i viseve shqiptare nga Jugosllavia dhe bashkimi i këtyre viseve me Nënën Shqipëri... Më vonë, me zgjerimin e organizatës jashtë kufijve të Kosovës, u kërkua që të zgjerohet dhe emri i saj në: - Lëvizja Nacional Çlirimtare e Kosovës dhe Viseve Shqiptare nën Jugosllavi [LNÇKVSHJ]... kurse, Shefqet Jashari, në ”Mësuesi i atdhedashurisë” (Metush Krasniqi, shënimi im) në ”Zëri i Kosovës” Nr. 35, 17 tetor 1996 shkruan: ”...Duke qenë i bindur se me vdekjen e Titos Jugosllavia do të shkatërrohet, vendos të konsultohet me veprimtarë dhe kështu me 1977 e formojnë Lëvizjen Nacional Çlirimtare të Kosovës dhe Viseve tjera Shqiptare që në momentin e duhur populli ynë të jetë i gatshëm për ta fituar lirinë.”
 
 
Dhe, unë, Ramadan Pllana, në intervistën dhënë «Albaniapress»it, më 17 mars 2009. Siç e ceka më lartë, unë kisha kontakt me Shefqet Jasharin, i cili, nga gjysma e vitit 1977, më informoi se i kishin forcuar radhët e LNÇKVSH-së, që ishte vazhdimësi e LRBSH-së, të themeluar në vitet e gjashtëdhjeta nga Adem Demaçi me shokë, dhe, në bazë të vlerësimit të punës të grupit tonë, për të cilën ishin në dijeni, ata, ishin të pajtimit që ne të “shkriheshim”, në gjirin e Lëvizjes. Ne, si grup, në një konsultim formal, me gëzim të madh e pranuam këtë propozim, kështuqë, nga Nëntori i vitit 1977, ne, si grup u shkrimë në këtë Lëvizje Kombëtare.
Përveç fakteve të lartshënuara, unë kam edhe dëshmitë e ish-veprimtarëve të grupit tim “Shkëndijat e Kuqe” se nga fillimi i vitit 1977 ishim në kontakt të drejtpërdrejtë  me ish-anëtarin e organizatës ilegale të LBRSH-së, Shefqet Jasharin, i cili na lidhte, me ndërmjetësim, me Bacë Metush Krasniqin, dhe Sabri Novosellën, kurse Sabri Novosella ishte ndërlidhës midis nesh e Jusuf Gërvallës. Pra, dëmshoj edhe një here, se LNÇKVSHJ u themelua në verën e vitit 1977 nga Metush Krasniqi – Dajkoci.
 
Mirëpo, kjo nuk do të thotë se Baca Metush kishte pushuar ndonjëherë nga lirimi i tij nga kazamatet serbo-çetnike, po as  veprimtarët e grupeve të ilegales kombëtare, që kishin synim bashkimin e trojeve të ripushtuara nga ish Jugosllavia me shtetin amë, nuk kishin pushuar së vepruari edhepse ishin dënuar nga regjimi serbo-jugosllavë, si p.sh. grupi “Komiteti Revolucionar për Bashkim të Trojeve Shqiptare në Jugosllavi me Shqipërinë” që udhëhiqej nga Kadri Halimi, Ali Aliu dhe Ramadan Hoxha, LBRSH-ja e udhëhequr nga Bacë Adem Demaçi, simboli i Rezistencës sonë kombëtare, ishte dëmtuar shumë me burgosjen e tij të tretë dhe shokëve të vet. Ishte i njohur edhe Grupi 68-tës që kishte organizuar demonstratat e fuqishme në Kosovë në vitin 1968, ku Ismail Dumoshi, Metush Krasniqi, Hyrije Hana etj.  ishin ndër këshilltarët e demonstruesve.
Në këtë kohë, në vitet e 70-ta të shekullit të kaluar kishin lindur edhe shumë organizata të reja më të njëjtin program, për ribashkimin e Kosovës me vise tjera shqiptare me Nënën Shqipëri, njëra nga ato ishte edhe OMLK  (si vazhduese të „Grupit Revolucionar“ të Kadri Osmanit), të drejtuar nga Kadri Zeka, Mehmet Hajrizi, Hydajet Hyseni, Rexhep Mala etj. etj.
Në këto vite ishte krijuar një plejadë atdhetarësh revolucionarë që vepronin me devotshmëri për çlirim e bashkim kombëtar.
Metush Krasniqi, do të jetë gjithmonë shembull frymëzimi e unifikimi për të gjithë ata veprimtarë, politikanë, të djathtë a të majtë,  që donin t’i shërbenin çështjes së mirëfilltë kombëtare, gjegjësisht ribashkimit të Shqipërisë Etnike. Baca Metush ishte një revolucionar i kalibrit të madh popullor, një demokrat i mirëfilltë, me një shpirt tolerance e mirëkuptimi ndaj dallimeve ideopolitike, ishte mesi i artë i të gjitha grupeve, me një përkushtim kulmor të demokracisë popullore. Ai, i kishte të gjitha virtytet e larta të një njeriu e të një atdhetari: dashurinë familjare, respektin miqësor, besën, përzemërsinë, mirësinë, mirënjohjen, tolerancën dhe mbi të gjitha e kishte edhe karakterin vetëmohues të burrërisë dhe trimërisë shqiptare, ngjashëm me atë të heroit e ideologut kombëtar të Shqipërisë Etnike - me atë të Hasan Prishtinës së madh. Atdheu, për të ishte parësor, partia dytësore.
Sot, gjithë ata që mundohen që ta vënë atë, qoftë në të djathtë, qoftë në të majtë, nuk e çmojnë e nuk i bëjnë nder atij burri të madh të çështjes sonë kombëtare. Ai, me tërë qenien fizike e mendore, i përkiste Atdheut – Nënës Shqipëri! Se,  ishte vërtetë kështu dëshmojnë lidhjet e tij me këta veprimtarë: me Gjon Sereçin e me Mark Gashin, me Sejdi Kryeziun e me Qemajl Kallabën, me Adem Demaçin e me ish-anëtarët e LRBSH-së, pastaj bashkëveprimtarë të të gjitha rrymave ideologjike e politike, me Mulla Ramë Govorin, me Rexhep Abdullahun, NDSH-ist të njohur, me Ali Boletinin e Hyrije Hanën, Sadik Tafarshikun, komunistë, luftëtarë kundër pushtimit nazifashist gjatë LDB, pastaj me Hasan Dërmakun, Ismajl e Osman Dumoshin, Ahmet Haxhiun, Jusuf e Zeqir Gërvallën, Fehmi e Rexhep Elmazin, Hetem e Rafet Bajramin, Sabri e Selatin Novosellën, Adil Pirevën, Hilmi Rakovicën, Shefqet Jasharin, Adil e Iljaz Pirevën, Afrim Loxhën, Ilmi Malokun, Rexhep Malën, Skënder e Isa Kastratin, Njazi Korçën, Kadri Zekën, Ethem e Fehmi Bajramin, Azem Beqirin, Sadri Fetiun, Isa Demajn, Zymer Nezirin, Sabit Ratkocerin, Hyda Dobrunën, Hizir Shalën, pastaj me Zenun Beqën, i cili ia mundësoi punësimin në NT »Hekurudha» në Fushë-Kosovë, si jurist, e shumë të tjerë.
 


Gjeneza e LNÇKVSHJ-së e ka burimin në takimin e Dajkocit, më 1974

 
Metush Krasniqi, ishte përpjekur, me mish e me shpirt, që energjitë atdhedashëse të të gjithë veprimtarëve, pa dallim ideje e feje, t’i shkrijë në dobi të çështjes kombëtare – për Shqipërinë Etnike.
-Për t’i konkretizuar mendimet dhe veprimet për një qëllim të përbashkët Baca Metush bënë një  mbledhje të fshehtë në shtëpinë e vet, në Dajkoc të Dardanës, më 2, 3 dhe 4 shtator të vitit 1974, bashkë me Adem Demaçin, Mulla Ramë Govorin, Hyrije Hanën, Ahmet Haxhiun, Selman Ramadanin, Fehmi Bajramin, Sylë Krasniqin, pleqnar, Hazir Krasniqin, punëtor. Në këtë takim ishin edhe Ilmi Ramadani, student, si dhe Emin e Besnik Krasniqi, nxënës. ( marrë mga libri i Selatin Novosellë “DEMAÇI METAFORË LIRIE”, INTERPRESS, Prishtinë, 2006, faqe 51-55 në artikullin e Ilmi RAMADANIT: “ADEM DEMAÇI – IDEATOR I LËVIZJES KOMBËTARE” . Për këtë takim kam shkruar, siç e ceka më lart,  në nëntor të vitit 2009, në pjesën e dytë të shkrimit tim për Bacën Metush, me nëntitull E VËRTETA PËR KRIJIMIN E « LËVIZJA NACIONAL ÇLIRIMTARE E KOSOVËS DHE E VISEVE TJERA SHQIPTARE NË JUGOSLLAVI » (LNÇKVSHJ) . Nga këto biseda me ndjenja të larta atdhedashurie u arrit marrëveshja e pajtimit, në ide e në veprime, dhe u vendos që të vazhdohet Lufta Nacional Çlirimtare e Kosovës e Viseve të tjera në ish-Jugosllavi  vetëm me një platformë kombëtare e ideopolitike, as të majtë e as të djathtë, nga i cili takim do lind edhe ”Lëvizja Nacional Çlirimtare e Kosovës”, më 1974, dhe më vonë LNÇKVSHJ, më 1977. 
 
Në këtë artikull po e shfrytëzoj rastin që t’i bëjë një korrigjim mikut tim të nderuar, Ilmi Ramadanit, duke saktësuar datën e mbajtjes së takimit të lartpërmendur. Takimi është mbajtur në muajin shtator 1974 e jo siç shkruan ai, më 2,3 e 4 qershor 1974, sepse Baca Adem është liruar nga burgu i dytë më 8 qershor 1974. Këtë vërtetësi e kam marrë nga vetë Baca Adem në bisedat që kam pasur me të më 21 maj 2011 në Tribunën kushtuar 30 vjetorit të demonstratave të pranverës së vitit 1981, mbajtur në Heidelberg të Gjermanisë, ku pata fatin që të takohem me dy veteranët e Shqipërisë Etnike, Bacën Adem Demaçi e Bacën Zeqir Gërvalla si dhe me shumë shokë e miq tjerë. Një harresë që është bërë nga Ilmi Ramadani në këtë shkrim në mungesë të kujtesës, megjithë kontributin e tij shumë të çmuar për këtë informim historik, është se këtë takim e kishte dëshiruar kaherë poeti ynë popullor Baca Zeqir Gërvalla, veterani e njëri nga shokët e bashkëpunëtorët e parë të Bacës Adem. Baca Zeqir, kishte pasur fatin që t’i njihte patriotët e mëdhenj, në burgun e Nishit, Mulla Ramë Govorin dhe Metush Krasniqin dhe ky ishte njëri nga nismëtarët dhe protagonistët e këtij takimi historik. Për respektin që ka për këta dy atdhetarë të mëdhenj u ka kushtuar edhe poezitë: “NË BALLË E PUTHI KOSOVA” (kushtuar Mulla Ramë Govorit) dhe “NËN DEGËT PLOT QERSHI” (kushtuar Metush Krasniqit), publikuar më 29 tetor, 2010, në gazetën elektronike ”Albaniapress”.

Zeqir Gërvalla, Adem Demaqi, Ramadan Pllana,
Bedri Deliu, Sejdi Gegaj e Sheradin Berisha


 (Në Tribunën kushtuar 30 vjetorit të demonstratave të pranverës së vitit 1981, më 21 maj 2011, Heidelberg, Gjermani)
 
Për këtë takim shkruan edhe Shkëlzen Gashi në librin e tij “ADEM DEMAQI biografi”, Prishtinë, 2010, në faqën 71, ku thotë: “ Po të mos arrestoheshin Demaçi me të tjerët, ekzistonte mundësia e themelimit të një organizate ilegale prej disa të akuzuarve dhe veprimtarëve të tjerë. Këtë e mbështet fakti se më 2, 3 dhe 4 shtator 1974, Adem Demaçi bashkë me Ahmet Haxhiun, Ramë Govorin dhe Hyrije Hanën për tri ditë rresht takohen me Metush Krasniqin në shtëpinë e tij në fshatin Dajkoc të Kamenicës, ku e diskutojnë mundësinë e organizimit dhe veprimit konkret.”
 
Metush Krasniqi, ishte një nga frymëzuesit e UÇK-së
 
 Se frymëzimi dhe ndikimi ka qenë i madh, nga sakrificat dhe gjaku i derdhur për atdhe, i të gjithë dëshmorëve të kombit, te gjeneratat e reja, tregon lufta e pandërprerë e popullit tonë për liri e pavarësi. Edhe Metush Krasniqi mbetet i  paharruar, bashkë me dëshmorët tjerë të kombit të çdo brezi, dhe ndikimi i tij te luftëtarët e UÇK-së, ashtu sikur ndikimi i tre yjeve të pashuara - Jusufit, Kadriut e Bardhoshit, e shumë emra të dëshmorëve të paharruar, si Fazli Grejqevci e Shaban Shala, Rexhep Elmazi e Hilmi Rakovica, Rexhep Mala e Nuhi Berisha, Afrim Abazi, Zija Shemsiu, Afrim Zhitia e Fahri Fazliu, Ali Ajeti, Xhemajli Berisha, Fadil Vata, Ahmet Haxhiu e shumë e shumë të tjerë, emrat e të cilëve janë të shkruar me shkronja të arta në altarin e lirisë. Nga shkrimet që i kam lexuar në internet më pëlqeu shumë edhe shkrimi i prof. Sylejman Sylejmanit, me titull “ATDHETARI SYLË ZARBINCA – KURBAN I SHQIPËRISË ETNIKE!”, publikuar në “Pashtriku.org” më 12.06. 2007, ku autori flet edhe për Bacën Metush dhe ndikimin e tij te gjeneratat e reja, ja teksti: 
 
“Patrioti i paharruar Metush Krasniqi nuk linte vend ku i jepej rasti pa e përmend Sylë Zarbicën dhe me e idealizue deri në përkushtim , jetën,veprën dhe martirizimin e tij . Nga vepra e tij dhe e shokëve të tij, kishin marrë frymzim edhe djemtë trima si Rexhep Mala , Kadri Zeka , Nuhi Berisha e deri te ushtarët trima të UÇK-së .”
 
Në fund të këtij shkrimi, autori i tregon emrat e njerëzve nga të cilët i ka marrë kujtimet e tyre për luftëtarin trim të lirisë – Sylë Sarbinca, ku hasa edhe në emrin e Metush Krasniqit – Dajkoci, si dëshmitar i gjallë që flet për këtë patriot të madh.
 
Edhe unë kam ndëgjuar për atdhetarin e njohur Sylë Sabrinca, gati të njëjtat rrëfime, nga Jakup Sylejmani – Llashtica, kushëri nga nëna me Bacën Metush, me të cilin kam pasur rastin që të njihem në burgun e Nishit gjatë vuajtjes së dënimit... Shpresoj e besoj se prof. Sylejmani do t´na shpalosë edhe më shumë kujtime historike për Bacën Metush e për atdhetarë tjerë, e më konkretisht lidhjet e Metush Krasniqit me Sylë Sarbincën. Nga shokët e Bacës Metush që më kanë folur më së shumti për të kanë qenë Sejdë Kryeziu, të cilin e kemi quajtur “Dajë” në shenjë respekti për nipin e tij, veprimtarin e njohur Hydajet Hyseni, pastaj Bacë Shaban Syla, babai i shokut tim të burgut, Xhevdet Syla, dhe Baca Jakup Sylejmani- Llashica etj. Kurse, nga shokët e tij që ende janë gjallë, të cilëve iu uroj jetë sa malet e Shqipërisë, që më kanë folur me një respekt të lartë  për të janë edhe Baca Adem Demaçi e Baca Zeqir Gërvalla, edhe pse jam takuar shumë rrallë me ta.
FLAMURAS(DRENAS) - SELMAN BERISHA, ADIL CENA-DUGOLLI, ZEQIR GËRVALLA DHE RAMADAN PLLANA, 1991, ME RASTIN E RIVARRIMIT TË ESHTRAVA TË HEROIT TONË KOMBËTAR- FAZLI GREIQEVCIT, POETIT E  VËLLAUT TË IDEALIT KOMBËTAR TË BACËS ZEQË.
 
 


“Me çetnikët veç me pushkë se tjetër politikë nuk ka"!

 


 Kështu ka thënë gjithmonë Metush Krasniqi, i cili është ndër të parët që iu ka kundërvënë ripushtimit të Kosovës e viseve tjera shqiptare në ish Jugosllavi duke luftuar për çlirimin e popullit shqiptar dhe për ribashkimin me shtetin amë.

 
 Prof. dr. Sabile Keçmezi-Basha gjithashtu shkruan për përpjekjet e Metush Krasniqit për të formuar formacion ushtarak e për të luftur për çlirimin e Kosovës e të viseve tjera shqiptare dhe bashkimin e tyre me shtetin amë. Më poshtë po e shënojmë këtë fakt historik:
Propozimi për formimin e Formacionit ushtarak
Fjala e Metush Krasniqit Para trupit gjykues
 Rëndësi të veçantë i kishte kushtuar para të pranishmëve formimit dhe aktivizimit të formacionit ushtarak, duke iu tregua skemën organizative dhe se si në të ardhmen ata do ta formonin dhe në momentin e duhur do të vepronte me qëllim të realizimit të qëllimeve të këtij grupi.
Metush Krasniqi vijoi: “Para këtij gjyqi deklaroj me përgjegjësi morale dhe politike se e kam themeluar organizatën politike “Partia revolucionare për Bashkimin e Tokave shqiptare me shtetin amë “
..."Referatin unë e kam shkruar, e kam bërë skicën për formacionin ushtarak-brigadën e luftëtarëve shqiptarë të Anamoravës Lindore, e kam vizatuar Shqiponjën dykrenore për t´u betuar para saj, i kam shkruar poezitë, trakte e proklamata, i kam bërë thirrje popullit tim për luftë për çlirim nacional dhe bashkimin me atdheun tonë – Shqipërinë... “
...Para gjykatësit, kishte pranuar se me ëndje kishte dëgjuar Radio-Tiranën që katërçipërisht ishte pajtuar me qëndrimet e shtetit shqiptar.
 ( Marrë nga artikulli : Sabile Keçmezi- Metush Krasniqi: Formimi dhe veprimtaria e Organizatës ilegale “Partia Revolucionare për Bashkimin e Tokave Shqiptare me shtetin Amë).
Metush Krasniqi edhe si udhëheqës i organizatës së Re, LNÇKVSHJ-së, i kishte projektuar formacionet ushtarake, një ushtri çlirimtare, si paraardhëse e UÇK-së. Ai, kishte lidhje konspirative edhe me disa udhëheqës shtetëror të shtetit shqiptar, konkretisht ishte i lidhur me atdhetarin me origjinë nga Vaganica e Mitrovicës, me Ajet Haxhiun.
Në marrëveshje me te kishte filluar të bëjë skicën për formacionet ushtarake, të ndara në bazë të qarqeve apo rretheve sipas administrimit të Kosovës. Nëpërmes Shefqet Jasharit, si ndërlidhës në mes meje e Metush Krasniqit, jam informuar se mua më kanë caktuar në Shtabin e Qarkut të Mitrovicës, si zëvendës i Ajet Haxhiut, në Ushtrinë e ardhshme që do të formohej. Për qarqet tjera nuk kam qenë i informuar. Por me burgosjen e grupit tonë, prej tetë vetash, në nëntorin e vitit 1979, dhe me daljen jashtë vendit  të Jusuf Gërvallës e Sabri Novosellës, LNÇKVSHJ-ja u dëmtua shumë.
Baca Metush ishte gjithnjë i përcjellur nga sigurimi i atëhershëm i shtetit jugosllav, kështuqë,  ai u izolua shumë dhe nuk dihet aktiviteti i tij pas burgosjes sonë.
 
Tani, në kohet e fundit kanë filluar të dalin në shesh edhe disa të vërteta lidhur me Lëvizjen tonë, të cilat merren nga dokumentet zyrtare të shtetit amë. Kështu p.sh. Revista “Klan” jep një informacion edhe për Metush Krasniqin e Lëvizjen tonë, me titull “E vërteta e 11 Marsit 1981”,  ku shkruan:
Njëra nga  Organizatat për bashkim me Shqipërinë ose “Lëvizja Nacional Çlirimtare e Kosovës”, shkruan Agim Popoci, i cili u referohet dokumenteve zyrtare të shtetit shqiptar, që për kohën ishin tepër sekrete, thotë se Prof.Bujar Hoxha  harton një raport te detajuar duke informuar Komitetin Qendror dhe Enver Hoxhën se udhëheqës ideor i kësaj Lëvizjeje ishte Metush Krasniqi që ishte burgosur, Ramadan Pllana, Abdullah Prekadini dhe Ahmet Lleshi. ( marrë nga Revista “Klan” E Martë, 23 Gusht 2011.).
Megjithëse dokumenti është shumë i shkurtër dhe jo sa duhet i sqaruar, sepse, e vërteta është se unë isha në këtë kohë i burgosur e jo Metush Krasniqi, prapëseprapë ka një realitet historik që në të ardhmen mbetët të hulumtohet më hollësisht. 
 Me Bacën Metush, për arsye të konspiracionit që kishim,  edhe pse e njihja nga viti 1970, nuk u takuam kurrë nga afër, gjatë aktivitetit tonë në kuadër të LNÇKVSHJ-së, mirëpo na lidhte veprimtaria jonë e përditshme, që të dyve na lidhnin shumë simpatizues, sidomos nga N.T. « Hekurudha », dhe nëpërmes tyre shkëmbenim mendime e këshilla, për këtë do të shkruaj një kujtim tjetër të veçantë. Ai, ka folur hapur për mua në shumë raste në ndeja me shokë e me miq të besueshëm.
Përveç kësaj çka u dëshmua më lart, në këtë shkrim, unë ruaj kujtimet më të çmuara për Bacën Metush i cili ka folur për mua, para shokëve të vet, me një konsideratë të veçantë. Mund të them, me një ndjenjë shpirtërore, se ai më nderoi edhe pas vdekjes, sepse kur shkova në familjen e tij për ngushëllime, bashkë me familjen e Shafqet Jasharit, kur Baca Qerim, babai i Shefqetit, u tregoi se kush isha, ata të gjithë u çuan dhe më ngushëlluan edhe mua duke më konsideruar si njërin nga shokët më të ngushtë të Bacit Metush.
Unë, duke menduar se nga konspiracioni që kemi pasur, nuk u ka folur për mua, por jo, ai kishte folur hapur edhe për mua qysh kur kemi rënë në burg në nëntorin e vitit 1979.
Nga ky respekt që më kishte bërë Baca më i dashur në jetën time, shpesh mendohem e duke pëshpëritur them: Baca Metush më respektoi edhe pas jetës së përtej varrit.
Kam shkuar në pesëvjetorin e vdekjes e përkujtimit të tij, në Dajkoc më 15. tetor 1991, nën dardhën e Jahisë duke hedhur një grusht dhe dy pika lot mbi varrin e tij.



LAVDI E PËRJETSHME BACË METUSH KRASNIQIT – HEROIT TONË KOMBËTAR!
 


Ramadan Pllana
Zvicer, 14 tetor 2011
 
 

 

Fehmi Lladrovci e Xhevë Krasniqi - Lladrovci

 


 
FEHMI E   XHEVË LLADROVCI
MARTIRË TË GDHENDUR
NË MEMORIEN E KOMBIT
 
nga Eugen SHEHU
 
 
Dardania e moçme ende sot ruan krenarinë e luftërave të kalura. Jo se i ka dashur luftërat. Askurrë! Jo se i ka parapëlqyer përrenjtë e gjakut. Askurrë! Por asesi nuk ka mundur të durojë stuhi e rrebeshe që, janë ngutur të ndalin turravrapin e lirë të shqiponjës.Fusha e Kosovës në lindje, rrafshi i Dukagjinit në perëndim, malet e Gloeshit dhe Cerralevës në jug,mali Mokran në veri. Brenda kësaj gjeografie përthyese jeto në gjenerata, populli i Drenicës së sotme, pasardhës të denjë të dardanëve në shekuj të kaluar. Sa herë në Dardaninë e lashtë kanë rënë tupanët e kushtrimit, i madh dhe i vogël, burra e gra kanë ngarendur me klithmë lirie. Ky amanet ka mbetur deri në ditët e sotme.
 
Fehmi Lladrovci

Edhe në ditët më të errëta të fundshekullit që lamë pas, edhe në ato momente kur makina e dhunës serbe rrënonte gjithçka që gjente përpara banorët e Drenicës nuk e ndalën vrapin drejt lirisë. Vrapi i tyre ishte shkrepëtim në natën e stuhisë, shkrepëtim që ndriçonte horizontet ngadhnjyes të shpresës.Në këtë turavrap drejt lirisë, padyshim kujtesa e Drenicës do të ruaj të pashuar kujtimin e Femi e Xhevë Lladrovcit.Ashtu sikundër 7 decenie më parë Shotë dhe Azem Galica do të shkruanin epopenë e lavdishme të lirisë në male të Drenicës dhe krejt Kosovës martire, edhe Xhevë e Femi Lladrovci do të përcillnin mesazhet e mbijetesës epokale të popullit të Kosovës, ndaj dhunës makabre të Serbisë së Millosheviçit.
 
Po kush ishin këta burrë e grua, krushq të lirisë së madhe të shqiptarëve? 

Fehmi Lladrovci pat lindur në Gllogovcin e Drenicës, në vitin 1950. Të parët e derës së madhe të Lladrovcëve, ishin njohur jo vetëm në Drenicë por në krejt Kosovën për luftrat e paepura ndaj okupatorit serb. Burrat e kësaj kulle do të ishin mbështetj kryesore lëvizjes nacionaliste të udhëhequr nga Shaban Polluzha, e asaj lëvizjeje që ka hyrë në analet e historisë si lëvizja e parë antikomuniste që nuk mund të pajtohej, me parimet ortodokse të internacionalizmit proletar. Fehmiu i vogël do të rritej përmes legjendave të kaluara si edhe shtypjes sistematike që Beogradi ushtronte ndaj viseve në Kosovë dhe Maqedoni shqiptare. Asi do të merrte mësimet e para në Gllogovc ndërsa më pas në Prishtinë.
 

Në fillim të viteve 70 të shekullit që lam pas, ngase rezultatet në shkollë i pati të shkëlqyera, Femi Lladrovci ndjek studimet në Universitetin Politeknik të Zagrebit. Këtu, ai do të binte në kontakt edhe me studentë të tjerë nga viset e Kosovës, në mëndjet dhe zemrat e të cilëve ishte zgjuar ideja emblematike e pavarësisë së Kosovës, si dhe bashkimi i saj me shtetin amë. Por me këtë realitet nuk mund të pajtohej asesi Beogradi, i cili nuk i kurseu në asnjë rast masat represive në mënyrë të veçantë ndaj inteligjencës shqiptare. ``Këto rrethana dhe faktorë të tjerë kishin si qëllim strategjik që të ushtronin dhunë permanente ndaj shqiptarëve, me qëllim të pastrimit etnik të Kosovës dhe të viseve të tjera. Rredhimisht me metoda të interpretimit arbitrar dhe selektiv të normave të legjislacionit penal, vepra e cila kryhej nga shqiptarët, konsiderohej si vepër penale e rëndë, si vepër e rrezikimit kundërevolucionar të rregullimit shoqëror dhe të sigurisë së vendit, siç emërtohej në nenin 114 të ligjit penal të Jugosllavisë, në Kosovë, në Maqedoni dhe në jug të Serbisë``(``Çështja e Kosoves një problem historik dhe aktual`` Tiranë 1996, faqe 316)
 
Por për studentin e Gllogovcit nuk do të kishte barrikada. Ai e pati kuptuar se uragani i lirisë së kombit të vet ishte zgjuar diku, në kujtesë të këtij kombi dhe herët a vonë ai do të rrekej të derdhej nëpër brigjet e Kosovës martire duke fshirë çdo gjurmë të mureve që ndanin shqiptarët. Ndër të parët student të Politeknikumit të Zagrebit, Fehmi Lladrovci do të fliste për pavarësinë e Kosovës, për të drejtat e mohuara të saj, për shpresën e madhe se studentët kosovarë nuk do ta duronin gjatë, natën e urryer të sundimit të Beogradit. Nismëtar i formimit të një grupi ilegal me studentë të tjerë shqiptarë, Femi Lladrovci do të ndikonte me idetë e tij edhe në mendjet e dhjetra studentëve të tjerë.
 
Arsenali i terrorit shtetëror serb, vepronte tanimë nën maskën e ligjit dhe të shtetit. Fehmi Lladrovci fillimisht thërritet nga policia sekrete jugosllave në Zagreb, e cila e merr në pyetje rreth veprimtarisë së tij nacionaliste. Por kur studenti trim i përgjigjet prerë dhe i sigurtë se çdo veprim i tij nuk ka lidhje me Beogradin, përkundrazi kërkon që Kosova të shpallet Republikë me vete , ashtu sikundër Republikat e tjera nën Jugosllavi, atëhere strategjia zyrtare antishqiptare del në pah me forcën e vet më të verbër. Në këtë mënyrë , në aktgjykimin e gjyqit të Zagrebit, pikërisht për Fehmi Lladrovcin, prokuroria kërkon burgimin e tij 10 vjet ngase`` ka kërkuar që Kosova të jetë Republikë , të ketë flamurin e vet, duke pohuar me gojën e vet se pozita e shqiptarëve në Kosovë lë shumë për të dëshiruar, nëse krahasohet me pozitën e popujve të tjerë të Jugosllavisë.``
 
Burgjet e Jugosllavisë janë një faqe tjetër e tmerrit që vinte prej politikave shovene dhe dhunuese të Beogradit. Qindra e mijra studentë apo nxënës të Kosovës, të dënuar në vitet 1980 –1990 do të jetonin një kalvar të pafund vuajtjesh e dramash të mënxyrshme. Fehmi Lladrovci fillimisht do të dërgohej në burgun famëkeq të Gjilanit e mandej në Stara Gradishka e Gospiq.Ndonëse mbi të u ushtruan dhunë fizike dhe psiqike e pafund, ndonëse nuk u la të takohej për vite me radhë me pjestarët e familjes,
Fehmi Lladrovci askurrë nuk u ligështua. Me trup atleti, me atë zemrën e madhe , me sigurinë në ardhmërinë e Kosovës dhe të krejt viseve shqiptare, burri i Gllogovcit do të duronte dhunën policore serbe, ashtu sikundër mali duron vetëtimat dhe gjëmimet e dimrit. Në fillim të vitit 1993 del nga burgjet famëkeqe jugosllavë dhe shkon në Drenicën e vet të dashur. Por në të vërtet Drenica e tij, sikundër e gjithë Kosova martire, qe shndrruar në një burg të madh. Nuk mund të flisje hapur, nuk lejohej, flamuri kuqezi, nuk lejoheshin këngët shqipe. Liria e munguar e brengosi akoma më shumë Femi Lladrovcin i cili sidoqoftë nuk mund të ndalte përpjekjet e veta për ardhmerinë e Kosovës. Por bie sërish në sy të policisë së fshehtë të Beogradit. Kur këta e thërrasin rreth disa shprehjeve të hapura që pat përdorur në fshat , Femi Lladrovci e kupton se për të ishin hapur të tjera fletë dosjesh e të tjera dyer- burgjesh. Ka qënë kjo arësyeja që me ndihmën e dy - tre miqve të vet , fshihet për pak ditë e më pas arrastiset në Republikën Federale Gjermane.
 
Këtu nis të punojë në punë nga më të rëndomtat, duke dashur t`i vijë në ndihmë edhe famijles , atje në Gllogovcin e largët, në Drenicën rrethuar prej ujqish serbë. Ai e dinte se familja e tij ( qysh kur vuante dënimin në burg) ishte në qëndër të vemendjes së policisë serbe ndaj përpiqej të zbuste varfërinë sadopak , duke dërguar fshehtas ndonjë të hollë , të kursyer në metropolin gjerman . Sidoqoftë lëvizja kosvare për pavarësi tani ishte rritur dhe në botën e qytetëruar grupet e djemve dhe burrave të Kosovës vepronin plot kurajë jo vetëm duke dashur të nxisnin opinionin ndërkombëtar por edhe duke mbledhur ndihma në mjete monetare dhe materiale për t`i dërguar në Kosovë.
 
Xheva e Fehmiu
Në vazhdën e rezistencës mbarëkombëtare, dihet tanim se falë qëndresës heroike , deputetët shqiptarë të Kuvendit të Kosovës , më 2 korrik 1990 patën shpallur deklaratën që e shpallnin Kosovën njësi federale të Jugosllavisë .Po kështu , në vjeshtën e vitit 1991 Kuvendi i Kosovës bëri referendumin , në të cilin shumica absolute e popullsisë u deklarua për Kosovën shtet sovran dhe të pavarur. Fehmi Lladrovci së bashku me intelektualë të tjerë në Gjermani , u bë gjatë kësaj kohe një strehë e sigurtë e mjaft prej deputetëve dhe politikanëve kosovarë, të cilët e shtrinë lëvizjen e tyre mbarëkombëtare edhe në rrethet përparimtare evropiane , duke dëshmuar me fakte konkretë mbi dhunën dhe terrorin sistematik që Beogradi pati ushtruar dhe kërkonte të ushtronte ndaj viseve të Kosovës dhe Maqedonisë shqiptare.
 
Në dihmën e drejtpërdrejt të Fehmi Lladrovcit dhe miqve të tij në Gjermani , u shkolluan disa djem nga Drenica në Perëndim dhe u mbajtën me të holla mësues të gjuhës shqipe , të cilët shkonin kullë më kullë , deri në fshatrat më të largët për të ndriçuar atje vatrat me pishtarin e shqiptarizmës. Në këto vite vuajtjesh pafund, në këto vite të ëndrrave të mëdha, burri i Gllogovcit lidh jetën me njërën prej zanave kosovare , me Xhevë Avdyl Krasniqin . Një dashuri e pakufishme për Kosovën martire , për lirinë e saj , e ka shtyrë këtë Shotë të re të Drenicës , të bashkojë jetën dhe fatin e saj me Femiun.
 
Xheva Krasniqi-Lladrovci
Xhevë Krasniqi ( Lladrovci) pati lindur në vitin 1955 në fshatin Drenovc të Malishevës. Ati i saj, Avdyli si edhe të afërm të tjerë patën luftuar kundër okupatorit serb, për të aderuar më pas në lëvizjen e shquar të organizatës Nacional - Demokratike Shqiptare, e cila frymëzohej prej parimeve të Dekalogut të Ballit Kombëtar. Xheva pati shfaqur qysh herët dashuri e përkushtim për dije, ndaj dhe prindërit bënë çmos që vajza e tyre të shkollohej. Mbas mësimeve të para në vendlindje , Xheva vazhdoi studimet në Prishtinë ku mbaron me rezultate shumë të larta degën gjuhë –letërsi. Pas mbarimit të studimeve të larta ajo dërgohet si mësuese letërsi e ne gjimnazin e Kievës.
 
Këtu, së bashku me dashurinë për librin shqip, Xheva do t`u mësonte nxënësve të saj dashurinë e shtrenjte për lirinë e trojeve amëtare. Ka qënë kjo arësyeja që policia e fshehtë jugosllave ndjek hap pas hapi veprimtarinë atdhetare të Xhevë Krasniqit dhe në mesin e viteve 80 të shekullit që lamë pas, mësuesja trime Xhevë Krasniqi, pushohet nga puna me motivacionin se `` ka kryer veprimtari të hapura që bien ndesh me kushtetutën e R.S.F të Jugosllavisë.`` Pas këtij akti për Xhevë Kasniqin dhe familjen e saj ishte e kuptueshme që ishin të hapura portat e burgjeve. Ndaj bija e Drenovcit merr rrugët e mërgimit pa iu dridhur aspak qerpiku, duke patur kurdoherë në zemër dhe në mendje dashurinë e vyer të nxenësve të vet.
 
Fehmi Lladrovci e Xheva Krasniqi-Lladrovci
Në fillim të vitit 1998, Fehmiu vendos të kthehet në vendlindje. Ai e kupton se lisi i fortë e ka vendin e vet, aty në ballë të stuhisë, duke iu bërë krahë i shëndosh jo vetëm familjes, por në radhë të parë lëvizjes mbarëkombëtare të Kosovës për liri. Nërkaq lëvizja nacional-shoviniste serbe ishte në apogjeun e saj. Energjitë rrënimtare të kësaj lëvizje po rrekeshin çdo ditë e më shumë të frymëzonin një varg `` akademikësh `` serb të përgatisnin turli teorish e mashtrimesh, duke dashur t´i riktheheshin lavdisë së dikurshme të Serbisë së Vjetër. Madje ata e patën gjetur edhe udhëheqësin e lëvizjes që do të viktimizonte një popull të tërë . Cinizmi i politikës serbo –sllave ishte shfaqur madje edhe publikisht.Duke folur për kreun e shovinizmit serbomadh Milosheviçin, shtypi shkruante tekstualisht; `` Ai është një shfaqje e re në jetën e Serbisë, njeri i cili e ka artikuluar zemërimin e popullit duke e shdërruar në aksion politik.`` Gazeta ``Borba`` Beograd 30 qershor 1989, faqe 6)
 
Hamez Jashari
Në pranverën e vitit 1998 në Drenicë e vise të tjera të Kosovës u panë grupe të organizuar të guerrileve shqiptarë. Qëndresa epokale e Jasharajve dhe shfaqja e luftëtarëve me uniformën e UÇK-së, tregonte se shqiptarët jo vetëm nuk mund të pajtoheshin me dhunën e Beogradit por brenda tyre, brenda dhimbjes së madhe, po gjallonte vullkani i urrejtjes shekullore ndaj poshtërimeve serbosllave. Fehmi Lladrovci, në krye të luftëtarëve të UÇK-së në Lladrovc e më gjërë, kishte mundur të përgatiste dhjetra djem jo vetëm nga ana fizike por në mënyrë të veçantë nga ana psikologjike, pasi edhe pse ata ishin vetëm një grusht djemsh, do të luftonin pa u friguar ndaj makinës ushtarake serbe. Me atë vështrimin burrëror, me zërin e trashë e babaxhan, Fehmi Lladrovci, më shumë se një ushtarak epror, do të ngjante me një vëlla të madh të rrahur prej stuhive te jetës.
 
Në qershorin e vitit 1998 në afërsi të Lladrovcës, një repart special i ushtrisë jugosllave kërkonte të vendosej në fshehtësi aty. Fehmiu lajmërohet menjëhërë dhe në bazë të sinjaleve të vendosura qysh më parë, trupa e UÇK-së është e gatshme për luftim. Intuitiv nga natyra,Fehmiu vëzhgon me kujdes situatën. Ndërkaq nga komanda eprore ka ardhur urdhëri që reparti serb të goditet menjëherë dhe të mos lejohet pozicionimi i tij në atë zonë pasi mund të shërbente për efekte strategjike. Femi Lladrovci si një zbulues i talentuar, afrohet pranë patrullës serbe dhe hap zjarr i pari. Reth 40 minuta vazhdon një shkëmbim zjarri i fuqishëm dhe paskëtaj serbët largohen.`` Të drejtuar nga eprori Fehmi Lladrovci, trupat e UÇK-së u japin mësim serbve`` thuhet në njoftimin që Shtabi i UÇK-së dërgon në Tiranë. ( Arkivi i Ministrisë së Mbrojtjes, Tiranë, Fondi`` Kosova`` 16 qershor 1998)
 
Për hirë së vërtetës, vlen të thuhet se kur grupet e luftëtarëve të UÇK-së u organizuan dhe filluan luftimet me pikësynime të qartë politikë dhe ushtarakë, Beogradi ndërmori një nismë shumë djallëzore. Pikërishtë aty ku ishte hasur qëndresa e UÇK-së, Milosheviçi dhe emisarët e tij të turpit dërgonin forca të mëdha ushtarake dhe mjetë të blinduara duke djegur, shkatërruar e bërë rrafsh fshatra të tërë. Politika dhe strategjia e `` tokës së djegur`` në thelb, përpiqeshin të fusnin në armiqësi popullin kosovar me luftëtarët e UÇK-së.Por në këtë rast dhelpëria serbe nuk fuksionoi siç duhet. Populli i Kosovës e dënoi dhe urreu më shumë dhunën serbe duke u bashkuar rreth luftëtarëve të UÇK-së si e vetmja alternativë për pavarësinë e vet dhe realizimin e aspiratës shekullore të lirisë.
 
Në korrikun e vitit 1998, Beogradi ndërrmori një tjetër ofensivë, në ato vise të Kosovës ku prania e UÇK-së ishte më e dukshme. Madje shtypi i Beogradit nuk nguroi të citonte me cinizëmin e vet karakteristik se brenda dy- tre javëve do të zhdukte edhe të fundit ushtar të UÇK-së. Përballë kësaj mësymje Shtabi i Përgjithshëm i UÇK-së vendosi që djemtë kosovarë të tërhiqeshin duke e goditur armikun në vende të ndryshme si dhe duke marrë në mbrojtje popullsinë e pafajshme. Në krye të Brigadës 114 të UÇK-së, Fehmi Lladrovci do të përballonte për javë të tëra një varg sulmesh të forcave serbe, duke rrëfyer jo vetëm aftësitë e tij organizuese dhe lufarake, por sidomos besimin e madh në mundjen e bishës sllave.Tashmë breshërisë së automatikut të tij në beteja i përgjigjeshin qindra armë të tjera dhe qindra luftëtarë të UÇK-së shkonin pas komandatit të tyre si shkrepëtima.
 
Altoparlantët e prishur të Beogradit, për kinse zhdukje totale të forcave të UÇK-së, tanimë po heshtnin dita – ditës.Në vjeshtën e parë të vitit 1998, Shtabi i Përgjithshëm i UÇK-së kontrollonte me shumë se 70 përqind të gjithë te territorit të Kosovës, madje luftëtarët e sprovuar të UÇK-së po mirrnin konsiderata të lavdërueshme edhe nga forcat përparimtare ndërkombëtare. Morali i shovinistëve serb po binte dita ditës. Robi serb Shevko Jahiroviq, deklaronte midis të tjerave: `` Për ushtarakët serb që frikësoheshin në aksionet kundër shqiptarëve kishte ndëshkime makabre. Ndërsa për të tjerët që komanda dyshonte u kërkohej si provë besnikërie të sillnin nga fshatrat ku luftohej një kokë e prerë fëmije.`` ( Dëshmia ndodhet në arkivin e Ministrisë së Mbrojtjes – Tiranë.)
 

Tashmë Fehmi Lladrovci, në pozicionet e luftimit përkrah qindra luftëtarëve që komandonte, kishte edhe të shoqen, Xhevën. Kishte të drejtë edhe ajo, mësuesja e dikurshme e letërsisë të luftonte përkrah burrit dhe nxënësve të saj, për ardhmërinë e Kosovës. `` Si Shota me Azemin`` pëshpërisnin luftëtarët me vete, kur shihnin komandatin e tyre të fjalosej me Xhevën. Xhevë Lladrovci do të ishte kurdoherë në radhën e parë të sulmit duke u shdërruar në shëmbull frymëzimi dhe fisnikërie për të gjithë vajzat dhe djemtë mbushnin radhët e Brigadës 114. Pak kohë më vonë , në një intervistë të eprorit të UÇK-së, Sulejman Selimit, ky shprehet tekstualisht:`` Si nderim dua të kujtoj disa nga luftëtarët e parë që janë Adem dhe Hafiz Jashari, Osman Geci, Mujë Krasniqi, Fehmi Lladrovci, Abedin Rexha, Xhevë Krasniqi(Lladrovci) etj…`` ( Gazeta `` Ushtria`` Tiranë në 27 mars 1999) Kësisoj për të ardhur në agun e 22 shtatorit 1998. Forcat ushtarake serbe me mijra patën mësy kundër Drenicës, për të çarë aty vijën e mbrojtjes të UÇK-së. Femi Lladrovci dha kushtrimin i pari. 
Nga rendën pas tij vajzat dhe djemtë e Drenicës me armë në krah dhe besën e madhe në zemër. Serbët nisën të mësynin me tanke dhe artileri.Detyra e burrave të UÇK-së ishte të mos lejoni depërtimin e armiqve në zemër të Dardanisë së lashtë.`` Dara e rrethimit armik sa vinte dhe ngushtohej. Atëhere kur pritej asgjësimi, doli nga pozicioni komandant Fehmiu dhe lëshoi kushtrimin me sa fuqi kishte. Kundërsulmi zgjati disa orë.``( Gazeta ``Ushtria`` Tiranë 5 maj 1999.
 

Pikërisht atëhere kur serbët filluan tërheqjen, dikush pa se pozicioni ku ishte komandant Fehmiu po heshtëte. Ngarendi drejt tij dhe pa gjoksin e komandatit të mbuluar nga plagët e fishekëve të snajperëve serbë. Pranë komandatit patën rënë më përpara edhe dy ushtarë të tjerë dhe ky vet i pat rregulluar në mënyrë që armiku mos t`i gjente trupat e tyre. Kur i dhanë lajmin Xhevës,burrnesha heshti për pak çaste. Nuk besonte ndaj vrapoi tek plagët e ngrohta që rridhnin gjak. Ajo e kuptoi se hutimi mund të kushtonte shtrenjtë ndaj porositi shokët të mos e përhapnin lajmin e vrasjes së Femiut dhe vet u hodh e para në sulm.Janë dashur vetëm dy orë luftimesh të papara, me ç`rast plumbat gjejnë rrugën për në zemër të Xhevës. Kështu mbyllej epopeja e 22 shtatorit 1998 në Drenicë. Në altarin e lavdishëm të kombit zunë vend dy emra të rinjë, dy emra që u kurorizuan në emër të Zotit, por edhe dy emra të mëdhenj që u kronizuan nga kombi që s’di të vdesë, në llavën e madhe të padrejtësive historike.

Lavdi deshmoreve Fehmi e Xheve Lladrovci



 
 
Kujtimi per deshmoret mbetet  perjetesisht i paharruar
"Veç vdekja më ndan nga Fehmi Lladrovci". Adem Jashari, Drenicë, prill 1997
· "Vdekja për lirinë e Kosovës do të ishte fati im më i madh jetësor" Fehmi Lladrovci, prill 1998,
· "Zëri i popullit të Kosovës që kërkon liri, është më i fortë se krisma e gjithë topave të Serbisë të zbrasur së bashku". Xhevë Krasniqi-Lladrovci, nëntor 1989, Drenicë

"Nëqoftëse qeveria e shtetit shqiptar nuk do të mbështesë UÇK-në, ajo do të bëjë tradhti kombëtare".  Fehmi Lladrovci, Mynih, 28 shkurt 1998, në takimin me Ministrin e Punëve të Jashtme të Shqipërisë

Takimi u organizua në qytetin e Mynhenit nga Ramiz Lladrovci, në fundin e muajit shkurt 1998, në mbrëmje vonë, në një nga hollet e një hoteli, me Ministrin e Punëve të Jashtme të Shqipërisë, zotin Paskal Milo. Në takim shkuam Rexhë Ibërdemaj, në atë kohë anëtar i Kryesisë së Lëvizjes Popullore të Kosovës dhe i ngarkuar me problemet e shtypit, të informacionit dhe të lidhjeve me UÇK-në, Fehmi Lladrovci, unë-Bedri Islami, dhe Ramizi.
Ministri i atëhershëm i Punëve të Jashtme të Shqipërisë, Paskal Milo, ishte i interesuar për të pasur konktakte, qoftë edhe të pjesshme me strukturat e luftës në Perëndim. Ai erdhi në takim i shoqëruar nga disa bashkëpunëtorë të tij dhe nga ambasadori i Shqipërisë në Bon, Bashkim Zeneli. U shtruan për disa orë me rradhë trajtime të ndryshme. Zoti Milo na bëri propozimin, i cili më çuditi më shumë se gjithçka tjetër, të pjesëmarrjes së Organizatës sonë dhe strukturave të luftës në zgjedhjet e 22 marsit 1998, duke na thënë se, nëse fitojmë zgjedhjet, atëherë edhe mbështetja e shtetit shqiptar do të jetë për ne; në të kundërtën, mbështetja do të ishte për fituesin e zgjedhjeve. U përpoqa t'i tregoja se vetëm fakti se je anëtar i Organizatës do të thotë disa vite në burgjet serbe, se një organizatë ilegale nuk ka të bëjë me farsën e zgjedhjeve që po përgatitej.
E theksoj, ishte dashamir, por hapësira që i ishte dhënë, ishte e ngushtë; ose nuk ishte krijuar ende hapësira e duhur. I vetmi njeri që nuk kishte folur, edhe pas pesë orë bisedimesh, ishte Fehmiu, që vazhdimisht shkruante në një bllok që kishte përpara.
Kur kishte kaluar ora një e natës, takimi kishte filluar në mbrëmjen e 27 shkurtit dhe kishte hyrë 28-a, Fehmiu kërkoi të merrte fjalën. Ishte i vrenjtur. "Ne e kemi vendosur të luftojmë, tha ai. Nuk ka rrugë tjetër".
Njëri ndër bashkëshoqëruesit e zotit Milo e ndërpreu, duke i thënë pak ashpërsisht: "Nëse keni vendosur të luftoni, atëherë përse po bisedojmë"?
Fehmiu e pa me cep të syrit, një herë nuk deshi t'i përgjigjej, por pastaj i tha shkurt: "Nuk po të drejtohem ty. Ti mbaj vendin tënd. Kam ardhur të flas me zotin ministër, për të cilin kam respekt. Pra, do të luftojmë, kjo është e vendosur. Nuk ka rrugë tjetër, vazhdoi ai, duke iu drejtuar zotit Milo. Problemi është se çfarë do të bëjë qeveria e shtetit shqiptar. Se çfarë do të bëjë populli shqiptar, atë e dimë. Pra, ju çfarë do të bëni: do të ndihmoni apo nuk do të ndihmoni"?
Zoti Milo filloi të argumentonte edhe një herë se shumë probleme mund të zgjidheshin pa shkuar deri tek lufta. Ishte mirëkuptues, dëshironte të mirëkuptohej...
     
 


Fragmente nga një bisedë me Hashim Thaçin

"Për Fehmiun kisha dëgjuar shumë herët, qysh kur isha në vitet e para të studimeve, në fillim të viteve të nëntëdhjeta, për angazhimin e tij, si i burgosur politik, për qëndrimin e pathyeshëm në burgjet jugosllave, për rezistencën që kishte zhvilluar në Kroaci kundër ushtrisë serbe. Të gjitha këto i kisha dëgjuar nga shokët e tij: Xhavit Haziri, Ramadan Avdiu, Shaban Muja, etj. Mirëpo, personalisht Fehmiun kam takuar në verë të vitit 1994 në Gjermani, tek i cili qëndrova disa ditë. Aty për herë të parë e kam takuar edhe Xhevën, bashkëshorten dhe bashkëluftëtaren e tij të pandashme. Kishte vite që ne njiheshim indirekt, nga të tjerët, Familja Lladrovci vazhdimisht ka qenë e përkushtuar ndaj çështjes atdhetare. Fehmiu u burgos në mes të viteve të tetëdhjeta, kurse vëllau i tij, Ramizi që herët ishte i inkuadruar në lëvizjen klandestine të kohës. Unë, në fillim të viteve 1991 dhe 1992, kam qëndruar shpesh në familjen Lladrovci, ku së bashku me bashkëluftëtarë të tjerë kemi biseduar për organizimin e rezistencës së armatosur. Gjithsesi, duhet ta theksoj kontributin e babait të Fehmiut, bacës Tush, i cili për ne e kishte të hapur gjithmonë derën e shtëpisë dhe na ka strehuar dhe ushqyer në çdo kohë".
Fragmente nga intervista e Komandantit të lartë të UÇK-së Fehmi Lladrovci, transmetuar në kanalin televiziv BBC World



· "Vdekja për lirinë e Kosovës do të ishte fati im më i madh jetësor"



Pas një kohe kaq të gjatë të pritjes dhe të rezistencës paqësore të udhëhequr nga I. Rugova dhe partia e tij (LDK), përse e patë të domosdoshme t'i merrni armët në dorë?
"Shqiptarët kanë pritur shumë kohë për të kuptuar se nismat dhe veprimet e bashkësisë ndërkombëtare për Kosovën, rezultuan kundër popullit shqiptar në Kosovë. Sot, ky popull aspiron çlirimin përfundimtar nga fashistët dhe çetnikët serbë. Periudha e viteve të rënda 1981-1990 është mjaft e njohur edhe për opinionin evropian dhe për atë amerikan. Megjithatë, tragjedia e mijëra bijve dhe bijave të Kosovës, burgosjet dhe torturimet e tyre nga regjimi jugosllav kaluan në heshtje. Gjaku i derdhur në Kosovë gjatë gjithë këtyre viteve nuk u muar fare parasysh. Politika "paqësore" kosovare, e udhëhequr nga Ibrahim Rugova, i cili tash e tetë vjet sillet nëpër zyrat e Evropës dhe të Amerikës, nuk solli gjë konkrete. Nuk ka gjë prej kësaj politike... Nuk i kemi marrë armët në dorë nga dëshira, por kjo është një domosdoshmëri. Pa një organizim të tillë askush nuk do të na dëgjojë, as Evropa, as SHBA-të.


A mendoni se Evropa dhe SHBA mund të angazhohen ushtarakisht në Kosovë?
"...Nëse ndodh diç e tillë, atëherë do të jetë si zakonisht tepër vonë, kur gjaku do të derdhet deri në fyt..."

Për serbët, ju jeni "terrorist"...
"...Mirë, le ta argumentojnë serbët vetëm një akt të "terrorizmit" të ushtruar nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës. ...E ne mund t'i numërojmë mijëra raste të terrorit të bërë nga falangat serbe, mbi popullin e pambrojtur shqiptar. Le të tregojnë ata vetëm një njeri të pafajshëm, i cili është vrarë nga UÇK-ja, një njeri të paarmatosur, një fëmijë apo një grua kudoqofshin ata në territorin e Kosovës. Armët nuk i morëm në duar për të luftuar kundër popullatës serbe që jeton në Kosovë. I morëm kundër regjimit çetnik dhe kundër forcave policore dhe ushtarake serbe që janë në Kosovë".

Për çfarë luftoni?
"Për çlirimin përfundimtar të Kosovës".

Por sot shqiptarët janë në përgatitje të ekipit negociator. Ka të ngjarë që ky ekip mund të pranojë edhe një trajtë të autonomisë në kuadër të "RFSJ"-së. Sa do të ishit të gatshëm të pranonit një gjë të tillë?
"Assesi, natyrisht. UÇK-ja nuk pajtohet me asnjë zgjidhje, përveç pavarësisë së plotë të Kosovës”.

A synoni të merrni pjesë në bisedime?
"Po, jemi të gatshëm të bisedojmë me Serbinë. Por, vetëm për kufijtë. Për asgjë tjetër”.

Përderisa ju luftoni nëpër male, nuk duket të ketë ndonjë krah politik në Prishtinë?

"UÇK-ja në radhët e veta ka drejtues politikë, mirëpo në Prishtinë nuk e kemi krahun politik”.

Keni kaluar një kohë të gjatë në burg politik. A jeni të gatshëm të vdisni për Kosovën?

"Me dëshirën më të madhe. Më e shtrenjtë është liria se jeta. Të gjithë ushtarët e UÇK-së janë të vetëdijshëm se pushkën e kanë marrë në duar që të vdesin për lirinë e Kosovës dhe asnjë nuk do ta kursejë jetën. Vdekja për lirinë e Kosovës do të ishte fati im më i madh jetësor”.

Meqë shumë rrallë mund të dëgjohet ndonjë fjalë nga ju, çfarë do t'i porositnit botës me këtë rast?

"Mendoj se është turp për Evropën demokratike, që sot të ekzistojë një pakicë serbe, e cila synon t'i nënshtrojë 90 për qind të popullit tjetër në Kosovë; që këtë ta ushtrojë përmes terrorit të paparë. Problemi i Kosovës nuk është problem i komplikuar, çfarë tentojnë ta paraqesin faktorët ndërkombëtarë. Është problem që mund të zgjidhet fare lehtë: çdo popull i botës, përmes konventave ndërkombëtare, ka të drejtë për vetëvendosje dhe për pavarësi. Këtë të drejtë e ka edhe populli shqiptar, i cili në Kosovë ka mbi dy milionë banorë. Nuk kërkojmë as më shumë, as më pak se popujt e tjerë të botës. Do të shtoja edhe një gjë, meqë edhe Amerika edhe Evropa i adresohen së tepërmi parimit të mosndryshimit të kufijve. Jugosllavisë tashmë i janë prishur kufijtë. Është themeluar shteti slloven, shteti kroat, shteti boshnjak dhe ai maqedon.

Si u bë e mundur që Maqedonia të dalë aq lehtë nga shteti jugosllav, duke pasur brenda vetes mbi 40 për qind shqiptarë? 
Këto i marrim padrejtësi të bashkësisë ndërkombëtare, andaj jemi të vendosur të luftojmë deri në fund për çlirimin e Kosovës. Nuk ka forcë që të na mposhtë...”

Po aftësinë e armatimit. A nënkupton arsenali juaj edhe armët anti-tank dhe ato kundërajrore?
"I kemi të gjitha armët e nevojshme për vetëmbrojtje. Kemi edhe armatim kundër tankeve dhe sistemeve kundërajrore. Jemi të bindur se do t'i rrëmbejmë të gjitha armët që gjenden në duart e çetnikëve, meqë arma më e fortë për çlirimin e një populli është morali. Këtë moral Serbia nuk mund ta vrasë me asnjë armë. Ajo nuk mund ta shuajë vullnetin për liri...”

A po rritet numri i pjesëtarëve të UÇK-së, meqë më herët keni pohuar se morali çdo ditë është më i madh?
"Çdo terror shtetëror ka reaksionin e vet në popull. Populli është i gatshëm që njëzëri t'i përgjigjet thirrjes së atdheut për shpëtim kombëtar. Vullnetarët tanë arrijnë çdo ditë dhe numri i tyre është maksimal. Vullneti i popullit për liri është më i madh se kurdoherë, pikërisht për shkak të shtypjes dhe terrorit serb. Pas masakrës së Prekazit, i gjithë populli i Kosovës u bë i gatshëm të luftojë për atdhe..."
"Partia ime është Kosova" Fehmi Lladrovci

Është e vërtetë se për më shumë se 15 vite, pra që nga krijimi i saj, Fehmiu do të jetë anëtar i Lëvizjes Popullore të Kosovës. Njëri ndër më të devotshmit dhe nga më autoritarët. Ndërsa pjesën e parë, devotshmërinë, e ka bërë me vetëdije, tjetra, autoriteti ishte pa dashjen e tij. Sidoqoftë, ai ishte në strukturat drejtuese të të gjithë Organizatës që nga prill i vitit 1985 dhe deri në marsin e vitit 1998, kur u largua nga Gjermania.
Pas saj, fillon për të dhe për Xhevën një jetë tjetër politike. Ose më saktë, ata veprojnë politikisht, të papërfshirë në jetën politike të ndonjë Organizate. Mbajti lidhje deri në momentin e fundit me shokët e Organizatës, por pa qenë pjesë drejtuese e saj dhe këtë e bën me vetëdije.

Në Mbledhjen e VI të Përgjithshme të LPK-së, dega jashtë vendit, në fillimin e majit të vitit 1998, ai propozohet për të qenë përsëri anëtar i Këshillit të Përgjithshëm. Mirëpo ai kishte sjellë një mesazh për të gjithë. Duke e quajtur veten pjesë e jetës politike, ai nuk mund t'i lejonte vetes që njëkohësisht të ishte në strukturat drejtuese të një Organizate, megjithëse kjo ishte ajo ku ai kishte milituar. Për një arsye të thjeshtë: tash e tutje, deri në çlirimin e vendit, partia e tij do të jetë Kosova. Bën kështu shkëputjen nga ajo që ishte pjesë e tij, për të sendërtuar atë që kishte synuar gjithnjë kjo Organizatë. Bëhet pjesë e vazhdimit të vizionit të saj, pa qenë brenda radhëve. Bëhet misionar i ideve që kishte mbartur ajo, por kësaj radhe si luftëtar.

Këtë e kërkonte dhe nga të tjerët. Ai nuk kishte dy kute: njërin për vete dhe tjetrin për të tjerët. Nëse mendonte se kuti që kishte zgjedhur vetëdijshëm ishte më i sakti dhe më i kohës për Kosovën, atëherë ai përcaktohej kështu edhe për të tjerët.

Në Kosovë kishte disa linja që nuk mendonin kështu. Lëvizjet legale politike ishin mësuar të shihnin politikën si pjesë e jetës së përditshme, të zakonshme, edhe kur tashmë ajo nuk ishte e zakonshme, por e jashtëzakonshme. Në kahun tjetër ishte edhe Lëvizja Kombëtare për Çlirimin e Kosovës, e cila kishte krijuar, sidomos në Llap, disa njësi të armatosura, dhe dëshironte të ruante, edhe në radhët e luftës, strukturën e saj politike. Më 1 shkurt 1998, LKÇK, i drejtohet Shtabit Qendror të UÇK-së, me thirrje për bashkëbisedim, me anë të të cilit duhej të vendosej forma e bashkëpunimit mes dy palëve. Duke ruajtur strukturën e saj politike.


Në dukjen e parë është një kërkesë e arsyeshme. Mirëpo nuk është logjike. Një njeri i autorizuar nga LKÇK-ja drejton një kopje të kësaj thirrjeje edhe tek Lladrovcët, me qëllim që ta përcjellin më tej. Disa ditë më pas, në drejtimin e shokëve që veprojnë në Drenicë, niset ky faks:

“Të dashur shokë, për këtë letër (është fjala për "Thirrjen për bashkëbisedim”) e kam njoftuar edhe "Kapuçin”. Dhe i kam dhënë mendimin tim lidhur me kërkesat e tyre për bashkëveprim, pa u shkrirë në UÇK. Mendoj se është punë jo e pastër nga individë të caktuar të hierarkisë së LKÇK-së dhe propozoj të kihet rezervë ndaj këtij "propozimi”. Ne na duhet Bashkimi e jo "Bashkëveprimi e bashkëbisedimi”. Ju përshëndes përzemërsisht, "Veshi”.
Në maj të vitit 1998 u zhvilluan takime mes përfaqësuesve të UÇK-së dhe të LKÇK-së. Nga njëra anë ishte Fehmi Lladrovci, në anën tjetër shoku i tij i burgut, i dënuar në të njëjtin proces gjyqësor politik, Sabit Gashi. Të dy njihen prej kohësh, kanë qenë në të njëjtën organizatë, tani janë ballas. Çfarë do të bëhet: do të ketë në luftë dy struktura, njëra madhore e tjetra minore; do të ketë partizim dhe ndarje; do të ketë një vijë në mes, e cila mund të ndajë edhe shokët e dikurshëm?
Është e vështirë të thuhet tashmë se cili tjetër do të kishte mundur të merrte përsipër barrën e bashkimit mes dy strukturave, të cilat, aq sa mund të kishin ngjashmëri, aq ishin edhe të ndryshme, e herë pas here edhe të kundërta. Figura që është ballas me drejtuesit e LKÇK-së është një njeri i njohur, tepër i besuar, me fjalë të sigurtë, me ndjenjën e sakrificës dhe që i duhet besuar. Ky është njëri ndër shkaqet madhore të këtij bashkimi në luftë. Sepse është ecur përmes besimit, përmes shembullit e jo nëpër fjalët pa fund. Sepse ai do të mund të sillte shembullin e madh të tij: nuk do të ketë parti politike në radhët e luftës. Do të ketë drejtim politik, Drejtori Politike, por jo partizim të luftës. Ai ishte shembulli, mjaftonte vetëm të ndiqte këtë shembull. Në Drenoc, ai qëndroi dy ditë dhe dy netë duke biseduar me drejtuesit e strukturave të LKÇK-së, dhe ishte një nga bisedat vendimtare që rreshtuan përfundimisht këtë organizëm politik, pa asnjë parakusht, nën komandën e Shtabit të Përgjithshëm.
Kjo ishte mes shokësh të hershëm, mes njerëzve që e kishin njohur njëri-tjetrin në momente të vështira. Çfarë do të ndodhte me ata që kishin pasur ose nuk kishin pasur vetëm pak të përbashkëta?
Fehmiut, luftës, i duheshin të gjithë, jo një pjesë, edhe nëse ajo ishte struktura më themelore e luftës.
 

II -Të tjerët për Fehmi Lladrovcin
Fehmi Lladrovci 1998: " Tash ka ikur koha e pyetjeve dhe e përgjigjeve. Tash ka ardhur koha e burrave. Kush është burrë dhe i thotë vetes se ka gjak shqiptari, edhe pyetjen, edhe përgjigjen, e bën në Kosovë"!
Adem Demaçi:
"Nuk kam pasë dëshirë ta mendoj Drenicën pa Fehmi Lladrovcin. Mirëpo lufta i ka ligjet e veta. Fehmi Lladrovci ishte një njeri që të gjitha sendet në jetën e tij i kuptonte shumë seriozisht. Fehmi Lladrovci ishte një nga ata që nuk u largua nga lufta kurrë, edhe në luftën ilegale, edhe në luftën e armatosur ishte në vijën e parë të frontit. Meritat e Fehmi Lladrovcit janë të mëdha për shtetin e pavarur të Kosovës. Vetëm kur të krijohet Kosova e pavarur, vetëm atëherë do të jetë Përmendorja që e meriton Fehmi Lladrovci, vetëm atëherë mund të themi se e kemi kryer detyrën tonë. Drenica heroike do të dijë të ruajë përmendoren e Fehmi Lladrovcit”.

Murat Jashari:
"Baca Adem ka pasë besim shumë të madh tek Fehmi Lladrovci. Deri në vdekje, thoshte, nuk ndahem prej tij. Për familjen tonë Feha ka qenë si Ademi, si Hamza, si Rifati, ka qenë një vëlla i tyre, një mixh i joni. Luftëtarë ka pasë Shqipëria, ka qenë normale, edhe diplomatë, politikanë, por që t’i ketë një njeri të dyja, edhe luftëtar, edhe politikan, ato i ka pasë në këtë luftë veç Fehmi Lladrovci”.

Lulëzim Jashari:
"Baca Fehë (Fehmiu)ka folë të njëjtat fjalë, si atëherë kur ka hyrë në lëvizjen ilegale në vitin 1976, ato fjalë i ka folë edhe para gjyqit në vitin 1986, ato fjalë i ka folë edhe në vitin 1998, dhe me ato fjalë ka vdekë. Ai ka pasë principet e preme, të sakta, nuk ka pa se mos preket kush, por i ka shprehë principet e veta saktësisht".

Agim Çeku:

"Jam i lumtur që i takoj të njëjtit komb që i takonte edhe Fehmi Lladrovci. Fehmi Lladrovci të gjitha provimet në jetën e tij, dhe ato provime janë jo vetëm të shkollës, por provimi i atdhedashurisë, provimi i trimërisë, i guximit, i heroizmit, provimi i organizimit, i komandimit dhe i drejtimit, provimi i artit të luftës: të gjitha këto provime Fehmi Lladrovci i dha me notën shkëlqyeshëm..."



Ali Ahmeti:

"Fehmiu ishte i lindur për aksione të mëdha dhe për beteja të lavdishme. Ai dinte të mbahej fort si shkëmbi, edhe atëherë kur të tjerët jo vetëm nuk qëndronin, por edhe kur mbetej vetëm. Ishte i vendosur, të tillë e kishte edhe shoqen e tij të jetës, të madhërishmen Xhevë. Fehmiu ishte dhe mbetet simbol i luftës për liri dhe unitet kombëtar”.

Ramush Haradinaj:

"Fehmiu ishte një nga njerëzit me vizion më të qartë për Kosovën. Ishte një burrë trim i pazakontë dhe si i tillë ka mbetë në historinë e kombit tonë. Unë kam pasur fatin të jem në të njëjtën vijë me të, të jem shok dhe bashkëluftëtar i tij dhe këtë nder nuk e ka pasur kushdo. Kishte shpirt të pastër, sulmet i ka përballue me buzëqeshje, unë kam qenë gjithnjë në lidhje me punët e tij...”.



Servet Pëllumbi:
"Një popull që nxjerr bij të tillë, që thonë se më e shtrenjtë është liria se jeta, ai popull është i pavdekshëm. Fehmiu është e vërtetë se e ka dashur shumë Shqipërinë, por edhe Shqipëria e ka dashur, e do dhe do ta dojë, jo vetëm Fehmiun dhe Xhevën, por të gjithë ata që luftojnë për liri, të gjithë ata që nuk harrojnë shqipen dykrenare, nuk harrojnë gjuhën shqipe...”.
Fadil Bajrami
"Fehmi Lladrovci ka qenë një njeri që ka jetue për luftën.Nuk kishte ide tjetër më të madhe tek ai”.
Shaban Shala:
"Natyra e Fehmiut, fjalët e tij, sjellja e tij e ka bërë për vete dhomën, mikun dhe vendin ku ka qenë për herë të parë. Ka qenë përfaqësues i dyanshëm, edhe i Kosovës, në rrethin e gjerë të studentëve; por edhe përfaqësues në instancat e atëhershme të lëvizjes çlirimtare të Kosovës, anëtar i shtabit të luftës. Ai për mua ka qenë luftëtar, epror, komandant, ai ka qenë gjithkund dhe për gjithçka”.

Ramush Tahiri:
"Njohja e parë është kjo: më ka lënë përshtypje sinqeriteti i jashtëzakonshëm, besnikëria e jashtëzakonshme dhe ndjenja se kur të rrish me të, rri më mirë se me vetveten”.

Izet Ibrahimi:
"Më tha doktor Hafir Shala se Feha, si dëshironte ai ta quante Fehmi Lladrovcin, bashkë me Xhevën dhe shokë të tjerë kanë ardhur në Kosovë. Në bazë të gjithë asaj që kisha krijuar për ta, më erdhi një lehtësim, vetja më është dukur më i sigurtë, optimizmin e vëreje tek të gjithë shokët që ishin në Kosovë.Të gjithë besonim se Fehmiu do të jetë i palëkundur nga pozicioni i tij luftarak. Por asnjë nuk mundëm të paramendonim se rënia e tyre do të jetë aq heroike. Nga kjo u binda se imagjinata që kisha krijuar për ta, ishte më e varfër se sa ishin Ata në të vërtetë”.
 
Nuredin Llushtaku
"Për herë të parë bacin Fehë e kam njohë prej fjalëve të Adem Jasharit. Ademi na ka treguar se po vjen Feha e do të jemi më të fortë. Të tjerë kanë thënë se është nisë një grup i papërgjegjshëm dhe se nuk duhet të bashkëpunohet me ta. Ademi i ka thënë se ata janë shokë të mi, Feha është shoku im, vëllai im, dhe nuk më ndan kush prej tyre, veç vdekja”.

Zenun Kodra:
"Njohja jonë me Fehmi Lladrovcin ka qenë prej Adem Jasharit. Por për herë të parë e kam takuar në vitin 1998. Ardhja e tij dhe e shokëve të tjerë, njerëz të përgatitur, si ata kishim krejt pak në Kosovë, për të mos thënë se nuk kishim, na ngriti moralin...”

Fadil Kodra:
"Emri i bacit Fehë i ka afruar njerëzit. Përvojën e parë të gjerë luftarake, fillimet e strategjisë luftarake, i kemi mësuar prej tij. Na thoshte se "shpeshherë është më mirë me derdhë djersë sot, se sa gjak kur të fillojnë ofensivat serbe”.

Naser Idrizi:
"Fehmi dhe Xheva Lladrovci janë ndër emrat më të mëdhenj të luftës sonë. Ata futen në radhën e atyre njerëzve që shkruajnë historinë e një kombi. Dhe këtë nuk e kanë bërë dosido, por me punën e tyre, me sakrificat e tyre, me jetën e tyre”.

Shefqet Morina:
"Besomë, katër antarë të familjes i kam të vrarë. Jam në gjendje të bëj be në çfarë të duash, se nuk më dhimbsen katër antarët e familjes sime sa më dhimben trupat e bacës Fehë, Xhevës e Fatimes. Se i kam parë me sytë e mi se si janë vrarë, ia kam dëgjuar fjalët e fundit, e di se si i kanë lëshuar britmat e luftës. Sot më kujtohet veç zëri i komandant Fehmiut. Katër antarët e familjes sime nuk i kam parë se si janë vrarë, dhe kam shkue e i kam varrosë herën e parë. Shkitë i nxorën nga varret dhe nuk i di se ku i kanë trupat. Katër i kam të vrarë, edhe katër i kisha dhënë, veç Fehmiu e Xheva të ishin mes nesh".  

Gazetari anglez i BBC David Loyd
”Ai(Fehmi Lladrovci) ka qenë shqiptari që më së shumti i ka përngjarë Skënderbeut. I njejti vështrim që ka heroi juaj, mollëzat e hequra, ashpërsi dhe burrëri në shikimin e tij…”

Përjetësi e dyfishtë  
Bedri Islami


Askush nuk mund ta besonte se ata nuk ishin më. Ishte diçka jashtë reales të besoje diçka të tillë, dhe kur kaluan ditët e para dhe nuk dihej ende asgjë se ku kishin rënë, pra ku e kishin mbështetur kokën për herë të fundit, atëherë gjithçka u bë edhe më e besueshme, se ata mund të ishin diku.
E vetmja gjë që i trondiste njerëzit dhe i bënte të besonin se diçka kishte ndodhur me ta, ishte në rënien e pozicioneve në duar të shkive. Ata e mendonin vetëm këtë si një mundësi që kishte ndodhur diçka e rëndë, mjerisht edhe tepër e dhimbshme, por përsëri e hiqnin mendjen nga vdekja.

Ishin të huaja për njëri-tjetrin Fehmiu dhe vdekja, Xheva dhe vdekja, të dy bashkë dhe vdekja. E përjashtonin njëri-tjetrin, deri në kufijtë e skajmë, deri aty ku fillon e shkrihet në një e vërteta dhe legjenda.

Nuk e besonin dhe nuk donin as ta besonin. Me mosbesimin sikur donin të shtynin sa më shumë që të mundnin idenë e largimit të tyre, mosqenies dhe këtë e bënin të gjithë, krejt natyrshëm, sepse nuk mund ta kishin në vete idenë e vdekjes.

Nuk ishin më, kjo ishte e rëndë. Pastaj dikush tha se ata u vranë dhe kjo nuk mund të jetë vdekje. Filluan ta besojnë pak nga pak, por gjithnjë me mendimin se ata do të shfaqen përsëri, aty ku do të ishte më e vështirë dhe më e domosdoshme. Për 22 vite me radhë kishte ndodhur diçka e tillë: rishfaqja e tyre dhe nuk kishte pse të mos ndodhte rishtas kështu. Njerëzit prisnin dhe duke pritur, vazhdonin të luftonin. Edhe fakti se drejtues i brigadës kishte ardhur njëri ndër miqtë më të vjetër të Fehmiut, djali i imët, trim dhe gjithë virtyte, Ilaz Kodra, përsëri nuk e bënin të besueshme idenë e largimit të tyre.


Kështu shkuan ditët e para, mes mosbesimit dhe pritjes. Mes vendeve ku gjendeshin, gjithnjë mes luftës, ata e kishin idenë e pritjes së rikthimit të tyre, ashtu siç kishin idenë e rilindjes së përditshme të diellit, të mëngjesit, të erërave që frynin buzë Çiçavicës. I dukej sikur njëra dorë e tij ishte mbështetur tek Drini i Bardhë dhe dora tjetër tek Drini i Zi, sikur kokën e kishte mbështetur në bjeshkët përbri dhe në malet e Sharrit. Prisnin dhe nuk besonin.
Por jo vetëm ata që ishin aty, pranë tij dhe që e kishin ndjerë dorën e tij. Edhe të tjerë, ndoshta me mijëra kilometra larg nuk e besonin. Ishte një mosbesim i tejskajshëm dhe i dhimbshëm, sepse njerëzit prisnin rishfaqjen e tij. Prisnin rishfaqjen e të dyve, si një gjë që lehtësisht merret me mend. Kështu dalëngadalë, pa e kuptuar, filloi të endej legjenda e rikthimit të tyre. Ishte një legjendë e dyfishtë, e cila, ashtu siç lëviz llava vullkanike, e zjarrtë dhe e ngrohtë, filloi të lëvizë drejt njerëzve. Ata që kishin menduar se pas 22 shtatorit do të flitej si për dy njerëz që ishin dikur, do të ndjeheshin edhe një herë të gabuar. Gjithnjë e më tepër njerëzit filluan të besojnë se gjithçka ishte e përkohshme, ndërsa rikthimi, përjetësia e tyre, do të ishte e përjetshme.

Ndërkohë ata ishin ende pranë njëri-tjetrit, në atë vend ku kishin qëndruar deri në fund dhe nuk donin të shkëputeshin. Dherat e shkëputur nga bjeshka kishin rënë mbi trupat e tyre, që ende ishin së bashku. Ishte përzier dheu i kadifejtë me gjakun e pastër. Kaloi dita e parë, pastaj e dyta, e treta. Ata rrinin aty, mes erërave që frynin mbi Kodrën e Qëndresës, dëgjohej zhurma e luftës që herë afrohej e herë ishte e largët, shtëpitë vazhdonin të digjeshin dhe tymrat për një çast u dukën si një fillesë nate, pastaj rishtas filloi të bjerë vesa e netëve të freskëta të shtatorit dhe ishte një qiell krejt i pastër, mbushur me yje.

Gjaku i tyre kishte rrjedhur butësisht drejt dheut të ngrohtë. Ishte bërë njësh me të dhe pastaj ishte ndalur aty ku fillonin rrënjëzimet e lisave. 
Tundja e gjetheve u sillte më afër vatrën ku kishin lindur. Qëndronin dhe prisnin. Ndërkohë legjenda e mosbesimit të vdekjes po rritej gjithnjë e më tepër, derisa u bë shpresë e përhershme jete.
Pastaj, krejt befas, në një stacion televiziv u dha intervista e tij. Njerëzit e dëgjuan dhe përsëri e kishin në mendimin e tyre rikthimin e shpejtë. Përderisa duhet, ai do të kthehet, kishin thënë të gjithë.

Ishte një nga mbrëmjet e fundshtatorit kur i kishin sjellë në fshatin ku kishin lindur, buzë luginës, e cila kishte qenë aq e dashur për ta. I kishin sjellë shokët e tyre, mbartur mbi shpatulla dhe kjo kishte qenë hera e parë që ishte një barrë aq e rëndë. Tepër e rëndë. Megjithatë, edhe kur ata kishin ardhur, të përgjakur dhe bri njëri-tjetrit, përsëri njerëzit nuk e kishin besuar. I kishin shtyrë kufijtë e vdekjes, të paktën derisa të ishte lufta. Njeriu që kishte lindur për luftë, nuk mund të ikte derisa ajo të përfundonte.


Mbrëmjet e fundit të shtatorit kishin ikur tepër shpejt, në rrokullimën e tyre të ashpër. Kishin lënë pas vetes disa të vrarë, më shumë të plagosur, dhjetëra e dhjetëra shtëpi të djegura, njerëz që kishin shpejtuar për të mos qenë pre e dhunës dhe gjithashtu edhe një legjendë: legjendën e një Përjetësie të dyfishtë, të Fehmiut dhe të Xhevës.
Kishin pasur një jetë të jashtëzakonshme, do të kishin po ashtu edhe një përjetësi të jashtëzakonshme, përderisa ishte një përjetësi e dyfishtë.


*biografia, Eugen Shehu,
*"perjetesi e dyfishte", te tjeret per deshmoret nga Bedri Islami
fotografitë, renduaar e publikuar me rrespekt të veçantë nga Ramadan S. Latifaj

 

Poezi nga Ramadan Pllana

 

 Heroit tone kombetar 

Jusuf Gërvalla

Jusuf, o vëlla, o yll e lajmëtar i lirisë,
Hero e pishtar i bashkimit të Shqipërisë.
Jusuf, o vëlla, flakadan udhërrëfyes i rinisë,
Pishtar kombëtar në ballë të shqiptarisë.

 Jusuf, Ju rrënjë e fryte – o, pasardhësit e Ilirisë,

Faqebardhë e krenarë, ju, ballëlartë sa qielli,
Poet, piktor, luftëtar, arkitekt i pavarësisë,
Kushtrimi dhe amaneti Juaj prore si rreze dielli!




 Jusuf, o vëlla, kameleonët rrugën tënde e devijuan
Flamurin Kombëtar dhe këngën e betimit e injoruan,
Monarkut e xhelatit prapë me zell po i betohen,
Kozmopolitizmit e multietnicizmit, po u nënshtrohen !...
 

Jusuf, o vëlla, servilët, -keq po na e mohojnë historinë,
« Mallkuar qoftë ! » -ulërijnë hienat -edhe për heroin Skënderbe!
Lidhjen e Prizrenit, tempullin e shqiptarisë, po e revizionojnë!
O, sa tmerr! Edhe Sulltanin dhe "Pismarkun", po i nderojnë!

Jusuf, o vëlla, pas flijimit madhështor e vëllazëror,
Ty , Kadriu e Bardhi- revoltën në shpirt e ndjeu Shqiptari!
-Dhe, prej atëherë-pandërprerë, kombi si vullkan është zgjuar...
Rrugën tuaj me guxim e vendosmëri-për liri e ka vazhduar!

Eh, vëllezër dëshmorë, madhështorë, -edhe në stuhi jemi gazmorë,

Adem Jashari, i tmerroi armiqtë dhe të liqtë, me armë në dorë!
E, ranë shumë yje në altarin e lirisë -për Nënën Shqipëri
U rilindën mijëra Mic Sokola të UÇK-së, -sot i nderojmë me krenari!

Jusuf, o vëlla, tani devijatorët -multietnikët,- këta maskarenj,

Po shkelin mbi gjakun e tyre, -hiç pa drojë e pa marre,
E shpërlanë trurin, -u shndërruan në budallenj,
I humbën ndërgjegje, e fytyrë, -e shitën shpirtin -për pesë pare!

Jusuf, o vëlla, o yll e lajmëtar i lirisë,

Hero e pishtar i bashkimit të Shqipërisë.
Jusuf, o vëlla, flakadan, udhërrëfyes i rinisë,
Pishtar kombëtar, në ballë të shqiptarisë.


autor 
Ramadan Pllana

Zvicër, Mars 2011





 

Ramadan Pllana /poezi 




Flakadanëve  të  lirisë !...
 
Kush tha se kanë vdekur trimat-flakadanët e lirisë
A nuk i dëgjoni zërat e tyre që thërrasin e kumbojnë
-o burra t’i shpëtojmë nga gjëma tokat e shqipërisë
Nga Tivari  në Prevezë për bashkim jetësor  - jehojnë…
 
Shtatëmbëdhjetë  janari   acar  e  flakë – tetëdhjetë e dy
Kur  Jusufi, Kadriu e Bardhoshi hartuan  Bashkimin Kombëtar
Hienat  mizore-shekullore  të tërbuar – verbuar  në  dy sy
Tinëzisht  e pabesisht  shtien me plumba mbi këta pishtarë…
 
Dëshmorët  nuk  vdesin  kurrë  - nga janari njëmijë e katërqindë e tetë
Kushtrimin  lëshojnë kurdoherë që ka rrezik atdheu 
Flakadanë  të lirisë nga Skënderbeu e këndej  - yje përjetë
Me  flamurin  kuq e zi e me gjoksin e micit - forcën e anteut…
 
Jusufi, Kadriu e Bardhoshi – prore  yje të shqiptarisë
U ngritën në altarin e lirisë – lart e  me vetëmohim
Emrat  e  tyre shkëlqejnë me ngjyrë të artë – krenarisë
Bashkë me dasmorët e lirisë që  ranë me vetëveprim…
 
-o, prite, prite Azem Galicën –edhe vëllezerit Topulli
Thërret komandant  Adem Jashari -o Hamëz, o vëlla
Atdheu në rrezik- të ngritet në këmbë gjithë populli
Se vetëm lufta e  largon  armikun  barbar-këtë  shkja…
 
 
Ismet  Jashari – Kumanova – një djalë  petrit e azgan
Në Lozanë nën flamurin  e artë-uçk- garanci për fitore
të blejmë armë  e municion o ju shokët e bacit  Dan
Se unë ika në Drenicën heroike kundër hordhive mizore…
 
 
Fehmiu e Xheva  prapë  na ftuan për dasmën e traditës
Lëshuan kushtrimin për të kryer amanetin e pavarësisë
Se në Drenicë i kishte udhëzuar  Fazliu-mësuesi i dritës
Trashigiminë e Hasan Prishtinës- bashkimin e Shqipërisë…
 
Shiheni vargun e viganëvë  flakadanë e  krenarë
Shabanin, Metushin, Ahmetin,  të tjerë e Zija Shemsiu…
Rexhepin, Nuhiun, Afrimin, Fazliun …me gjak shqiptar
Se si shkëlqejnë e nderohën nga jugu e veriu…
 
Nga flaka e janarit, në mars, prill, maj…nëntor e dhjetor
Ranë e u ngritën – flamurtarë për te mos vdekur kurrë
 për tokën e nënës  Shqipëri – dasmorë  e  dëshmorë
Se gjaku i  flakadanëve nuk duron  këmbën e huaj…
 
Kush tha se kanë vdekur trimat-flakadanët e lirisë
A nuk i dëgjoni zërat e tyre që thërrasin e kumbojnë
o burra t’i shpëtojmë nga gjëma tokat e Shqipërisë
Nga Tivari  në Prevezë për bashkim jetësor  - jehojnë…
 
autor/ Ramadan Pllana
 












Ramadan Pllana

 

Ramadan Pllana - intervistë në "radio diaspora" mars 2011

 
Intervistë e Veprimtarit atdhetar, Ramadan Pllana dhënë Radio Diasporës më 6 mars 2011
 
 
Radio Diaspora (R.D) (Ibrahimi): -Sonte, mysafir telefonik në valët e Radios Diaspora, me ne dhe me ju së bashku do të jetë veprimtari i kamotshëm i ilegales Ramadan Pllana, i cili jeton  në Zvicër.
-Mirëmbrëma! I themi Ramadan PLLANËS, Mirëmbrëma ! Mirëserdhët në valët e Radio Diasporës !
 
Ramadan Pllana  (R.P): Mirëmbrëma, Radiodiaspora!
 

R.D: Si ju kemi në Zvicër sonte?
 
R.P: Mirë, ju falënderoj, mirë po kalojmë, si në mërgatë, jetën e mërgatës !
 
R.D: Faleminderit shumë, gëzohem që jeni mirë, rehat, mirë qofshi dhe mirë u dëgjofshim çdoherë !
Zoti PLLANA! Mesiguri se një prezantim shumë i vogël për dëgjuesin, sipas mendimit tuaj, do të ishte i mirëseardhur, që t’ju njohin më përafërm ?
 
R.P: - Ju falënderoj ! Shkurtimisht, Ramadan Pllana, jam i lindur në fshatin ish-Shtitaricë, tash Shtruerë, sipas toponomisë së re, nga Vushtrria. Gjashtëdhjetedyvjeçar bëhem sivjet. Kam qenë në ilegale qysh në moshë të re, ndërsa, në burg kam ra për herë të parë, me datë po ua them, më 14 nëntor të vitit 1979, isha i organizuar në Lëvizjen Nacional Çlirimtare të Kosovës me Vise tjera Shqiptare në Jugosllavi, LNÇKVSHJ, kam qenë i dënuar 7 vite, kurse, në grupin tonë ka qenë Shefqet Jashari, nga fshati Strovc i Vushtrrisë, ka qenë Isa Demaj nga Peja, prej Rugovës së Pejës, ka qenë Avdyl Lahu, nga Gllamniku, i cili ka qenë dajë i Adem Demaçit, ka qenë Skënder Jashari, nip i Adem Demaçit, djali i motrës, Sylejman Qyqalla, nga Bardhi i Madh, Avdi Kelmendi, nga komuna e Lipjanit, dhe vëllai i Jusuf Gërvallës, Hysen Gërvalla, do të thotë grupi prej 8 vetash që jemi arrestuar në muajin nëntor. Burgun e kam mbajtur në Kosovë deri në pranverën e vitit 1981, kurse, kur shpërthyen demonstratat historike na shpërndanë nëpër burgjet e Serbisë. Kam takuar shumë shokë, përveç këtyre me të cilët u dënova, me të cilët i kam mbajtur lidhjet edhe mbas burgut, një ndër ´ta kam takuar, në burgun e Sremit, edhe Emrush Xhemajlin, kurse, më vonë e kam njohur edhe vëllaun e tij Bajrushin, në burgun e Sremit, ku kam qëndruar tre muaj e gjysmë, kam takuar edhe Hajdin Abazin etj. Pastaj, më kanë dërguar edhe në burgun e Nishit, ku kam takuar shumë shokë, një ndër ´ta edhe Hysen Gegën nga Sallagrazhda e Therandës. Kam mbajtur lidhjet me shumë shokë, me të cilët kemi vazhduar takimet edhe pas daljes nga burgu. Pas daljes sime nga burgu ishin bërë shumë ndryshime. Ju e dini se LNÇKVSHJ-ja ishte në formim e sipër kur na burgosën, Jusuf Gërvalla ka qenë ideologu kryesor, nuk kemi qenë të konsoliduar sa duhet, kemi bashkëpunuar me Sabri Novosellën, me Shefqet Jasharin, dhe si këshilltar e kemi pasë, të madhin, ashtu e çmoj, Metush Krasniqin, i cili ka qenë një veprimtar i Ilegales së kahershme, thuaja para bacës Adem, -Adem Demaçit, kështuqë, këto dy figura të gjalla që kane qenë si inspiratorë kryesorë të Lëvizjeve gjithëkombëtare, megjithë vështirësitë që i kemi hasur, ia kemi arritur që në nivelet kombëtare, në të gjitha viset të njohim veprimtarë dhe të bënim bashkëpunim aq sa ia kemi arritur.
 
R.D: - Mesiguri, besoj që puna që është bërë atëherë, frytet e saj, ndoshta pak më vonë, u zgjeruan dhe kemi arritur deri sot ku jemi. Sa jeni të kënaqur me punën që është arritur deri tani ?
 
R.P: - Shiko, unë, sa i përket kënaqësisë së tashme, unë, s’jam aspak i kënaqur! Se, u bënë gjithë këto viktima, mbi ne u bë një gjenocid, kurse, do të thotë Serbia gjakatare nuk u dënua, nuk u dënua nga Bashkësia ndërkombëtare, siç ishte dënuar Gjermania naciste, p.sh. në procesin e Nyrebergut, pas Luftës së Dytë botërore, kurse këta, pothuajse u shpërblyen, dhe kështu, më shumë u dënuan ushtarë të UÇK-së, d.m.th. u barazua lufta jonë Nacional-Çlirimtare me kriminelët, u dënuan shumë ushtarë të UÇK-së, madje edhe këta në Hagë, që dihet, Fatmir Limaj, Ramush Haradinaj edhe këta që mbetën aty, kështu që te ne u bënë shumë hile, shumë devijime, dhe nuk jam i kënaqur me rezultatet.
 
R.D: –Pse ndodhin këto gjëra tek ne, Zoti Pllana ?
 
R.P: – Këto ndodhin, sepse shumë u nënshtrohen faktorit ndërkombëtar, ne nuk kemi pasë nevojë që t’u nënshtrohemi aq shumë sepse, nëse i fituam këta aleatë për herë të parë, euro-amerikanët, d.m.th. amerikanët, anglezët e këta, nuk ua imponuam të drejtat tona, sepse ishim të ndarë padrejtësisht, në Konferencën e Ambasadorëve të Londrës, më 1913, pastaj me Konferencën e Versajit, më 1919, e edhe pas Luftës së Dytë botërore u tradhtuam nga Titoja. Kështuqë, këta, Udhëheqësia jonë, tash p.sh. ranë aq poshtë duke i pranuar këto ndryshime që për mua, kjo pavarësi është e brishtë.
 
R. D: (Ibrahimi) – Zoti Pllana, në lidhje kemi edhe Astrit Gashin, sonte do të jetë së bashku me mua, edhe me juve, njëkohësisht kujtojmë dëgjuesit se telefoni është i hapur për ju që dëshironi të bëni pyetje për mysafirin…Mirëmbrëma Astrit, përshëndetje edhe për ty !
 
R.D: (Astriti) :- Mirëmbrëma ! Përshëndetje juve, baci Ramadan dhe të gjithë dëgjuesit e Radiodiasporës, njëherit i përshëndes edhe të gjithë familjet e dëshmorëve, kudo ku ndodhen ato, se,  sot është Dita e dëshmorëve !Përshëndes shumë mysafirin, është mysafir telefonik i Studios sonë sonte në programin tonë, dhe vërtetë është një ndër veprimtarët më të dalluar të ilegales, të kauzës sonë kombëtare. Baci, Ramadan, ju jeni një ndër iniciatorët ose themeluesit e Lëvizjes së bashku me vëllezërit Gërvalla e me disa të tjerë, themelimin e Lëvizjes Nacional Çlirimtare të Kosovës me Viset Shqiptare të ish-Jugosllavisë. Si ka qenë ideja juaj ? Kush ka qenë organizator? Me cilin synim e keni formuar këtë organizatë dhe cili ka qenë roli i saj?
 
R.P: – Po, po, drejt. Astrit, së pari , unë, para se t’i bashkohesha LNÇKVSHJ-së, kam pasë grupin tim që e kam formuar me vëllaun tim, Xhemajlin dhe me disa shokë të cilin e kemi quajtur « Shkëndijat e kuqe ». Me t’u njohur me ish- anëtarët e LBRSH-së, organizatës së Adem Demaçit, kam kontaktuar dhe, brenda një kohe të shkurtër, jam bashkuar sepse, qëllimi ynë ka qenë që të bashkohemi të gjitha grupet që ishin formuar ilegalisht dhe, për ta formuar një Lëvizje gjithëkombëtare. Qëllimi kryesor dhe i parë ka qenë, sipas pikës së parë bashkimi me shtetin amë, me Nënën Shqipëri. Ky, ka qenë programi ynë dhe qëllimi ynë kryesor.
 
R.D: (Ibrahimi): - Zoti Pllana, sa ka qenë bashkëpunimi juaj, atëherë si Lëvizje ilegale, kur ceket bashkimin me shtetin amë, me Qeverinë e atëhershme të Shqipërisë ?
 
R.P: - Janë disa probleme në këtë pikë. Personalisht kam pasë kontakte, së pari me Hasan Luçin. Kur kam qenë në Francë, për herë të parë kam biseduar në lidhje me Lëvizjen tonë, e kam informuar Hidajet Hoxhën, sekretarin e parë të Ambasadës shqiptare në Paris, unë si personalitet kam biseduar me të dhe asnjë , -si të them, asnjë mosmarrëveshje nuk kemi pasë për qëllimin tonë, për bashkimin me Shqipëri. Jusuf Gërvalla,  ka pasë lidhje më shumë, sidomos kur ka dalë jashtë, sepse qëllimi ynë, siç thashë ka qenë për bashkim…Mirëpo, kam pasur edhe një » »aventurë » kur kam qenë si i dërguar në vitin 1979, në muajin tetor, në Stamboll, Turqi, për të kontaktuar me disa shokë të Adem Demaçit, me Njazi dhe Tefik Strajën, gjëja për njëfarë bashkëpunimi, dhe aty jam takuar për herë të parë, gjëja se rastësisht, me Bujar Hoxhën, -me të cilin, po them është e hidhur;  kjo histori, me të cilin kam pasë një polemikë shumë, shumë të ashpër. Ai, mundohej që t’na e ndërronte programin tonë, bashkimin me Shqipëri, duke më thëne se: « Ju, duhet t’i kërkoni të drejtat tuaja vetëm në kuadër të Jugosllavisë ; d.m.th. t’i kërkoni të drejtat tuaja nëpërmes kuadrove tuaja, siç ishin Fadil Hoxha, Mahmut Bakalli » etj. Unë, kam qenë kategorikisht kundër imponimit të idesë së tij.
 

R.D: ( Ibrahimi) -Ku e bënte mbështetjen ai, që kërkonte të bëhej një zgjidhje në kuadër të Jugosllavisë ?
 
R.P: – Shiko! Më vonë e kam kuptuar, duke i analizuar ngjarjet, se ky ka qenë i emëruar, ose iu ka besuar, nga Enver Hoxha dhe Komiteti Qendror i Partisë së Punës, së Shqipërisë, që ta merr çështjen shqiptare të Kosovës  me vise të tjera shqiptare përsipër, -sepse, ishte me origjinë kosovare, ishte djali i patriotit Kadri Prishtina, i cili ka qenë kryetar i Komitetit për Mbrojtjen e Kosovës.
- Ju e dini se, pas Konferencës së Londrës, padrejtësia që na u bë, pastaj, edhe pas Luftës së Parë botërore, që na mbetën gjysma e tokave shqiptare nën Jugosllavi.
 
R.D: (Ibrahimi) – Cekët Enver Hoxhën !
 
R.P: Enver Hoxha, ia ka besuar këtij historikisht, Enveri i ka thënë : “Ti me shokë, d.m.th. me Shaban Brahën, Ajet Haxhiun, që kanë qenë me origjinë kosovare, Ju, duhet t’i dini dhe t’i gjeni mënyrat se si do të luftojnë vëllezërit kosovarë, pa ua imponuar”. Ky, (Bujari)  e ka shfrytëzuar besimin e Komitetit Qendror duke na e imponuar që, ne të mbesim nën Jugosllavi duke na sugjeruar që t’i fitojmë të drejtat në kuadër të Federatës jugosllave, e nëqoftëse bëhet diçka shohim më vonë…Kam një mendim, për të cilin ndoshta të tjerët nuk pajtohen, por,  një muaj pas vrasjes makabre të Jusuf Gërvallës, të pishtarit e ideologut të Lëvizjes tonë,  dhe Kadri Zekës e Bardhosh Gërvallës, m´u ky Bujar Hoxha ia arrin, gjëja t’i bashkon Lëvizjet ilegale ; e që ishin 2 persona të Lëvizjes sonë, Sabri Novosella e Xhafer Durmishi, me organizatën Partia Komuniste Marksiste Leniniste e Shqiptarëve në Jugosllavi (PKMLSHJ), Abdullah Prapashtica, e vetmja Organizatë ilegale që ka qenë për Kosovën Republikë. 
 
R. D: (Astriti)- A ka qenë edhe grupi i Hidajet Hysenit ?
 
R. P: - Grupi i Hidajet Hysenit ?! Jo, jo grupi i Hidajet Hysenit ka qenë OMLK, Organizata Marksiste - Leniniste e Kosovës, të Kadri Zekës, Mehmet Hajrizit etj, e kanë pasur të njëjtin program, sa i përket bashkimit me shtetin amë, me Shqipërinë. Kurse, PKMLSHJ e Abdullah Prapashticës, po e përsëris, ka qenë e vetmja organizatë që e ka pasë programin e saj për Republikën e Kosovës. Këta, e kanë shfrytëzuar masën, në demonstratat e ’81-it , për Kosovën Republikë, kurse, ne vetëm për bashkim kemi qenë, kanë qenë 2 parulla kryesore në demonstrata : Bashkim-Bashkim, pastaj këta kanë depërtuar dhe e kanë përhapur parullën, Kosova Republikë.
 
R.D: (Astriti) – Si ndodhi burgosja e grupit tuaj në vitin 1979?
 
R.P: –Unë, u dekonspirova nga Bujar Hoxha në 1979-ën, mbasi u ktheva nga Stambolli…Sepse,  ilegalisht isha në Stamboll, dhe, edhe unë do të paraqes haptas mendimet dhe ngjarjet e mia, le të hapen dosjet, -nuk u pajtova me Bujarin, i thashë:  – “Ti nuk mundesh të na e imponosh, unë e respektoj Enver Hoxhën, -xhaxhin Enver, por ai nuk mundet të na e imponoj një gjë, nëse ne duam të bashkohemi me Shqipëri. Dhe, ai, sigurisht që nuk na e ka imponuar, por, ky e keqpërdori besimin e tij. Unë, kam qenë i dërguar nëpërmes kanaleve të fshehta të  Sabri Novosellës, ai, kishte pasur lidhje me të (me Bujarin) edhe më herët, unë, nuk e kam ditur, dhe, meqenëse nuk e pranova kurrsesi imponimin e tij, ai e shfrytëzoi, në një moment, ku ishim në një lokal te Tefik Straja, (me nder me thënë), kisha nevojë fiziologjike, dhe kur u nisa për nevojë, Tefiku ma mori çantën time duke më thanë se mund ta marrin hajnat…
Bujar Hoxha, e kishte shfrytëzuar rastin dhe e kishte kontrolluar pasaportën time duke më dekonspiruar. A kupton ?!  Atë ditë që u takova me ata të « Komitetit » të Lëvizjes, se, « Komitet » u quante, po ende nuk ishte formuar, kur u ktheva u takova me Shefqet Jasharin, me të cilin isha në lidhje, i thashë se, unë nuk kam besim te ata shokë ku më dërguat, sepse pos kontakteve me vëllezërit Straja, unë nuk kam pasë detyrë as njohuri që të takohem me Bujar Hoxhën.
 
R. D: (Ibrahimi)- Zoti Pllana, nëse më lejoni, se nuk do ikim shumë larg, dëshirojmë, edhe për dëgjuesit është interesant, e vërteta duhet të dalë në shesh, pas zhgënjimit, të themi, që ju keni pasë, a është bërë përpjekje për të informuar Komitetin Qendror të P. P. SH-së të informohet saktësisht rreth pakënaqësisë suaj ?
 
R.P: - Shiko, do ta them edhe një gjë, se me mua ke punë të gjata, unë kam qenë në Francë 4 vite, dhe atje kam përfituar shumë miq duke i falënderuar Shqipërisë Socialiste të Enver Hoxhës. Aty, ku kam qenë, në veri, më 1975 e mbajmë një tubim të madh për herë të parë me Shoqatën e Miqësisë Francë-Shqipëri, ku ka pasë ardhur edhe Hasan Luçi, sekretar i parë i Ambasadës Shqiptare, me të cilin isha takuar edhe më përpara, ai, na kishte pritur shumë ftohtë, disi sikur mos t’ ishim ne, shqiptarë. Neglizhenca e tij, sjelljet e tij, dhe, si të them, jo përfaqësimi i denjë i tij për shtetin shqiptar, më shtyri që t’i shkruaj letër drejtpërdrejt, shokut Enver Hoxha. Dhe, besoni se, atë person e ka pasë larguar..sepse ai  nuk na njihte neve si shqiptarë, po na merrte si jugosllavë. Kështu, shkurt!
Tash, kur po dalë te Bujari, do të sqarohemi mirë e mirë për dëgjuesit.
-Bindjen për Bujarin, që ua them juve, e kam fituar më vonë, sepse, edhe njëherë po e përsëris, Bujari e kishte marrë misionin prej Enver Hoxhës, duke i besuar si djali i Kadri Prishtinës, edhe duke i sugjeruar se kosovarët do të shohin vetë se çfarë rruge do të marrin, po letra ime është në Komitetin Qendror nëse ndonjëherë hapën dosjet…kështuqë,  ky e ka keqpërdorë besimin e Komitetit Qendror. Janë do afera që nuk mund të hyjmë tani, jo Mehmet Shehu, Kadri Hazbiu…e të tjerat me titistët. Ky, Bujari, na e ka imponuar, -mua nuk ka mundur si individ, që vetëm në kuadër të Jugosllavisë t’i kërkojmë të drejtat tona, edhe këto nëpërmes Mahmut Bakallit, Fadil Hoxhës etj. Unë, si person, nuk e kam pranuar..sigurisht, pas rënies time në burg, që, as Jusufi, -Jusuf Gërvalla me Kadri Zekën nuk i kanë pranuar imponimet e Bujar Hoxhës, kështu gjithë ato shkuarje-ardhje, takimet për bashkim në Stamboll me të njëjtin Bujar Hoxha, nuk arrijnë të pajtohen, derisa vriten, sepse këtu edhe i kanë krijuar hapësirë edhe armikut duke parë se shqiptarët nuk po mund të bashkohen, kështu bëhet edhe vrasja e tyre makabre, dihet ajo ngjarje, më 17 janar 1982. Një muaj pas kësaj vrasje, Bujar Hoxha, ende pa u tharë gjaku i dëshmorëve ia arrijnë, lehtë,  i bashkon këto dy Lëvizje, LNÇKVSHJ-në dhe PKMLSHJ-në.
 
R.D: (Ibrahimi)- Zoti Pllana, - A nuk dyshoni, që edhe brenda për brenda të Komitetit Qendror të atëhershëm të Shqipërisë, kuptohet, edhe në anën tjetër ka pasë  njerëz të cilët kanë qenë kundër bashkimit me Shqipërinë.
 
R.P: - Unë, nga përvoja ime , po ta them se, pikërisht me Bujarin që e kam takuar, disa si ai kanë pasë dëshirë që Shqipëria më shumë të bëhet si Kosova, aso « liri » për të dalë jashtë, me pasaporta, me përjashtim të disave…E kam pasë një mendim të tillë, edhe në biseda me disa shokë dhe prej leximeve, Shaban Braha ka mbetur i pastër prej tyre, të tjerët, me një fjalë, kanë devijuar. Këtu, mund ta them mendimin tim, pastaj vrasja e Mehmet Shehut, një muaj para vrasjes së Jusuf Gërvallës, Kadri Zekës e Bardhosh Gërvallës…
 
R.D: ( Ibrahimi) – Si e sqaroni ju, kur e cekët Mehmet Shehun, cili është mendimi juaj për të ?
R.D: (Astriti) -  Ka qenë vrasje apo atentat ?
 
R. P:  Vetëvrasje,  mendimi im se nuk ka mundur për ta rrëzuar Enver Hoxhën,  u mundua të bëhej miq me jugosllavë, edhe e ka hëngër ashtu, tradhtar, për mua.
 
R.D: (Astriti) – Në vitin ’79 keni qenë i arrestuar, sa vite keni qenë i dënuar ?
 
R.P: – Kam qenë i dënuar shtatë vite, shkalla e dytë ma ka heqë një vit. d.m.th.  6 vite të plota, i kam mbajtur burg.
 
R.D: (Ibrahimi) – Zoti Pllana, unë mendoj se është me rëndësi shumë të veçantë bashkëpunimi i Lëvizjes ilegale me shtetin amë, megjithë përpjekjet dhe pengesat që i keni pasë ?
 
R.P: - Po, nëqoftëse i marrim dallimet, sepse kishte dallime, ata që kanë qenë këmbëngulës për ta ruajtur pavarësinë e Shqipërisë, pa iu imponuar superfuqive, d.m.th. me superfuqitë si aleate e jo si të nënshtruar, -si u bënë tash, Sali Berisha në Shqipëri e këta tanët në Kosovë, d.m.th. çka të thonë të huajt ua bëjnë amin. Edhe krahu tjetër Mehmet Shehu e Kadri Hazbiu për t’u hapur më tepër me jashtë, gjë që do të shkonte në dëm të pavarësisë së shtetit shqiptar.
 
R. D: (Ibrahimi) – Pas ndryshimeve që u bënë, pas vrasjes së Mehmet Shahut e Kadri Hazbiut, brenda Komitetit Qendror, a ka vazhduar bashkëpunimi juaj me Qeverinë e atëhershme të Shqipërisë ?
 
R.P: – Po, ka vazhduar, sidomos me lidhjet tona, Jusufi i ka pasë lidhjet dhe kontaktet dhe rolet kryesore, gjë që ka qenë edhe ideolog, po edhe ai ka pasë vështirësi, se, sa u besohet p.sh. Sabri Novosella, që iku në Turqi, kurse Jusufi në Gjermani, dihet, takimet që i kanë pasë për bashkim, OMLK e LNÇKVSH, nëse u besohet fjalëve të Sabriut, në një vend thotë se kur e pyeta Kadri Zekën, që kishte shkuar në Stamboll nga Zvicra e Bardhosh Gërvalla nga Gjermania, çka të tha Engjëll Kolaneci, sekretar i Ambasadës shqiptare në Vjenë; - thotë se i paska thënë : -“Mbaj qëndrimet e tua”! Kurse, Bujari i paska thënë Sabriut, -“Mos lëshoni pe”! Këtu pra, Bujari, është përçarës, këtë që po e them unë e thonë edhe të tjerët ; në vend që t’i bashkoi, megjithëse këta kanë pasë besim te ai, sepse, edhe njëherë po them, -ai e ka pasë atë detyrë prej Komitetit Qendror, por, roli i tij ka qenë për ta lënë luftën për bashkim kombëtar, po vetëm me në kuadër të Jugosllavisë t’i kërkonim të drejtat në mënyrë pacifiste, unë po e them tash pacifiste, sepse më vonë, dihet, që si këshilltar kryesor i Sali Berishës do të jetë mu ky Bujar Hoxha, dhe mik më i ngushtë i Ibrahim Rugovës, i cili ia la shpinën e lirë Serbisë kur filloi lufta në ish- Jugosllavi, se dihej se , pas ngordhjes së Titos do të prishet Jugosllavia ; e ne na zhveshi në mënyrë pacifiste, kështuqë, Bujar Hoxha ka luajtur një rol shumë destruktiv për bashkimin kombëtar edhe pas vdekjes së Enver Hoxhës.
 
R.D: - Baca Ramadan ! E kemi një pyetje nga një dëgjues, nga SHBA-të, Izet Baraliu, -thotë: përshëndes mysafirin dhe dëshiron të dijë qëndrimin tuaj për Kadri Hazbiun ?
 
R.P: – Falemnderit ! Shiko, unë po ua them këtë që e përjetova, mendimi im është se Kadri Hazbiu ka qenë i lidhur me Sigurimin kosovar, -nuk po them të Beogradit, por, kosovar të atëhershëm shqipfolës, ka qenë për një Republikë të Kosovës në ish-Jugosllavi, kam një shembull, kur një grup atdhetarësh nga Kosova, kishin shkuar në Shqipëri, ky i dorëzoi të UDB-ja jugosllave, kur Kadri Hazbiu ish- ministër i Mbrojtjes, i dorëzoi shumë atdhetarë, pa dijen e Enver Hoxhës. UDB-ja, i masakron i mbytë e s’di çka !...E këta ishin shqiptarë atdhetarë që kishin kundërshtuar shpërnguljen me dhunë në Turqi. Kurse, kur u zbulua se kishte bërë këtë dorëzi, ai kishte thënë se, i dorëzova, sepse ishin bashkëpunëtorë të UDB-së.
 
R.D: ( Astriti) - Baca Ramadan ! Ju ishit i pranishëm në Mbledhjen konsultative të LPK-së, në prill të vitit 1993, në Kollare, Kërçovë, ku ishin të pranishëm, Hashim Thaçi, Ali Ahmeti, Azem Syla, Adem Grabovci, me një fjalë e gjithë Drejtoria Politike e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, që do të formohet më vonë, në atë mbledhje jeni pajtuar, të gjithë, që të luftoni  për një bashkim kombëtar, për Kosovën, Iliridën, platforma ka qenë për një Shqipëri të vetme, bashkimin kombëtar, që të luftojmë për një shtet të vetëm. Si ndodhi, që shumë prej tyre të dalin nga alo vijë, p.sh. Ali Ahmeti, Hashim Thaçi e shumë të tjerë ?
 
R.P: - Po, shumë e qartë! Dëgjo! Unë, pasi kam dalë prej burgut ka qenë akti i kryer, d.m.th., tash jo për bashkim kombëtar, ishte formuar Lëvizja Popullore e Kosovës (LPK), dhe masa e kishte hëngër këtë kulaç të përgatitur, për Kosovën Republikë, qoftë prej Bujar Hoxhës, qoftë prej këtyre, themeluesve të LPK-së, edhe  ne anëtarët e vjetër, pas këtyre ndryshimeve, e kemi konsideruar veten si anëtarë të Lëvizjes, kush ka dashur ka hyrë në LPK. E kemi pranuar që të luftojmë, si shkallë të parë, për Kosovën Republikë, të barabartë me Republikat tjera, me të drejt të shkëputjes nga RSFJ, por njëkohësisht gjithnjë duke u përgatitur për luftë. Në Mbledhjen konsultative në Kollare, në prill të vitit 1993, pos të tjerave kemi vendosur që të përforcojmë aktet luftarake, duke i përkrahur edhe grupet e armatosura kryengritëse,dhe që të bashkoheshim në një bërthamë të armatosur për të vazhduar luftën çlirimtare...Nuk më vjen keq që ta them të vërtetën, por, prapë Rugova me udhëheqësitë tjera politike shqiptare, qoftë në Shkup, Tetovë, Preshevë e gjetiu, e zgjodhën rrugën e nënshtrimit, pacifizmit, e nëqoftëse na vjen diçka prej të huajve, gjë që nuk ka ndodhur askund në botë, që ta bien lirinë si në pjatë, kështu p.sh. , unë i mbaj mend Ali Ahmetin e të gjithë, si shokë, Azem Sylën e kam pasë më shumë shok të ilegales si dhe Xhavit Hazirin, për të cilin për fat të keq shumë pak po përmendet, sepse,  ashtu  edhe atë, sikurse Ukshin Hotin, edhe atë e ka kidnapuar më 17 shtator të vitit 1998 në Prishtinë. Xhavit Haziri, ka qenë një ndër kryesorët për formimin e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK-n).
 
R.D: (Ibrahimi) – Zoti Pllana ! E cekët të madhin Ukshin Hoti. Meqenëse, pak më herët cekët dy Lëvizje, njëra për bashkim kombëtar dhe tjetra për Kosovën Republikë në kuadër të Jugosllavisë, e Abdullah Prapashticës. Sa ka qenë Lëvizja ilegale si pengesë për Lëvizjet tjera që ka punuar për Kosovën Republikë në kuadër të Jugosllavisë ?
 
R.P: – Shiko, tani me ndryshimet e sistemeve socialiste, për mua « socialiste », në shtetet e Lindjes, e pas këtyre edhe ndryshimi i sistemit në Shqipëri, në vitet ’90-ta, edhe te ne ka pasë luhatje, ka pasë mosbesim në rrugën tonë, sepse, siç dihet, me ngritjen e Sali Berishës në udhëheqësinë e shtetit shqiptar, ai, jo vetëm që i kishte humbur ndjenjat kombëtare, si një shqiptar për Shqipëri, ishte deklaruar, e edhe sot deklaron, se ne nuk jemi për bashkim kombëtar, me Kosovën e me trojet tjera shqiptare jashtë Shqipërisë, kështuqë, shumë udhëheqës të ilegales, duke u pajtuar me politikën pacifiste, tash mund të them. p.sh. Hidajet Hyseni e Mehmet Hajrizi, që ishin ndër ideologët kryesorë të OMLK-së, poashtu, edhe grupet tjera. Kështuqë, në njëfarë mënyre, mbetëm edhe pakicë për bashkim kombëtar. Pastaj, edhe shumica e shokëve tanë ishin ende në burgje,  të ’81-itës, edhe ata që dilnin, me shumicë dilnin jashtë, në Mërgatë, më mirë mërgatë sepse,  fjala. diasporë, është  fjalë greke.
 
R.D: (Ibrahimi) – Izet Baraliu na shkruan nga Nju Jorku, thotë se, sa i përket për Kadri Hazbiun pajtohet –sepse, thotë se ka dashur edhe mua t´më dorëzojë në Jugosllavi, por unë nuk jam pajtuar, jam me të, por, thotë se, nuk pajtohem me atë që thotë për Bujar Hoxhën sepse e njoh, kam bashkëpunuar me të, me Sigurimin, kam pasë lidhje me të,  nga viti 1968.
 
R.P: – Mirë, unë e përshëndes Izet Baraliun, qenka një shembull i mirë që ma jep për Kadri Hazbiun, kurse, shembullin që ua them unë për Bujar Hoxhën, -ai, e ka pasë detyrë, siç e kam cekur disa herë, por , sipas meje, më i rrezikshëm është ai , në të cilin kemi besim, i them vëllaut tonë, sepse, Bujar Hoxha është dekoruar nga Ibrahim Rugova  me « Medaljen e artë të Lidhjes së Prizrenit »,  pastaj,  Bujari, me rastin e falënderimit për këtë dekorim, për Ibrahim Rugovën thotë se:  ky është « maja e shqiptarizmës », prandaj këtu, në Prishtinë, kur na duhej një ideolog i madh kombëtar, Bujari, kthehet nga pacifizmi i Rugovës, u bë ideolog e këshilltar kryesor i Sali Berishës, i cili, në momentet më të vështira të popullit tonë në robëri, Sali Berisha, d.m.th., Qeveria e tij, i burgosi disa atdhetarë të lirisë, me SHIK-un, disa i vrau, si p.sh. Remzi Hoxhën, pastaj e theu embargon ndaj Serbisë, të cilën e bëri Evropa, me pa dashje.
 
R.D: (Astriti)- Baca Ramadan, pas takimit tuaj, LPK-së, në Kërçovë, Fazli Veliu, Emrush Xhemajli e Xhavit Haliti, patën një takim me Sali Berishën, me presidentin e atëhershëm, cilat kanë qenë konkluzionet e asaj bisede, sepse ata, kur janë kthyer, ju kanë raportuar ?
 
R.P.- Po, të kuptohemi, para këtij takimi, me Sali Berishën, LPK-ja, Xhavit Haziri, Ahmet Haxhiu e Xhavit Haliti kanë pasur një takim me Ramiz Alinë, presidentin e atëhershëm të Shqipërisë, më 1991, kurse Fazli Veliu, Emrush Xhemajli e Xhavit Haliti takohen me Sali Berishën, kur ky ishte president i Shqipërisë, më 1993.
 
R.D: ( Astriti).- Me rëndësi është se a ju ka premtuar, çka ka thënë, Sali Berisha, a ju ka dhënë ndonjë premtim për ndihma ?
 
R. P: - Me rëndësi është të thuhet se, Ramiz Alia ka premtuar se, -sipas mundësive, do të ndihmoheshim, kurse, Sali Berisha asgjë nuk ka pasë premtuar.
 
R.D: (Astriti). - A keni njohuri, p.sh. se në këtë vit kanë shkuar në Shqipëri për ushtrime ushtarake, kur ka qenë Sali Berisha në krye të shtetit, Adem Jashari, Hashim Thaçi, etj., p.sh. e disa janë arrestuar ? -Si e komentoni ju burgosjen e tyre e të Adem Jasharit ?
 
R.P: - Po, në  kohën kur ishte Ramiz Alia president, kanë filluar të shkojnë në ushtrime, por me ardhjen e Sali Berishës, ky i bojkoton këto ushtrime, pastaj edhe i burgos disa si Adem Jasharin p.sh.,  shumë gjëra mbesin enigmatike, nuk mund të shpjegohën të gjitha !...
 
R.D: -(Astriti).- Kur jeni arrestuar ju, së bashku me Xhavit Hazirin, Ahmet Haxhiun, Binak Berishën e shumë të tjerë, si ndodhi arrestimi i një grupi kaq të madh përnjëherë? A jeni arrestuar në gusht të vitit 1993?
 
R.P: - Po, pas Mbledhjës konsultative në Kollare, filluan arrestimet…Po, para kësaj dua të them me keqardhje se pas ndryshimeve që u bënë në Shqipëri, kjo pati ndikim që në LPK të ketë ndarje, nga gjiri i Lëvizjes sonë u formua LKÇK. Ata, të LKÇK-së, ranë të parët, para neve. Ne, kishim qenë shokë me ´ta, me Raif Qelën, Salih Salihun, e të tjerët, dhe normalisht që nga pakujdesia, dikush nga torturat, po edhe nga shoqërimi më herët publikisht si shokë, -kështu edhe ne u dekonspiruam dhe u arrestuam.
 
R.D:  (Ibrahimi).- Pas daljes së Adem Demaçit nga burgu, lëvizja tentoi, praktikisht shumë pjesëtarë të Lëvizjes u lidhën në kuadër të Lidhjes Demokratike të Kosovës. Cili ka qenë synimi i saj dhe cili është rezultati i  saj? Cili është mendimi juaj në lidhje me këtë çështje ?
 
R.P: - Po, Unë mendoj se ky ka qenë gabimi, them edhe gabimi më i madh i udhëheqësve më të mëdhenj, -nëqoftëse mund të themi kështu, duke u nisur nga Mehmet Hajrizi, Hydajet Hyseni, sepse qëllimi i Rugovës, po them Rugova sepse,  prapa Rugovës kanë qenë të gjithë ish- titistët edhe UDBASH-ët shqipfolës, më pak të komprimintuar.
 
R.D:  (Astriti). – Baca Ramadan, a mendoni se LDK-ja që ka qenë si Lëvizje , Institucion paralel i sistemit të atëhershëm, i prirë nga Rugova, duke pasur një staf shumë të madh, mirëpo vendimet i ka marrë vetë. Sa mendoni që ka qenë si person me detyrë, presidenti i ndjerë Rugova ?
 
R.P: - Jo, këto punë janë bërë në prapaskenë, nga UDBASH-ët, dhe formimi i LDK-së është iniciua m´u nga disa intelektualë UDBASH-ë, siç ka qenë Jusuf Buxhovi, i cili e ka pasë marrë në pyetje, gjatë hetuesisë, edhe Hysen Gegën, i cili ka qenë si gazetar në Gjermani. Kurse, në prapaskenë, -siç thashë, kanë qenë Jusuf Karakushu, Mehmet Maliqi, e të tjerët, të komprimituarit…sepse populli e ka ditur se kush janë ata.
 
R.D: (Ibrahimi).- Mirë, angazhimi i Lëvizjes suaj brenda LDK-së nuk ka qenë i paqëllimtë, apo jo ?
-Disa kanë menduar që ta marrin kalanë nga brenda?!
 
R.P: - Jo,  nuk ka qenë i paqëllimtë. Disa kanë menduar që të angazhohen për të ndikuar për mirë…
 
R.D: (Astriti) - Baca Ramadan, edhe një pyetje, kështu pa dorëza , ashtu si thua në mënyrë të hapur që të hapen dosjet. Si e komentoni faktin se të gjithë ata që i kanë ikur vijës së fortë të I.Rugovës, po e marrim p.sh. Ukshin Hotin, ku ai propozon një politikë tjetër nga ajo e I.Rugovës, në Therandë ( ish-Suharekë), kur thotë se shpëtimi i vetëm i Kosovës është »krijimi i Forcave të Armatosura  të Republikës së Kosovës, dhe pastaj, pas pak, arrestohet, gjykohet dhe likuidohet…Të gjithë ata që e kanë kundërshtuar vijën e fortë nga ish-presidenti I.Rugova, janë të likuiduar. Dihet se pas vrasjes së Ukshin Hotit, edhe vrasjet tjera janë ndalur. A do të thotë se vetë I. Rugova ka qenë i implikuar në vrasjet politike, dhe ai vetë ka qenë iniciator i këtyre vrasjeve politike, brenda faktorit shqiptar ?!
 
R.P: – Ta kemi të qartë, se ai si individ nuk ka mundur, sepse ky ka qenë në duar të UDBASH-ve, qoftë të atyre shqipfolës, qoftë të atyre të Beogradit. Pra, ata i kanë dhënë detyra. Prandaj, ky ua ka bërë vetëm aminin, njeriu zemërlepur, pra ka qenë, në njëfarë mënyre bashkë-ekzekutues. Kushdo që ka tentuar ta bëjë një ndryshim në vijën e tij politike, tani,  p.sh. Ukshin Hoti, për të cilin po besojmë apo “ shpresojmë” se është gjallë, ka kërkuar ndryshime nga rruga pacifiste e nënshtrimit ; dhe siç e dini edhe ju kështu ai ka pësuar, poashtu edhe bashkëpunëtorët më të ngushtë të Rugovës, që në një mënyrë nuk i kanë pranuar nënshtrimet e tij, e kanë pësuar gjithashtu. Po edhe Fehmi Agani, një teoricien pacifist që ka qenë, i cili në  momentet e fundit nuk ka qenë kundër luftës së armatosur.
 
R.D: (Ibrahimi) - Sa ka qenë vetëdija e popullit, atëherë, rreth organizimit të LDK-së, kur dihet se shumë ceromoni, por, edhe votimet gjatë kohës së luftës, etj.etj... Më kuptoni se ku dua të dalë ? Adem Demaçi, porosia e tij,  thotë që ta merrni kalanë nga brenda sepse, ajo kala është ndërtuar prej jugosllavëve, me I. Rugovën dhe J.Buxhovin !
 
R.P: – Po ! Shiko, unë thashë se me ato ndryshime të mëdha që u bënë në vendet ish-socialiste, por, edhe në Shqipëri, i kishin luhatur edhe disa mendime të personaliteteve të njohura , siç është baca Adem, i cili ka besuar se kjo Lëvizje tani do të bëjë ndryshime, po më vonë edhe Hydajet Hyseni, Mehmet Hajrizi, që ishin në LDK, largohen…pastaj kemi edhe dëshmorë që u larguan nga rruga pacifiste, si p.sh. Isa Kastratin, etj. Kurse, shumë LDK-istë që filluan ta kundërshtonin politikën pacifiste vriten, siç ishin, Latif Berisha, një shkrimtar i njohur, Agim Hajrizi, një veprimtar i njohur aktiv i LDK-së, pastaj, ka qenë Idriz Rreci nga Llausha e Skënderajit, i cili iu ka kundërvënë politikës pacifiste e nënshtruese të I.Rugovës.
Unë, mund të flas për Ukshin Hotin, i cili ka qenë trim. E kam njohur edhe para se me ra në burg, po edhe në burgun e Dubravës, kur në të njëjtën kohë u burgosën edhe Ministritë e ashtuquajtura, të Mbrojtjes dhe të Brendshme, të formuar nga Bukoshi me Anton Kolën edhe Rexhep Gjergjin. Ishte Hajzer Hajzeraj, tani i ndjerë, e të tjerët; ata, edhe në burg u nënshtroheshin gardianëve duke i u afruar për të ngrënë e për të pirë…Kurse, Ukshini ka qenë trim mbi trima, ishte i pathyeshëm edhe në burg. Prandaj, edhe e kanë zhdukur.
 
R.D: (Ibrahimi) - Po, edhe Izeti thotë se,  pajtohet se: I.Rugova ka qenë një kalë Troje. Poashtu,  mendon se edhe Ukshini e të tjerët  të vijës së fortë ishin të likuiduar nga vetë I.Rugova. Të dalim pak tek puna e LDK-së dhe te organizimi i saj në diasporë. Meqenëse ju keni vepruar shumë në ilegalitet, sa e ka zbehur luftën e juaj të ilegalitetit për bashkim kombëtar ?
 
R.P: - Po, e ka zbehur shumë veprimtarinë tonë. Pikësëpari ata i kanë pasë mjetet e informimit, qoftë kur e ka pasë pushtetin Berisha, qoftë  Qeveria e Bukoshit, po e them vetëm një fjalë që, Qeveria e Bukoshit, në atë kohë propagandonte te masa popullore, sidomos duke e përdorur klerin fetar, qoftë musliman, qoftë të krishter, duke thënë se, I.Rugova është një « i mbërrimë, pejgamber », ashtu, si thonë për një profet, propoganda e tyre ishte e lirë ; kurse ne edhe në ndeja, në dasma, p.sh., na survejonin se çka po flasim, kështuqë, edhe në kuadër të LDK-së ishin formuar të ashtuquajtura  « Grupet për Zbulimin e armiqve dhe terroristëve » , d.m.th, kundër neve që donim ta fitonim lirinë me kryengritje, nga ata edhe ishte përhapur një fjalë « Kush nuk është me Qeveri është me Serbi », kështuqë, kemi pasë vështirësi në çdo anë… Mund të them se, edhe personalisht, shpesh jam ndaluar në rrugë nga policia serbe, të cilëve ua bënin me dorë nga unë, disa të LDK-së, duke më denoncuar si një ndër personat më të rrezikshëm për paqen në Vushtrri, -ndoshta, është dobësi të flas për vetveten, por, as vetë nuk e di se si kam shpëtuar, nuk besoja që do dilja i gjallë nga torturat që m’i bënin në stacionet e policisë serbe në Vushtrri…
 
R.D: (Ibrahimi).- Mirë !...T’i kthehemi pak luftës së lavdishme të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Cili është mendimi juaj sa ka qenë kjo ushtri në nivel e organizuar ?
 
R.P: – Po, tashti është një punë që do një shpjegim më të thellë. Trashëgimia e trimërisë së popullit, për luftë kundër Serbisë, sidomos te familjet e dëshmuara te të cilat edhe ne e kemi pasur mbështetjen, dhe nëqoftëse merret, historikisht, që m´u në Prekaz, ku në kullën e Ahmet Delisë, me rastin e dhënies së betimit, Hasan Prishtina thotë:  se,  kemi me i flijua edhe fëmijët tanë, nëqoftëse është nevoja, d.m.th. familja e madhe e Jasharëve, me komandantin legjendar Adem Jashari, pastaj Hamëz Jashari, me të cilin kam pasë rast të takohem e të bisedojë me të, ka qenë gojëmbël , -siç thonë; “qengj për të vetin e ujk për armikun”, te ajo familje këtë karakteristikë e kam parë. Prandaj, këta ishin ata, që e thyen akullin e pritjes, dhe të « mitit I.Rugova » pacifist, që e ringjallën dhe e zgjuan ndërgjegjen kombëtare, edhe te ato familje që ishin ndikuar për largim nga kryengritja, pikërisht nga ndikimi i politikës pacifiste të I.Rugovës dhe të politikës së Shqipërisë të udhëhequr nga Sali Berisha. Kur erdha në Zvicër, në tetor të vitit 1997, kam pasur rastin që t’i njohë shumë familje atdhetare që kanë dhënë dëshmorë. Një nga këta, në Këshillin e LPK-së në Lozanë, ku isha unë kryetar, e kam pasë anëtar dëshmorin, heroin Ismet Jasharin, komandant Kumanovën, e shumë të tjera më gjërë.
 
R.D: (Astriti).- Baca Ramadan, pasiqë e përmendet Sali Berishën! Sali Berisha ka luajtur një moral të dyfishtë, në njërën anë duke bashkëpunuar me Qeverinë e Bukoshit, d.mth. me Forcat e Armatosura të Republikës së Kosovës, d.m.th. “FARK-n”, dhe në anën tjetër për interesat e veta personale, dhe për ta mbajtur pushtetin, ka bashkëpunuar me Malin e Zi, duke e thyer embargon ndaj ish-Jugosllavisë së cunguar, kështuqë, me naftën që ua ka shitur është furnizuar edhe ushtria jugosllave. Si e komentoni ju këtë veprim të shëmtuar të Sali Berishës?!
 
R.P: – Shiko ! Tani, për të folur më shumë për ndryshimet e sistemit në Shqipëri, këto ndodhën si gjithkund në botë!... Por, për të dëshmuar se ke krijuar një sistem demokratik, në të cilin po thirret Sali Berisha, atëherë duhet dëshmuar me punë konkrete, me lirinë e shprehjes dhe të zhvillimit të mirëfilltë demokratik. Ky, së pari, e shkatërroi Ushtrinë e shtetit, duke i larguar oficerët më të devotshëm nga Armata Shqiptare, -pika e parë e mbrojtjes së shtetit, sepse oficerët e zhveshur nuk kanë mundur edhe po të donin të luftonin, pa i përjashtuar ata, që vullnetarisht u angazhuan në UÇK, si p.sh. heroi Tahir Sinani e të tjerë. S. Berisha, duke e shkatërruar ushtrinë e policinë, njëkohësisht edhe bashkëpunoi drejtpërdrejt edhe me armikun tonë duke thyer embargon, duke i shitur naftë , armë , hekur etj. Kjo ishte pika e parë e tradhtisë së tij. Kurse, pika e dytë ishte sepse armët e shtetit shqiptar, që ishin dedikuar për rast lufte në Kosovë, d.m.th. për t’ na i dhënë neve për luftë çlirimtare u shkatërruan…Dihen edhe dëmet e mëvonshme, p.sh. shpërthimet në Gërdec etj. Kjo ishte një tradhti, shkurt, moderne. Sikur t´ na i jepte gjithë ato armë, të cilat numëroheshin mbi një milion;  nuk do të kishte nevojë të hynte as NATO, kundër Serbisë, me ato armë edhe Serbinë e kishim pushtuar. Pastaj, ky edhe sot ua sjellë serbo-boshnjakun, Damir  Fazlliq, duke i dhënë raporte edhe për sekretet e shtetit shqiptar, nga kjo del, -për mua, se ky është një tradhtar modern, pa ia numëruar edhe të bëmat tjera kundër interesave kombëtare…
 
R.D: (Astriti) - Baca Ramadan, a mendoni ju se diaspora që ka luajtur një rol të rëndësishëm, që ka ndihmuar financiarisht luftën çlirimtare, kur dihet se UÇK-ja më 1998 në të gjitha Zonat Operative nuk ka pasur, vetë kam qenë gati në të »gjitha Zonat, dhe nuk kishte dallime, jo i bardhë, i kuq, i zi apo i verdhë,  asnjëherë, përçarje ; mirëpo, se ka pasur edhe role negative, dëme nga ana e “FARK-t, kur dihet se në Tiranë kanë qenë dy struktura organizative, ku ishin drejtoritë e UÇK-së dhe të FARK-t. A mendoni se këto dy rryma e kanë përçarë e dëmtuar UÇK-në, brenda për brenda nga Tirana ?
 
R.P: – Dëgjo, unë pranoj se ka pasur gabime edhe nga ana jonë. Mirëpo, FARK-u e këta, dihet, kanë qenë me qëllime të caktuara për ta sabotuar luftën çlirimtare edhe për ta zhdukur UÇK-n. Mendoj, se këta, FARK-u, nëqoftëse thirreshin në profesionalizëm, që ishin oficerë, madje edhe deri në gjeneralë, i kanë gëzuar të gjitha të mirat e ish-Jugosllavisë ; tani me formimin e UÇK-së, nga veprimtarët ilegalë e nga familja Jashari, këta duke u thirr në profesionalizëm donin ta merrnin udhëheqësinë e luftës, duke u përpjekur që të largonin udhëheqësit e UÇK-së. Pra, këtu ka qenë qëllimi i Qeverisë së Bukoshit e të I.Rugovës! I.Rugova, edhe më herët e ka dëshiruar zhdukjen e UÇK-së, kur, p.sh., sulmin e fundit që ia bëri Serbisë në Drenicë, më 1998, sa ishte gjallë komandanti legjendar Adem Jashari, ka menduar se Serbia do ta zhduk UÇK-n dhe ai pastaj, do të luaj si të donte vetë. Kështuqë,  mua nuk më hiqet mendimi që FARK-u ka qenë destruktiv, me përjashtim të disave si p.sh. të dëshmorit Agim Ramadani etj., të tjerët e kanë pasë hile.
 
R.D: (Ibrahimi) - Zoti Pllana, një pyetje. -A mendoni se, sikur vija e fortë sikur të mos futej në LDK, të cilët kanë refuzuar qëndrimet e Rugovës për të pranuar pushtetin lokal, si ata në Preshevë, I. Rugova do ta kryente punën e Serbisë duke mbetur shqiptarët në pozitën sikur janë shqiptarët në Kosovën Lindore sot.
 
R.P: Po, sigurisht se po, kur dihet se I. Rugova, x  herë ka bërë veprime të tilla, pikësëpari regjistrimi i LDK-së ishte bërë në Ministrinë e Drejtësisë së Jugosllavisë në Beograd, bashkë me Mark Krasniqin, i cili edhe ai e regjistroi partinë e vet në Beograd, e të tjera…
 
R.D: ( Ibrahimi).- A mendoni se prezenca e krahut të fortë të Lëvizjes , inkuadrimi i disa ish-anëtarë të Lëvizjes, ka pasë efektin e vet, siç e thamë, p.sh. që nuk është pranuar pushteti lokal, e të tjera kundërshtime ?
 
R.P: – Po, sigurisht se po, edhe pse me vonesë, e sidomos ndikojnë të  shtohen radhët e UÇK-së.
 
R.D: (Ibrahimi) - Sidomos Ukshin Hoti, i cili ka qenë anëtar i udhëheqësisë së LDK-së, e kryetar në komunën e Rahovecit, edhe pse ka qenë i papërshtatshëm, votuesit e kanë votuar Ukshinin, jo dikë tjetër, pra ky ishte një realitet brenda për brenda, njëfarë rezistence  brenda LDK-së.
 
R.P: – Po, sigurisht se ka qenë ashtu. Ukshini, edhe në bisedë me shokët e vet, nuk ka hequr dorë nga lufta e armatosur, kurse këta të LDK-së i kanë luftuar ata me mendime të kundërta dhe që nuk ju kanë përshtatur e nënshtruar politikës pacifiste së I. Rugovës. Mendoj se, edhe këta që kanë kundërshtuar kanë pasë ndikimin e vet, bashkë me Rexhep Qosjen në anën tjetër duke përkrahur luftën e UÇK-së.
 
R.D: (Ibrahimi).- Nëse më lejohet, unë do të lexoj një letër që na ka ardhur në postën tonë elektronike, -na shkruan, Tomë Uka nga Zvicra. -Është pak e gjatë, shpresoj se do të keni durimin që ta lexoj!
 - Mirëmbrëma, z. Hoxha, ju përshëndes për emisionin dhe njëherit shfrytëzoj rastin të përshëndes mysafirin tuaj dhe tonin, zotëri Ramadan Pllanën!
-Më pëlqeu, pa masë, hyrja që bëri, që bëri zoti, Pllana, ku shprehu edhe unë të njëjtin mendim, që thotë se pak kemi  bërë, se duhet t’u themi ndërkombëtarëve se, në Kosovë ka ndodhë një holokaust (flijim), pra, agresori  apo racistët serbomëdhenj kanë bërë masakra ndaj popullit të Kosovës, se këtu ne zotërinj, pas luftës, kemi ngecë shumë, të gjitha partitë, të gjitha qeveritë, deri sot , struken , të gjitha strukturat shqiptare i kanë lënë anash këto ngjarje makabre, këta zotërinj të tanë që, sot bredhin nëpër zyre, në kolltukët e tyre, athua kaq shpejt harruan këto ngjarje. Vetëm desha të ndërlidhem me hyrjen që bëri zoti Pllana në lidhje me këtë, sepse më pëlqeu klasifikimi që bëri, ku seriozisht për këtë e mbështes shumë, shumë. Tani të dalim tek biseda, unë si brucosh i vitit 1981 kam dëgjuar vetëm dy emra , Zotin, Adem Demaçi dhe Ali Aliu. Flitej qartë dhe , këta dy zotërinj, atëbotë kanë qenë në burg. Mirëpo, unë, kam një pyetje për zotëri Pllanën. –Atëbotë, përkrah dëshirës sime që të kyçem në rrjedhat e aktivitetit ilegal, ka qenë e pamundshme, sepse qelizat dhe grupet e para të marksistë-leninistëve kanë qenë aq të izoluara në vetvete sa që ka qenë e pamundshme të hyhej në një nga ato grupe. A mendoni, Zoti, Pllana, se pas gjithë asaj krize paniku, po na kushtojnë këto bindje marksiste, e sidomos asaj enveriste, a mendon se ne, e sidomos gjeneratat e reja  po sakrifikojmë në emër të elitës? A mendoni se ne duhet të ecim përpara, mos t’i shikojmë ndasitë partiake, sepse kjo po më duket po na kushton sa që edhe vetë koalicioni PDK-LDK janë bërë, “dy atllarë në një mullar”? Ju faleminderit ! -Kështu na shkruan, Tomë Uka nga Zvicra.
 
R.P: Po, faleminderit, e kuptova qartë ! Kisha dashur që nëse shkojmë në shpjegime e analiza në kohë e hapësirë, ku kemi qenë, të jemi të sinqertë se nuk do të gabojmë shumë. Kurse, nëse flasim nga këndi i tashëm mund të bëjmë një gabim, një lapsus. Unë, tani po flas në emër të LNÇKVSHJ-së, ku në organizatën tonë kanë mundur të hyjë çdo atdhetar i devotshëm. Ne, në programin tonë për pranimin  e anëtarëve të rinj e kemi pasur afatin, deri në njohjen e personave, minimum gjashtë muaj deri në dy vjet, për ta vërtetuar besueshmërinë dhe devotshmërinë për veprim, prandaj në mesin tonë ka pasë anëtarë pa dallim ideje e feje. P.sh. nëse unë isha enverist , enverist objektiv, unë kam pasë shokë që ishin edhe hoxhallarë, të cilët i kam edhe sot. Mund t’ua them edhe një shembull për të bindur të tjerët, një hoxhë i rrethit tonë, nga Vushtrria, quhet, Salih Cakaj ; ky e ka mbesën e Adem Jasharit, pra, çikën e motrës së Adem Jasharit. Unë, sa isha në vuajtje të dënimit në burgun e Nishit bashkë me Ramadan Gashin, i cili ishte i dënuar si student demonstrues i 81-it, nëpërmes tij, si shok imi, më kanë pyetur se po na e lypin vajzën për fejesë një familje nga Vushtrria dhe donin ta kishin edhe mendimin tim për këtë familje. Salihu, ishte hoxhë i metresës atëherë, unë ju kam thënë se është një familje  e mirë dhe atdhetare, fetare dhe atdhetare. Unë, me atë hoxhë edhe sot kam lidhje të mira miqësore. Me këtë që thashë dua të potencoi se ne në Lëvizjen tonë kishim edhe hoxhallarë atdhetarë, mund të them se shokët tanë, sidomos ata të Gjakovës, kanë pasur  marrëdhënie shumë të mira disa priftërinj, d.m.th. të krishterë. Ndërsa, se kemi qenë të mbyllur është e vërtetë sepse jemi ruajtur . Unë, tani, kisha për t’i thënë vëllait Tomë Ukës, se unë kur e marrë Shqipërinë, qoftë e Enverit, qoftë e Zogut, qoftë e Ismai Qemajlit, Ismail Qemailin na e helmuan të huajt, ajo ishte cak i traktateve të fshehta për ta humbur edhe këtë Shqipëri…Po e ep një shembull historik, p.sh. Ataturku , -kur Turqia ishte në luftë me Greqinë, anglezët e evropianet i bënin presion për paqe që,  poqese bëhej, do t’ia humbte Turqisë një pjesë të madhe të Turqisë perëndimore e deri afër Stambollit; ky, nuk lëshoi pe dhe me aktin e kryer, luftarak, e shpëtoi Turqinë…Kështu, edhe ne, -ishim të vetëm, i vetmi është Enver Hoxha që e shpëtoi Shqipërinë, sepse në jug kishim grekët të cilët, me bekimin e të huajve, na e morën Çamërinë, na e asimiluan, shqiptarët i larguan, dhe e kërkonte, e edhe sot e kërkon, deri në Shkumbin, serbët gjithashtu,  nuk kanë hequr dorë nga pushtimi i Shqipërisë…Këta, serbët e grekët, nuk kanë heq dorë nga pretendimet e tyre. Kontratat për shpërngulje të shqiptarëve nuk janë shlyer ende, kontrata qysh të kohës së krajlëve të Serbisë e  të Jugosllavisë, të Titos, dihet që, edhe më 1954 ishte bërë një traktat, Turqi-Jugosllavi për ta shkatërruar Shqipërinë. Prandaj, këtu është roli i Enver Hoxhës për shpëtimin e Shqipërisë. Edhe sikur të mos bënte asgjë, Enveri, e shpëtoi këtë Shqipëri. Tani, sa për sistemin, ne nuk jemi për ta kthyer, sepse nuk jemi aq të marrë për të luftuar për një sistem të tillë. Ndërsa, izolimi ka qenë më tepër i imponuar sepse, or vëlla, kemi qenë të rrethuar prej armiqve, në tokë dhe përtej deti nga Italia. Kështu, mendoj unë. Në histori duhet bërë edhe krahasime, p.sh. sikur të ishin të njohura partitë kolaboracioniste me fashizmin, në pushtet pas lufte, sikur p.sh. që shkruhet tashti për Mustafa Krujën etj., Shqipëria, do të zhdukej sepse, Jugosllavia me Rankoviqin do ta pushtonte e do ta shpërngulte popullatën shqiptare duke e akuzuar si bashkëpuntorë të fashizmit, siç bëri Greqia, me çamët. Po e them këtë sepse, Gjermania naziste i humbi 14 milionë gjermanë, afër 3 në Poloni, afër 1milion në çeki, e gjermanë të tjerë që ishin banorë të shteteve të Evropës lindore, etj. etj…Po ne shqiptarëve, si popull i vogël afër 2 milionë do t’na zhdukshin krejt.
 
R.D: ( Ibrahimi). – Zoti Pllana ! Për mendimin tuaj, a ka dallim në mes « Ballit Kombëtar » në Shqipëri dhe « Ballit Kombëtar » te ne në Kosovë ? Është fjala gjatë Luftës së Dytë Botërore.
 
R.P: – Po, si jo, ka shumë dallim ! Te ne , para se të formohej « Balli Kombëtar », në anën tonë, në regjionin e Mitrovicës, Kosova Veriore, organizoheshin për vetëmbrojte shumë atdhetarë për të mbrojtur tokat tona nga çetnikët, madje edhe shumë pleq, pastaj pa e ditur se çka është « Balli Kombëtar » janë angazhuar në luftë kundër çetnikëve. Babai im, p.sh. ka qenë në brigadat e Shaban Polluzhës,të cilët i quanin ballistë gjithashtu, babai im, cili ka qenë edhe në Llap dhe i dinte të gjitha dredhitë e Fadil Hoxhës për të shkuar në frontin e Sremit…Shaban Polluzha, ka qenë atdhetari më i devotshëm, më demokrati i asaj kohe.
 
R.D: (Ibrahimi). – A janë sulmuar brigadat e « Ballit Kombëtar » nga brigadat partizane të Enver Hoxhës ?
 
R.P: – Janë bërë disa mosmarrëveshje në mes tyre, po këta i rrisin disa me qëllim, sepse dihet se Serbia është munduar që t’i përçajë shqiptarët për të bërë vëllavrasje në mesin e popullatës shqiptare, edhe atje, në Shqipërinë administrative, edhe këtu, në Kosovë, megjithatë në Kosovë nuk ia kanë arritur që të një luftë vëllavrasëse. Tradhtia, që na u ka bërë prej jugosllavëve është tjetër gjë, p.sh. me tradhtinë që na e bënë ndaj Mbledhjes  së Bunjajt etj.
-Por, edhe Shqipëria e Enver Hoxhës, gabimet më të mëdha që i bëri, edhe pas luftës, ishte se pati besim të tepruar në jugosllavët duke u thirrë në internacionalizmin e luftës së përbashkët antifashiste; ky fakt bëri dëme të mëdha dhe na la neve, gjysmën e trojeve shqiptare, ende në robërinë e kthetrave jugosllave.
 
R.D: (Astriti). – Baca Ramadan! Dihet, p. sh., që krahu ushtarak i udhëhequr nga Shaban Polluzha  ka qenë i udhëhequr edhe nga Mehmet Gradica, Mehmet Gradica ka qenë një ushtarak i shkolluar në Shqipëri ?
 
R.P: – Po, po drejt. Shiko, Unë, po ta them atë që kam dëgjuar nga babi im sepse, ai ka qenë deri në Llap me brigadat e Shaban Polluzhës, kur janë kthyer , edhe njëherë dredhitë e tradhtitë e Fadil Hoxhës për t’i larguar nga Kosova luftëtarët e brigadave të Shaban Polluzhës. Këtu, shihet më së miri shpirti demokrat popullor te udhëheqësi popullor Shaban Polluzha, sepse Shaban Polluzhën, me familje , e kishte internuar nga shtëpia e tij në kohën e fashizmit kur Mehmet Gradica ishte një lloj gjandari…Pra, Shabani ka qenë aq demokrat sa që e ka lënë këtë çështje, janë pajtuar dhe kanë luftuar së bashku kundër okupatorit të ri jugosllav …
 
R.D: (Astriti). – Baca Ramadan, Si e komentoni faktin që në kullën e Hasan Sylajt në Qëndresë të Drenasit, në ish-Tërstenik, në muajin shkurt 1945, është vrarë Shaban Polluzha, edhe Mehmet Gradica, me urdhër të Fadil Hoxhës, d.m.th. me urdhër të Fadil Hoxhës, kur, po ky Fadil Hoxha varroset me nderime të larta ushtarake ?! A ka edhe sot njerëz që punojnë kundër interesit kombëtar ?!
 
R. P:  – Po, sigurisht që pajtohem plotësisht me mendimin tuaj, pra, pavarësisht se Fadili ishte në luftë, ai devijoi dhe tradhtoi, kur dihet p.sh. se të gjitha brigadat shqiptare që luftonin në Kosovë kanë luftuar duke bartur flamurin shqiptar, tradhtohet Mbledhja e Bunjajt, ku ishte pranuar parimi mbi vetëvendosjen, -pra, që shqiptarët e Kosovës të bashkoheshin me Shqipëri, u bë shërbëtor duke ruajtur vetën, nuk e mbrojti interesin kombëtar asnjëherë. U përmendën më parë Ali Aliu edhe Adem Demaçi. Ali Aliu, p.sh., kur ishte student në Beograd, e takon Fadil Hoxhën, kur ky ishte udhëheqës dhe i thotë se duhet të ndërmerret diçka kundër shpërnguljes së shqiptarëve në Turqi, duhet për t’i prishur ato kontrata Turqi-Jugosllavi, sipas të cilave po na largojnë nga atdheu. Fadili, i thotë se nuk ka gjë të keqe dhe nuk e zgjatë bisedën në lidhje më këtë problem…Këto që i  them i kam lexuar, por, edhe i kam dëgjuar, kështuqë, edhe varrosja e Fadil  Hoxhës nga UÇK-ja, dhe pranimi i Mahmut Bakallit në partitë e dala nga krahu i luftës, ka qenë një devijim dhe një dëm,  për mendimin tim, që historia një ditë nuk do t’ua falë…
 
R.D: ( Astriti). – Baca Ramadan! Si e komentoni faktin se të gjithë djemtë e vijës së fortë kombëtare, të cilët e mbrojnë vijën e fortë për një bashkimin kombëtar të të gjithë shqiptarëve në një Shqipëri Natyrale, d.m.th., akuzohen ose burgosen nga vetë shqiptarët. Duke marrë shumë fakte, si p.sh., edhe faktin më të freskët arrestimin dhe burgosjen e Albin Kurtit, që është arrestuar nga ndërkombëtarët, mirëpo, me sugjerimin e bekimin e vetë shqiptarëve?! Deri kur do të ndodhë, p.sh., që armiku më i madh i shqiptarëve të jenë, fatkeqësisht, vetë shqiptarët ?
 
 
 
R.P: -Po, shiko, po më vjen keq se këto tema janë bukur të gjata dhe na marrin shumë kohë !...Së pari, populli ynë ka besuar shumë në njerëzit që kanë luftuar ose që kanë qenë në burgje për atdhe, konkretisht, kur kanë devijuar, devijimi nëse nuk ka qenë nga frika e nga torturat, atëherë devijimi është bërë nga lakmitë personale për të qenë në pozita, pas lufte… Kështuqë, çdokush duke u nisur nga Fadil Hoxha, Mahmut Bakalli, etj., ata së pari kanë pranuar nënshtrimin, d.m.th., janë bërë të nënshtruar, vasalë, ndaj Beogradit, kurse, tani këta ndaj ndërkombëtarëve. Nëqoftëse merremi si aleatë, që i kemi fituar për herë të parë me gjakun tonë, me gjakun e familjes, Jashari dhe të tjerëve që kanë qenë luftëtarë, pastaj viktimave, si p.sh., në Reçak etj., d.m.th., e ngritëm ndërgjegjen e ndërkombëtarëve, megjithëse edhe ata e kanë parë, po tani për të mos u bërë lufta edhe më e madhe, intervenuan kundër Serbisë… Kështuqë, të gjithë, udhëheqësit, tani edhe të rinjtë, sepse ne kemi pasë dëshirë që të rinjtë të udhëheqin, po e përmend me emër, p.sh., si Hashim Thaçin etj., që i kemi pasë në Lëvizje, por devijuan sepse, vetë Hashim Thaçi e shpëtoi fytyrën në Rambuje me këmbëngulje për t’u pranuar referendumi për vetëvendosje brenda tre viteve, tani u heshtë kjo kërkesë, pastaj u pranua flamuri i huaj, himni pa asnjë fjalë, TMK-ja, u zhduk, shokët më të mirë të familjeve të dëshmorëve u lanë anash…
 
R.D: (Astriti).- Mirë !Baca Ramadan, këtu duhet të jemi realistë, mendoj, vërtetë prej një situate jashtë loje mund të flasim ndryshe, jashtë pozicioneve, sepse edhe nëqoftëse nuk do ta kishin pranuar, duhet pranuar se Qeveria e Serbisë ka një pozicion, pa marrë parysyshë për gjenocidin e paparë që bëri në popujt e  Ballkanit, ka pasë miq ndërkombëtarë, kështuqë politika serbe  edhe sot ka një mbështetje shumë të madhe…
 
R.D: (Ibrahimi).- Astrit, vetëm një gjë dua të them ! –Unë, pajtohem me zotin Pllana, sepse, në një anë,  ne jemi ata që po ua lëmë kanalin hapur atyre, vetë pranim dhe  devijimit nga rruga e forcon, faktikisht, pozicionin e Serbisë, sepse vetë pranimi i tillë, do të thotë se kur era frynte në anën tonë dhe është duke fryrë, ndoshta edhe tani,  ne si duket po shkojmë në drejtimin e kundërt, sepse mosvendosmëria apo vetëdevijimi, nga një anë, ose lënja pas dore të disa gjërave të cilat janë jetike dhe janë vlerat të cilat simbolizojnë këtë liri, tani të brishtë, këtë pavarësi të brishtë, janë të lëna shumë jashtë dore… 
 
R.P: -  Po, është një gjë që,  në diplomaci, ndoshta po hy pak në histori, kur Elena Gjika i thotë Garibaldit, i cili e kishte bashkuar Italinë dhe në gardën e tij kishte shumë arbëreshë, që, ky  ta ndihmojë Shqipërinë për ta liruar nga turqit. –“Eh, ia kthen Garibaldi; në diplomaci ndërrohen fjalët menjëherë, kur të bëhet akti i kryer, d.m.th. të lëvizin shqiptarët njëherë, pastaj edhe ne do t’u ndihmojmë”!…
Për ne u bë mirë që i fituam aleatët euro-amerikanë, por jo t’u nënshtrohemi, por, duhet  t’u tregojmë faktet historike, dëmtimet që na u bënë nga Kongresi i Berlinit, 1878, Konferenca e Ambasadorëve të Londrës, më 1913, Versajit, të gjitha tradhtitë që na u bënë, etj. etj. Serbia, me aktin e kryer, tani po e lidhë më këtë, -e krijoi atje, në Bosnje, një « Republika Serbska », kurse, ne që ishim rob, skllavë që,  mbi ne u bë një gjenocid i madh, me politikë nënshtruese para ndërkombëtarëve kurrgjë, pa kërkuar asgjë !... Kjo nuk falet në politikën diplomatike ! Boshnjakët u masakruan, dyqinëmijë, para forcave ndërkombëtare, nuk të mbrojnë gjithmonë të huajt pa e pasë forcën tënde, armatën tënde. Aleatë po, por edhe forcat tua duhet t’i kesh. Kështu, mendoj unë, se këto janë gabime fatale dhe politika e shtetit amë që nuk mori kurrfarë hapi në këtë aspekt…
 
R.D: (Ibrahimi). – Po, pajtohem, se këto gabime na kushtojnë shtrenjtë !
-Kur jemi te politika e shtetit amë, sa mendoni se bashkëpunojnë dy qeveritë, Qeveria e Kosovës dhe Qeveria e Shqipërisë ?
 
R.P: – Po tani që të dyja janë , si të them, të mjera ngase iu kanë nënshtruar totalisht faktorit ndërkombëtar, kur dihet se edhe faktori ndërkombëtar i këqyrë interesat e veta, strategjike globale, ekonomike, interesa afatgjata, kështuqë, po na dëmtojnë shumë ; çka të thonë ata, -këta, tanët, thonë po, edhe po të jetë një gjë e keqe…
 
R.D: (Ibrahimi). – Po, ashtu sikur puna e HIV-sit pozitiv!... Izeti, mendon se varrimi i Fadil Hoxhës që u bë nga krahu i luftës vetëm për t’i marrë votat e argatëve të tij, gjë që ishte një gabim shumë i madh por, edhe votat na u morën.
 
R.P: – Po, ashtu është, mjerisht !
 
R.D: (Astriti).- Si e komentoni, bacë, faktin që shumë ish bashkëluftëtarë, ose ish shokë e një Lëvizje, p.sh., për interesa politike devijuan dhe shkuan, lypën bukë, edhe në derë të hasmit ?! Si e komentoni këtë fakt ?
 
R.P: – Si, një shembull, se nuk e kam fort të qartë pyetjen, lypën bukë ! Ku ?
 
R.D: (Astriti) -Për ta bërë të qartë, p.sh., Ramush Haradinaj e mori për këshilltar politik ishte Mahmut Bakalli njëri ndër udhëheqësit komunist titist, vetëm për interesa që të rrëzohet Hashim Thaçi !...Dihet një konflikt Haradinaj-Thaçi, gjatë kohës së Rambujesë, ishte një mosmarrëveshje kur Ramush Haradinaj bëri një puç, kur Drejtoria Politike ishte jashtë, këtë shumë dëgjues nuk e dinë, ai, bashkë me Tahir Zemën, në Zonën Ushtarake të Dukagjinit, bëri një puç ushtarak kundër UÇK-së duke u bashkuar me Tahir Zemën…Mirëpo, nga një ultimatum i shkurtër, ai, prap kthehet me Drejtorinë Politike. Kjo ishte shkurtimisht,  ngjarje.
 
R.P: – Po, shiko, nganjëherë duhet t’i marrim gjërat edhe nga ana   psikologjike !...
-Njeriu që i harron obligimet e veta, detyrat madhore që ia ka shtruar vetvetes, si individ së pari, dhe pastaj interesat e përgjithshme i gjuan poshtë, u jep përparësi interesave personale, këto që po ndodhin tash…Janë bajraktarizmi, lakmia për pasuri, pozitë etj., këto po tregohen vetvetiu… Unë e marr një shembull, në biseda me shokë, se nëqoftëse e marrim një shembull historik, p.sh. Hasan Prishtina, i cili ka qenë i pasur, me pasuri të trashëguara, i cili ka pasur dyqane prej Mitrovice,Vushtrrie, Selaniku e deri në Stamboll ; dhe krejt atë pasuri e ka shkrirë, o për arsim kombëtar, duke dërguar të rinj në Normalen e Elbasanit, pastaj ka dërguar edhe për oficerë në Akademitë ushtarake për t’i përgatitur...Kështuqë, e ka shkri tërë pasurinë e vet derisa e ka përgatitur edhe kryengritjen, et., etj,. Kurse, këta tani, e kanë harruar këtë shembull ose e kanë lexuar historinë mbrapsht !
- Po, edhe Adem Jashari ka qenë i pasur, në njëfarë mënyre, po i ka gjuajtur të gjitha poshtë, vetëm për ta larguar armikun nga Kosova.
 
R.D: (Astriti).- Bacë, kur jemi te familja Jashari, tani që është edhe Epopeja e famshme UÇK-së, sa mendoni se po përdoren, konkretisht, nga individë të caktuar, familjet e mëdha të Kosovës për interesa personale! Për shembull si e komentoni ju deklaratën e Murat Jasharit, për « kombin kosovar » ?!
 
R.P: – Po! Edhe këtu!... Unë, kam dhembshuri për familjen Jashari, sepse vërtetë kjo familje është si një ikonë e popullit tonë! Këtu, depërtimi i disa partive, apo i disa individëve më mirë të themi, është një gabim fatal sepse, kjo familje duhet të ruhet, si të themi, si legjendë, vërtetë dhe e gjallë për tërë jetën. Së pari, unë nuk pajtohem, p.sh. me Hashim Thaçin, të cilin e kam pasë edhe shok, megjithëse  më i ri se unë, që ua çoj flamurin e huaj! Po, nuk kanë vdekur ata për këtë flamur, dreqi le te hajë!...
-Me ketë po ua plotëson dëshirën të huajve. Edhe Muratin mundohen që ta mashtrojnë, njëherë për Avokat të Popullit, i cili deri tani ka dhënë fort deklarata të mira, po me këtë të fundit, për « kombin kosovar » e ka bërë një gabim.
 
R.D: (Astriti) - Po a duhet që t’i pranojnë këta këto gjëra, pa marrë parasysh se çdokush u afrohet ?!
 
R.P: – Gjithsesi, se nuk duhet që t’i pranojnë ! Po, unë nuk po di se si erdhi deri te kjo, kush ka ndikuar, te pranimi i këtij flamuri dhe tani kjo deklaratë për « kombin kosovar » sepse, këta vetëm në këto dy raste kanë bërë gabime, përpara, nuk kanë bërë gabime, unë nuk kam vërejtur të tjera gabime tek ata…
 
R.D: (Astriti).- Nejse, Murati nuk foli në emër të familjes, ai, foli në emër të tij personal, çdo person ka të drejtë të çfaqë mendimin e vet.
 
R.P: – Unë them se këta do të gjejnë forcën, megjithëse e kanë forcën morale, hapësirën në të cilën kanë hyrë disa individë, një gjë të tillë e dëshmoi vetë deklarata e Bekim Jasharit, djalit të dëshmorit -heroit Hamëz Jashari, i cili tha, duke iu drejtuar fotografisë së komandantit legjendar, se, “ tani nuk u bë ceremonia  e Epopesë së UÇK-së me ushtarët tu, të UÇK-së, d.m.th. TMK-së”, pra, i mungonin ushtarakët në ditën e dëshmorëve, për të cilën ditë edhe po bisedojmë sot. Pra, kjo është një dëshmi se familja e madhe Jashari do ta mbajë vijën kombëtare gjithmonë. Besoj ashtu, por, shpresoj që,  edhe Murati nuk do t’i pranojë në të ardhmen imponimet e të tjerëve…
 
R.D: (Ibrahimi).- Zoti Pllana! Sa janë të ndërgjegjshëm qeveritarët të cilët deri dje kanë qenë edhe në Shtabin Politik të UÇK-së, sa janë të ndërgjegjshëm për shumë gjëra, fjala vjen për kryeministrin e sotshëm, Hashim Thaçi, nëse flasim për të si ish-pjesëtar i UÇK-së, i Drejtorisë Politike të UÇK-së, ose Jakup Krasniqi e shumë e shumë të tjerë të cilët tani janë në vijën e tashme politike ?!
 
R.P: Po, unë mendoj se, këta i kanë harruar betimet për të cilat  kanë shkuar edhe në luftë, nënshtrimi, sidomos, para diplomacisë ndërkombëtare i ka bërë të mjerë, kështuqë, unë, me sa po shoh, sidomos me pranimin e Pakos së Ahtisarit, -nuk di se si mund të thuhet se jemi shtet sovran…Nuk ke sovranitet me një Pako të tillë kur serbëve u lejohet dyshtetësia. Dje, Oliver Ivanoviq tha haptas se: “nuk i pranojnë ligjet, gjykatat e Kosovës, se ata i kanë ligjet e shtetit të vet, Serbisë dhe fund”…Pastaj, u panë edhe tagrat e vjetra serbe, të  automobilave që shëtisin lirisht nëpër Kosovë, kështuqë, nuk ke kompetenca të sovranitetit dhe nuk di pse nuk bëhen real e të thonë se, ende jemi protektorat, për të bërë më shumë duhet bërë lëvizje, deri tash janë vetëm në rënie, kurrsesi në ngritje. Uroj, dashtë zoti, që, mbas sotit do të ngriten më mirë kah pavarësia dhe në fund qëllimi kryesor është se, duhet të bëhet bashkimi kombëtar…
 
R.D: (Ibrahimi). – Për në fund, Zoti Pllana, ku e shihni Kosovën në vitet e ardhshme ?
 
R.P: – Unë besoj që, megjithë hilet që na u bënë prej ndërkombëtarëve, kur them hilet, aty ka, si thatë edhe ju, se ka miq të Serbisë, jo francezë, jo rusë, jo të tjerë, qoftë spanjollë për interesa të veta, se kanë probleme me baskë etj. Ky, është realiteti, megjithëse e dinë këta, drejtësia, do të ngadhënjejë dhe një ditë edhe te ne do të pranohet parimi mbi vetëvendosjen e popujve, -që është e sanksionuar nga Karta e OKB-së, dhe për këtë të drejtë shpresa se një ditë do të pranohet kjo. E shfrytëzoi rastin që ta përkrah publikisht Albin Kurtin, edhe pse ai, e di që unë e përkrahi, « Lëvizjen Vetëvendosje » kur është çështja për vetëvendosje të popullit tonë.
 
R.D: (Ibrahimi).- Faleminderit shumë, -thotë Izeti nga SHBA, shumë, shumë përshëndetje për Ramadan Pllanën, për njohjen dhe për guximin e tij !
 
R.P: -  Faleminderit ! I falënderoj edhe të gjithë dëgjuesit të cilët i konsideroj si vëllezër, pavarësisht bindjeve ose të përcaktimeve të tyre partiake! Por, një gjë duhet ta dimë të gjithë se pa i lënë bindjet subjektive të një partie, si dhe interesat personale nuk mund të ecim si duhet, megjithëse, kjo rrugë është e pashmangshme, deri sa të jetë populli ynë prezent dhe i gjallë në Ballkan. Nuk ka çare pa u bë, me dashje ose pa dashje, një referendum edhe bashkimi kombëtar. Ju falënderoj të gjithëve!
 
R.D: (Ibrahimi). – Ju faleminderit shumë! Do të thotë, ne do t’i themi bacit Adem, Adem Jasharit, BAC NUK U KRY ! dhe parulla « Bac u kry » është gënjeshtër.
 
R.P: – Ashtu! Edhe unë jam aty !
 
R.D: (Ibrahimi).- Faleminderit shumë ! Ishte kënaqësi e veçantë, ju jemi mirënjohës.
 
Ramadan Pllana: – Me nder qofshi ! 
 

Intervistoi: Ibrahim Hoxha
 

Rexhep Mala e Nuhi Berisha "Dëshmorët nuk vdesin kurrë"

 


















shkruar nga Mr. sc.Kadri Mani
 
 
DY DËSHMORË TË SHQIPËRISË ETNIKE
 

Moj Shqipëri n`det sa ke vala, moj Shqipëri n`mal sa ke pisha
aq të ka dashur Rexhep Mala, aq t`ka dashtë Nuhi Berisha!
nëpër baltë e nëpër shi, por t`hareshëm pa ankoja
dy herakë zgjohen pa gdhi, me shumë zell me pak përvoja
***
 
S`kishin kohë as për pushime, dashurinë e kishin n`bebe
s`kishin banja për pastrime, as në lëkurë s`ishin pa zgjebe
bënin jetën ilegale, me guxim e me trimëri-e,
n`zemrat tona ideale, shtresë blerimi krenari-e
***
 
Kur u thye besa e traditës, midis nate n`terr të zi-e
kur iu mbyll dera e mikpritjes, luftuan dy me dymijë-e!!
rrethimi u bë me topa, dhe me qerre ushtarake
as shtrojerë as kishin gropa, i mbante fryma luftarake
***
 
Kërcyen në një bodrum, me revole dhe dy bomba
derdhën gjakun sikur lumë, gjithë natën jehoi kënga!
moj Kosovë të tillë i rrite, dhe u ngritën n`jataganë
moj Kosovë sa u trondite, kur u rrëzuan këta viganë??
***
 
kur dhanë jetën këta dy trima, e n`dukje humbi një garë-e
vdekja e tyre shkrep vetëtima, edhe dalim fitimtarë-e
tash i kemi n`përmendore, emër-artët ndër fabrika
krahëpërkrahë e dorëpërdore, ku punojnë djem e çika
***
vende t`zbrazta mbetën n`klasë, vende t`zbrazta n`fakultete
zemrat tona për t`na i plasë, për t`na lidh në unitete
Moj Shqipëri n`det sa ke vala, moj Shqipëri n`mal sa ke pisha
aq të ka dashur Rexhep Mala, aq t`ka dashtë Nuhi Berisha!
 
Veprimtari nuk duhet të lejojë, që ta kapin sikur lepurin çalaman!
 
 
(Rexhep Mala)

 
Nuhi Berisha e Rexhep Mala
 
Dy dëshmorët e Lirisë, të rënë më 12 nistor 1984, në Prishtinë, në luftë me forcat çetnike-neofashiste serbosllave,- kanë prejardhje nga krahina e Gallapit, Malësia e Komunës së Kamenicës, nga Hogoshti dhe Svirca: fshatra këto me një traditë të gjatë të mikpritjes, të atdhedashurisë dhe të traditave luftarake. Të dy familjet e tyre më vonë shpërngulen në Gjilan, dhe jetojnë në Kodrën e Bardhë.
Rexhep Mala ishte pjesëmarrës i Demonstratave të vitit 1968, që u mbajtën në atmosferën e krijuar, pas një shtrëngate torturuese 23-vjeçare të regjimit policor të Aleksandër Rankoviçit: kur në emër të „tepricave“ merrej haraç drithë e sanë, mish bagëtish e mish pulash, vezë...
Të gjitha këto po i bekonte satrapi Tito;- dhe ky kriminel e mashtrues ordiner, reagoi vetëm kur u zbuluan përgjimet rankoviçiste edhe në kabinetin e Titos! Pra, pasi iu rrezikua froni, satrapi erdhi në Kosovë, më 1967, dhe deklaroi: Është bërë shprehi të themi se shqiptarët në Kosovë janë pakicë kombëtare, po unë këtu po shoh se, për zotin, shqiptarët qenkan shumicë absolute kombëtare!!“- krejt kjo me dinakëri, për të na bërë aleatë në momentin kritik.
Rexhep Mala me shokë, nuk iu besonin këtyre proçkave: ata e dinin se Konkluzionet e Konferencës historike të Bujanit-1), ishin ndaluar e pezulluar, me Seancën e Prizrenit, të mbajtur më 8-10 korrik 1945, nën mbikëqyrjen e OZNA-s famëkeqe- pararendëse e UDB-ës.
Derisa në Konferencën e Bujanit, shumica absolute e delegatëve ishin shqiptarë, sipas përbërjes të popullsisë, tevona në Seancën e Prizrenit, shumica absolute ishin serbë e malazias!!
Po ato ndalesa e shfuqizime, ishin bërë në shkresurinat, dhe ashtu të vdekura po mrizonin ndër arkiva. Kurse në popull flitej e propagandohej për tradhtinë dhe për riorganizim për ribashkim kombëtar dhe territorial: po për këtë nevojiteshin njerëz të drejtë, të çiltër, konsekuentë, të vetëmohimit e të sakrificës;- këto cilësi kishte Rexhepi, dhe me këso kriteresh mund të shoqëroheshe me të.
Më 1973 bëhet anëtar i Grupit Revolucionar (G.R.);- pas një organizimi të gjatë dhe degëzimesh nëpër qeliza dyshe, treshe e pesëshe. Ky Grup Revolucionar kishte organin e vet „Zëri i Kosovës“- që e nxorëm më 1973, në Prishtinë.
Aty Rexhepi tregoi aftësi mobilizuese dhe punë kreative konkrete: me të hollat e veta e blen makinën e shkrimit, dhe fillojnë traktet e para. Pastaj, tok me shokët e vet e rrëmbejnë një shaptilograf në Ndërmarrjen „Elektro-Kosova“- te zyrat e Repartit të Shtëpia e Vjetër e Mallrave: Rexhepi që ditën kishte hyrë dhe e kishte kontrolluar terrenin. Në nevojtore e kishte hequr rezën e dritares, kështu që, natën e kanë hapur dritaren, dhe e kanë nxjerrë shaptilografin e ri automatik. Traktet u shpërndanë kryesisht nëpër xeherore: iu shpjegohej punëtorëve se janë duke punuar me forca të shteruara, për një pagë të vogël minimale, dhe iu bëhej thirrje për grevë. Traktet qenë shpërndarë në Trepçë, Golesh, Kishnicë, Novobërdë...
Viti 1975: Rexhepi me shokë, i stolis konviktet me trakte dhe me pllakate e shkrime me ngjyrë. Të nesërmen kishin se çfarë të lexonin e mësonin studentët e punëtorët për padrejtësitë e regjimit antipopullor.
Borgjezia e Prishtinës dhe e Beogradit, me hamendje burgosi 19 veta;- ku Rexhepi u gjet, patjetër, si personi më i dyshimtë. U dënua me burgim dhe i vuajti 8-vjet.
Në vitin 1983, jemi liruar njëkohësisht me Rexhepin dhe kemi kontaktuar me Nuhi Berishën, i cili kishte marrë pjesë aktive në Kryengritjen e vitit 1981, dhe me rastin e
 
Vallë o bij, ç`po ndodh kështu,
 
vitet tutje, ju tëhu!?
 
burgosjes të shokëve, kishte arritur të ik për dritare dhe ishte arratisur, duke kaluar në ilegalitet. Tri vjet ilegalitet. Ai ishte ambientuar me të gjitha shtresat e popullit të Prishtinës dhe të qyteteve të tjera ku vepronte, po edhe të fshatrave e të trevave tjera, me të cilët mbante lidhje me shoqe e shokë. Nuhiu dinte të shoqërohej, jo vetëm me moshatarë, por edhe me më të rinj e me më të vjetër, me burra e me gra, me pleq e me plaka. Rexhepi dhe unë pas 8 e 9 vjetësh burgu, me zor po i mbanim mend rrugët e vjetra të Prishtinës;- në lagjet e reja humbnim fare. Ne shkonim pas Nuhiut si dy kalamaj pas pedagogut: kalonim rrugicave të ngushta, e deriçkë më deriçkë, kaptonim nga lagja në lagje, ditën e natën, pa pengesa: populli i kishte hapur hapekrahë dyert e oborreve e të odave për Nuhiun me pseudonimet „Nazimi“, „Nazmiu“, „Ilegali“...
Këto tri fjalë ishin më të ëmblat e më të dashurat: sikur për fëmijën e varfër e të uritur fjalët „Bukë e sheqer“!! Të gjithë donin të takoheshin me të. Në fjalët e tij s`kishte vend për dyshim: ta paraqiste fitoren të garantuar qindpërqind.
Kur nuk ishin mjaft të kënaqur me veprimtarinë e ditës, Rexhepi dhe Nuhiu, dilnin në midis të natës, dhe në muret e rrugës shkruanin me ngjyrë të dallueshme:“Kosova Republikë“!! Kalimtarët uronin: ju lumtë trimave!!- ka or, ka se kush kujdeset e kush lufton.
Në natën kritike, kemi qenë në shtëpinë e z. Sejdi Veseli, laborant nga Prishtina. I brengosur hyri në odë vëllai i Sejdiut, Shemsiu- Shema, dhe na lajmëroi se një grup policësh po shëtisnin në rrugë përpara derës së tyre. Kemi kërcyer në oborrin e një shtëpie rome. Ata dy e kanë kapërcyer murin e lartë, unë kam mbetur këtej murit: në këtë situatë, mendova se ata e çanë rrethimin, dhe nuk isha fort ngushtë pse mua më kapën romët dhe më dorëzuan në polici.Mirëpo, rrethimet kishin qenë të forta, dhe të përforcuara me ushtri e me polici, e me qerre ushtarake.
Rexhepi e Nuhiu ishin barrikaduar në një bodrum, dhe e kishin filluar luftën: gjithë natën kanë kënduar e kanë luftuar. Kanë pasur nganjë revole të markës „SIG“, me nga njëqind fishekë dhe nga një bombë. Nuk dihet se sa nga kundërshtarët kanë qenë të vrarë e të plagosur (ngase shtypi zyrtar i jepte ato të dhëna), dhe poashtu, nuk dihet në se shokët tanë janë vra apo kanë bërë vetëvrasje në mbarim të municionit e të hedhjes të gazrave lotsjellës e vdekjesjellës, siç vepruan armiqtë tanë edhe me nxënësit e shkollave.
 
Kurse me atë rast, gazetat patën shkruar:
 
„Lufta në rrugë“

(Borba na ullicu)
 
Dhe vërtet, dy Trimat e Kodrës së Trimave, bërën një luftë, e cila pati jehonë. Po nganjëherë edhe rasti e përcakton shkallën e luftës: ata e patën blerë një pushkë automatike me një karikator, po e shitën atë dhe e blenë një tjetër me tre karikatorë, sipas kapacitetit të tyre luftarakë. Mirëpo, për fat të keq, të parën e dorëzuan, e të dytën ende nuk e morën!- kjo edhe do ta shumëfishonte efektin dhe jehonën e luftës të Prishtinës.
Është e njohur Lufta e Kodrës së Kuqe: tre me treqind. Po kjo e Kodrës të Trimave, me siguri që ka qenë dy me dymijë!? Gjithë lagja ka qenë e rrethuar me polici e me ushtri e me qerre ushtarake e me helikopterë: armiku po çuditej e tmerrohej,- në çfarë shkalle paska arritur revolucionarizimi i shqiptarit!?!
Të barrikaduarit dhe Lufta e tyre, kishin tronditur Beogradin!! Duke iu dhënë të kuptojnë, se po ju afrohej fundi i pushtimit dhe i pushtuesit. Aq më tepër kur morën vesh, se dy luftëtarët e lirisë, s`ishin pos 33 e 23-vjeçar!!
Po shokët tanë po hakmerreshin për luftëtarët e rënë: Abdullah Krashnica-Presheva, Emin Duraku, Zenel Hajdini, Rifat Berisha, Fazli Greiçevci, Murat Mehmeti, Jusuf e Bardhosh Gërvalla, Kadri Zeka... për nxënësit e helmuar... për tokën e pushtuar...
Ata krahas veprimtarisë konkrete, merreshin edhe me publicistikë e me letërsi. Kështu, nga Rexhepi kemi broshurën „Qëndresa“ e nga Nuhiu broshurën „Pranvera e Luleve të Kuqe“ dhe vjersha të botuara e të pabotuara...
Varganit të luleve, iu shtuan edhe dy lule të kuqe, pranë lapidarëve të të cilëve populli do të përkulet me respekt e dashuri, dhe me dhembje krenarie.
Që të dyve iu patën vdekur nënat, kanë baballarët dhe familjet: Rexhepi ka qenë i martuar dhe ka lënë gruan, zonjën Hanife, dhe bijën, tash 19-vjeçare, me emrin- Fitore. Nuhiu ka qenë i fejuar me Shukrije Gashin, e cila paska deklaruar se pas Nuhiut nuk do të martohet kurrë më...
Lavdi Trimave të Kodrës së Trimave: Rexhep Mala „Ruzhdiu“ e Nuhi Berisha;- të cilët e dhanë jetën e tyre të re, për idealin më të lartë kombëtar- Bashkimin Kombëtar dhe Territorial.
 
 
Shënim: ky shkrim është botuar te revista „Arbëria“ nr.1/1995, f. 11-12: policia serbijane s`kishte lejuar që dy shokët të rënë në luftë kundër Serbisë pushtuese, të varroseshin pranë njëritjetrit, por veç e veç e larg njëritjetrit. Kur vdes babai i Rexhepit, pleqnari e patrioti i mirënjohur, Mehmet Mala, e lë amanet që ta varrosin afër dëshmorit Nuhi Berisha: Plaku i mençur ka llogaritur, se po të varroset pranë të birit, familjet s`do të kishin ndonjë arsye, që një shoku i birit të tij të zhvarrosej e të rivarrosej pranë tyre;- kurse në këtë mënyrë: argumenti është bindës që, i biri Rexhepi, të zhvarroset e të varroset pranë Babait, alias (edhe) pranë shokut të luftës, pranë dëshmorit Nuhi Berisha.

Kurse bija e Rexhepit,  zonja Fitore, qenka rritur, qenka martuar me zotni Bedri Abdylin dhe paskan tri goca e një çun: Rrezja 10-vjeçare-(12.1.2005), Lëndina 7-vjeçare-(14.2.2005), Lira 6-vjeçare-(2.6.1999), Dielli 2-vjeçar-(21.6.2003).



Autor dhe bashkeluftetar i deshmoreve
Kadri Mani
 

Per www.hogoshti.beepworld.de
Ramadan S Latifaj HOGOSHTI

 

GJON SERREÇI (1920 - 1947) PRIJATAR I LNDSH

 
 
Në 90 vjetorin e lindjes së Gjon Serreqit
 
 
 
GJON SERREQI
 
IDEALISTI SHEMBULLOR NGA LAGJJA
 
E MARTIRËVE TË KOMBIT
------------------------------------------------------------
Shkruan:Prof.Dr. Muhamet Pirraku - Prishtinë, 11 shkurt 2010
Gjon Serreçi,Ajet Gurguri, Ukë Sadiku e Osman Bunjaku pas nje gjykimi publik egzekutohen me 31 gusht 1947 ne "Strelishte" te Taukbashqes ne Prishtinë! 
 
Sot po e shënojmë, së bashku, për të parën herë në këtë nivel, Ditëlindjen e një idealisti ndër më markantët në lagjen e martirëve të kombit tonë, të Gjon Gjergj Serreqit, personalitet historik meteor i përjetshëm në qiellin e copëzuar të shqiptarisë. Këtij konstatimi hyrës i flenë bukur urtia italiane: “Kush nuk do atdheun, nuk do as Zotin!” Martiri i kombit, Gjon Serreqi e deshi At­dhe­un, me tërë qenien e tij njerëzore, u flijua për lirinë e kombit shqip­­tar dhe për tërësinë e Atdheut shqiptar- Një dhe të pandarë, ashtu siç na e dhuroi Zoti, ndaj duke e dashtë Atdheun, Gjoni e ka dashtë edhe Zotin - Personalitet Ky  komplet,  me përjetësi historike.
 
U lind në Ferizaj si sot para 90 vjetëve, pikërisht më 11 shkurt 1920. Në moshën 13 vjeç i vdiq e ëma, prizrenasja, Anica Kurti-Serreqi, duke lenë pas vetës vajza e djem të shëndetshëm, për rritën dhe edukimin e të cilëve, më vonë, do të angazhohet e njerka, Mana, e cila vinte nga Gjakova. 
 
Martiri i kombit, Gjon Serreqi, shkollën fillore në gjuhën serbe e mbaroi në vendlindje, prej nga shkoi në “Seminarin Ipeshkvnor” në Prizren. Meqë mësimi fetar për priftë nuk i shkoi për shtati karakterit të tij luftarak, në vitin shkollor 1939/40, u diplomua në gjimnaz. Në vitin shkollor në vijim, Gjoni do të regjistrohet në Fakultetin Filozofik të Universitetit të Zagrebit, mirëpo studimet do t’i ndërpresë, në shkurt të vitit 1941, me shumë gjasë, për shkaqe ekonomike, sepse i et, Gjergji, një teneqepunues i varfër, me vështirësi i kamconte nevojat jetësore për tetë fëmijët (pesë djem e tri vajza), gruan dhe  vetën.
 
Mirëpo përnjëherë pas shpërbërjes së Jugosllavisë Versajase, pikërisht në prill të vitit 1941, Gjon Gjergj Serreqi, tashti 21 vjeç, shumë i gjallë, u gjet ashtu si mundi dhe shkoi në Piza të Italisë, për t’i vazhduar studimet në Fakultetin Filozofik. Prej aty, pas gjashtë muajsh, do të kalojë në Firence, ku do të studiojë deri nga fundi i verës së vitit 1943.
 
Kemi të dhëna të prekshme se gjatë shkollimit në Itali, Gjoni mbajti kontakte me rininë shkollore e studentore të Kosovës, i përku­sh­tuar fuqimisht çështjes së lirisë së kombit shqiptar dhe të Shqipë­risë, e cila ishte nisur në rrugën e ribashkimit territorial e politik shtetëror. Se djaloshi i shëndetshëm, Gjon Serreqi ishte i përkushtuar shqipta­risë, që nga fillet e studimeve në Firence, kemi një dëshmi me shumë vlerë kulturore e dokumentare historike. Pikërisht në dhjetorin e vitit 1941, Gjoni ia dhuroi nxënëses së gjimnazit “Sami Frashri” të Prishtinës, Rahmie Xhemajl Kabashit- Dobroshi nga Prizreni, një pikturë që tregonte një Kullë shqiptare të rrethuar me mur, kurse në oborr midis shumë drunjve të gjelbëruar, shihet një Lis i madh me  degë e gjelbërim të bujshëm. Piktura është firmosur: “XII. 1941. Gjon Serreqi”. Kulla, muri, lisi dhe gjelbërimi simbolizonin forcën, vjetërsinë dhe vitali­te­tin e kombit shqiptar që do ta siguronte ribashkimi i Shqipërisë së copëtuar me dhunë ballkanike, evropiane e botërore. Këtë mesazh të pikturës e pasuron edhe për­m­bajtja e përkushtimit në shpinë të pikturës, shkruar me dorën e Gjonit: “Talentet dhe çfar mundësie t’kemi, t’gjitha i kemi vetëm për Nanen Shqipni...! Nji kujtim i thjesht, por i përzemërt Shoqes Rahmies- nga nji shok i djegun me ideale të shejta kombëtare...!”
 
Patrioti Gjon Serreqi i ndoqi studimet me rregull krejt deri me  zbarkimin e Aleatëve Anglo-Amerikan në Sicili, kurse në Ferizaj e sho­him nga mesi i gushtit të vitit 1943, i mirëseardhur për pushtet­mbajtësit e Nënpre­fe­k­turës. Ndonëse aso kohe Gjoni mund të ishte student i vitit të tretë, për rrethanat dhe kohën konsiderohej si një intelektual vendas midis atyre që mund të numëroheshin në gishtërinj të duarve, ndaj do të emërohet kryetar i komunës së Babushit, e kjo ia mundësoi kontaktet me pushtetarë të niveleve të ndryshme si edhe me krerët popullorë me ndikim në popull.
 
Koha kur Gjon Serreqi ishte kryetar komune përputhet me ko­hën kur u forcuan përpjekjet e individëve të bashkuar në “Lidhjen e Dytë Shqiptare të Prizrenit”, për të realizuar ribashkimin e Shqipërisë Natyrore para së të përfundonte Lufta e Dytë Botërore. Realisht, ishte kërkesë shqiptare politike patriotike dominuese që vendet shqiptare të bashkoheshin në një administratë shtetërore para se të ftohej kon­fe­re­nca që do ta përmbyllte Luftën e përgjakshme të popujve.
 
  Kryetari Gjon Serreqi, ndonëse i ri, vetëm 23 vjeç, qëndroi mirë në krye të detyrës, - i përkushtuar përpjekjeve për realizimin e ribash­kimit të kombit. Është fakt se Gjoni, aso kohe, nuk e fshihte italofilinë, si edhe shumica e shqiptarëve katolikë, karshi masës shqiptare islame, që ishte më shumë filogjermane. Ky fakt, stru­kturave komuniste në vend u dha “argumente” që Gjon Serreqin ta spiunonin në Gestapo, si “fashist italofil, të dëmshëm për mirëqenien naziste në Nënprefekturën e Ferizajt”!?!
 
 Kjo shërbeu si shkak për ta arrestuar, në maj të vitit 1944. Këso kohe Gestapoja arrestoi shumë mësues e nëpunës komunistë e ballistë, në të gjitha viset e “Shtetit Shqiptar”. Midis të arrestuarve nga Gestapoja në Nën­pre­fekturën e Ferizajt ishin antifashistët e përfshirë në “Lëvizjen Antifashiste Nacionalçlirimtare” komuniste: Idriz Ajet Gashi, Halit Ibi­shi, Abdullah Musliu, Isuf Bajraktari, Xhevat Sojeva, Ibrahim grainca e të tjerë. Të burgosurit nga Kosova, Gestapoja, fillimisht, i vendosi në “Kampin e Përqendrimit” në Prish­tinë, ku iu shtruan trajtimit dhe klasifikimit policor e gjyqësor: “Për dënim me varje publike”, “Për internim në Kampin “K-16” të Vjenës“ dhe “Për mbajtjen në kampet e Përqendrimit në Shtetin Shqiptar”. Gjon Serreqi i takoi grupit që do të dërgohet në Kampin “K-16” të Vjenës, e gjetkë në Austri, kurse do të riatdhesohet në qershor të vitit 1945.
 
Kthimi në Atdhe për patriotin Gjon Gjergj Serreqi ndodhi të ishte si një kthim nga sprovat për njerëzit në “Rrethin e tretë” në ato të “Rrethit të Shtatë të Ferrit të Dantes”! Nuk gjeti asgjë nga liria që kombi shqiptar i kishte përjetuar në periudhën e “okupimit” nazi-fashist nga 14 prilli 1941, kur ndodhi largimi i forcave ushtarake e policore jugosllave nga pjesa më e madhe e tokave shqiptare.
 
Fatkeqësisht, tashti tokat shqiptare jashtë kufijve të Shqipërisë Londineze ishin të ujitura me gjakun e bijve më të mirë, të therë nga bartësit e “Diktaturës Proletare” kominterniste. Të thuash, të gjitha vë­lla­zëritë shqiptare, madje edhe pjesa më e madhe e familjeve, bashkëjetonte me skamjen për kafshatën e gojës dhe me Zinë famil­jare për humbjet e anëtarëve të familjes.
 
 Në këtë gjendje katrani të vluar, Gjoni e gjeti edhe familjen e  vete. Serbët ia kishin martirizuar vëllanë e vogël, Redin, 16 vjeçar, dhe ia kishin pushkatuar burrin e motrës së madhe, prizrenasin Martin Kolveshi. Të Et, Gjergjin, Gjoni e gjeti në pozitë të mjeruar. Këto rrethana të ndera, familjare e shoqërore, ishin shkak potencial që do ta detyronin akëcilin personalitet të sojit njerëzor të Gjon Serreqit të merrte, pa hezitim, krahun e forcave politike e luftarake patriotike shqiptare të drejtuara nga komitetet vendore e qarkore të “Organizatës Nacional Demokratike Shqiptare”, kundër robëruesit jugosllav.
 
Që Gjoni të vepronte më shlirshëm për idealet e tij jetësore - për “Nanen Shqipni...!”, fillimisht e liroi të fejuarën, me sugjerim të martohej gjetkë! Dhe, këtu, kërkohet të ritheksoj faktin se nuk ekziston asnjë e dhënë e besueshme, e kohës që flet se Gjon Serreqi ishte komunist, apo prokomunist, siç e portretoi komunisti Ibrahim Grainca, e më vonë endëshëist. Rea­lisht, në jetën mbi njëvjeçare me komunistë shqiptarë në kampet naziste, Gjon Serreqit iu imponua kultivimi i marrëdhënieve të afërta shoqërore e miqësore me komunistët shqiptarë, e kjo do t’i hyje në punë, madje, vetëm si arsye që të arsyetonte kërkesën për punësim në përputhje me shkallën e arsimit që kishte.
 
Meqë, deri në këtë kohë, ishte tërhequr nga Kosova pjesa më e madhe e kuadrit arsimor shqiptar të kualifikuar, Gjon Serreqit do t’i mundësohet punësimi në “Gjimnazin Shqiptar të Prishtinës” si mësimdhënës i matematikës dhe i historisë, kurse punën do ta fillojë nga fillimi i vitit shkollor 1945/46. Këso kohe në gjimnaz vepronte një bërthamë e organizimit politik endëshëist, ku gravitonin disa nxënës të lidhur me Komitetin Vendor të ONDSH-re të Prishtinës, themeluar nga Hafëz Mehmet Mulla Salih Statovci.
 
Deri me sot, në shumë shkrime e vepra historiografike është pas­qyruar lidhja dhe aktiviteti i Gjon Serreqit në organizimin endë­shëist të nxënësve të Gjimnazit Shqiptar të Prishtinës, ato me Komitetet vendore të ONDSH-re të Prishtinës, e të Ferizajt si dhe me Ko­mitetin Qendror të ONDSH-re me seli në Shkup, nga nëntori i vitit 1945 deri më 27 prill 1946, kur Gjoni kaloi në ilegalitet, por edhe akti­vi­teti politik e luftarak i Tij në radhët e “Organizatës Nr. 2” me seli në Drenicë, e cila faktikisht veproi nga 27 tetori 1945 deri më 25 korrik l946, me rolin e “Shtabit Politik e ushtarak” të “Lëvizjes për Lirimin e Tokave shqiptare”.
 
Patrioti Gjon Serreqi, në këtë “Shtab” kreu detyrën e “Sekretarit politik”, kurse komandant ishte Ajet Gurguri. Ky organizim politik e ush­tarak kombëtar - “Organizata Nr. 2”, gjalloi në një periudhë trish­tu­ese të shtetrrethimit policor e ushtarak jugosllav, falë mbështetjes, dijes e guximit të pashembullt të Mulla Arif Shalës - “Hoxhë Avdisë” së Flamurasit, komandant i “Rojes Partizane” e sekretar i komunës së Bushatit.
 
Këtu, kërkohet  të konstatojmë se organizimi politik dhe luf­ta­rak i ONDSH-re me fillet nga marsi i vitit 1945, fillimisht e synoi vazhdimin e përvojës programatike të “Ballit Kombëtar”, së këndejmi edhe kong­re­set i numëroi nga “Kongresi i Dytë i Ballit”. Kështu, Kongresi i Parë i ONDSH-re, në gusht të vitit 1945, do të quhet “Kongresi i Tretë”, ndonëse në këtë kongres, sipas propozimit të Profesor Luan Gashit, “Organizata Nacional-Demokratike Shqiptare” e mori emrin “Lëvizja për Lirimin e Tokave shqiptare”, kurse strukturën organizative dhe “Programin” do ta definoj “Kongresi i Katërt i Lëvizjes për Lirimin e Tokave shqiptare”, i mbajtur në Shkup, më 1 qershor 1946, nën udhëheqjen e intelektualit dhe patriotit vlerë e kombit - Halim Ibrahim Orana nga Gjilan­i.
 
Kërkesat tona jetësore na detyrojnë t’i rikujtojmë së bashku vetëm dy nga katër pikat e “Programit” të “Lëvizjes për Lirimin e Tokave shqiptare”, e cila, në kujtesën e popullit u përjetësua si NDSH-e. Në pikën Një kërkohej: “Liri dhe pamvarsi të plotë me të drejtë vetqeverimi në bazë të vullnetit të popullit të çfaqun lirisht”, kurse në pikën Dy, saktësohej: “Nen toka Shqiptare kuptohen krejt vendet ku banojnë shqiptarët në 60% pa dallim se si quhet krahina e vendi dhe nga kush asht i pushtuem”. Dokumenti përfundonte me thirrjen: ”Rroftë Shqipnija e vërtetë me kufijtë e sajë etnikë!".
 
 Këtu kërkohet të konstatojmë faktin se dokumentet e aprovuara në Kongresin e Katërt, si edhe dokumentet e tjera më të rëndësishme të Komitetit Qendror të “Lëvizja për Lirimin e Tokave shqiptare”, do të rishtypen në shumë kopje, dhe do të shpërndahen në pjesë të ndryshme të Kosovës nga “Organizat Nr. 2” me seli në Bushat të Drenicës, pikërisht me makinën zyrtare të sekretarit të komunës, Mulla Arif Shala.
 
Se veprimtari politik, Gjon Serreqi i ka qëndruar besnik mesa­zhit të “Përkushtimit të dhjetorit 1941” dhe se ka vepruar me përku­shtim jetësor për të zbatuar kërkesat e “Shemës së Organizimit” dhe të “Programit” të Lëvizjes, pasqyron në mënyrë të plotë përmbajtja e një Letër-direktivës së Gjonit, shkruar “Në Malet e Drenicës, më 11 korrik 1946”, drejtuar veprimtarit të Komitetit vendor të Lypjanit, Mulla Sadri Prestreshës, që mbante pseudonimin “Shpresimi”. Në këtë dokument, Gjon Serreqi, midis të tjerash, shkruante: “Shpresim i dashtun, Nga aj Zotnija mora lajmet tua dhe më gëzoj, po ashtu sikur që më gëzoi kur nji vlla do me shtri kontributin e vetë në luftën e këti Populli Shqiptar për kufijt e Atdheut tonë...”! Letër- direktivën prej dy faqesh, Gjoni e përfundoi me thirrjen:”Besa Kombëtare - Ndera shqiptare! Rroft Ushtrija Nacional Demokrate Shqiptare! Në luftë për kufijt e Shqipnis Etnike 1912 sene”.
 
Në këtë frymë do të planifikohet përgatitja e Kongresit të Pestë të “Lëvizjes për Lirimin e Tokave shqiptare”, i ftuar për datën 25 korrik 1946, e që duhej të mbahej në rajonin ku e kishte të shtrirë aktivitetin politik e ushtarak “Organizata Nr. 2”. Mirëpo, OZN-a deri tashti i kishte kapur lidhjet kryesore që çonin në “Komitetin Qendror të Shkupit”, dhe midis 14 e 23 korrikut arrestoi të thuash të gjithë anëtarët e Komitetit Qendror dhe, realisht, pamundësoi mbajtjen e  “Kongresit të Pestë” të Lëvizjes.
 
Veça­në­risht zbulimi midis “delega­tëve” i dorës së kryeoznasit të Kosmetit, Spasoje Gjakoviq, i quajtur Rexhep Lushi nga Carrabregu i Deçanit, solli ndjenjën e pasigurisë para drejtuesve të forcave të armatosura të shtrohet pyetja: Në ç’udhë duhet të shpihet Lëvizja në rrethanat e krijuara pas dënimit me vdekje të drejtuesve të "Komitet Central" ballist në krye me fratin katolik Bernard Llupi, pas arrestimit të anëtarëve të Komitetit Qendror “Lëvizjes për Lirimin e Tokave shqiptare, e të shumë aktivistëve të saj si edhe të “Besës Kombëtare” të “Profesor” Ymer Berishës, e veçmas pas vrasjes së Ymer Berishës, më 11 korrik 1946, i planifikuar të emërohej Komandant i Përgjithshëm i Ushtrisë Nacional Demokrate Shqiptare.
 
Pjesa më e madhe e komandantëve të njësiteve ishin për vazhdimin e rezistencës, pa marrë parasysh rrezikun, kurse kryetari dhe sekretari i “Organizatës Nr.2”, Gurguri e Serreqi ishin për tërhe­qjen e forcave të armatosura në Greqi, “pa hequr dorë nga Përpjekjet politike mbi Programin e Lëvizjes”! Në këtë frymë folën, detyrimisht, edhe para delegatëve civilë dhe forcave të armatosura. Të rikujtojmë këtu vetëm me një fragment nga Fjala e Gjon Serreqit: "...Vëllezër shqiptar, ne kemi dalë në male për të luftuar për atdheun tonë, që ta çlirojmë tokën tonë nga robëruesi. Ne do t'i çlirojmë viset tona në kufijtë e vitit 1912. Po luftojmë për Shqipërinë Etnike, për lirinë e popullit tonë, që ta shpëtojmë nga robëria e shkatërrimi...!"
 
Megjithatë, “Kongresistët” do të shpërndahen, para territ, në dy drejtime plotësisht të kundërta. Realisht, ky ishte fundi i rezistencës shqiptare mbi Programin e aprovuar në “Kongresin e Katërt”. Ajet Gur­guri me Gjon Serreqin, të ndjekur nga 97 bashkëluf­tëtarë, do të mësyjnë "rrugën për në Shqipëri", dhe, më 8 gusht 1946, do të shpartallohen nga OZN-a në malësi të Prizrenit. Prej këndej, pas shumë peripecive, Gjon Serreqi i ndjekur nga prishtinasi Osman Abaz  Gagica, me prejardhje nga viset e Dardanës, aty nga mesi i Gushtit 1946, do të gjendet në vise të Ferizajt, prej nga, pas disa kontakteve me veprimtarë e me grupe të armatosura të Lëvizjes, vazhdimisht nën përcjelljen e OZN-as, do të kalojnë në Anamoravën e Poshtme.
 
Këtu, frëngu i urtë, Volteri, do të na këshillonte: “Duaje të vërtetën dhe fale gabimin”! Idealisti i madh, Gjon Serreqi, nuk e vle­rë­soi realisht situatën e sigurisë edhe pse kishte informata se OZN-a i kishte në dorë personalitetet kyçe të Lëvizjes, se OZN-a tashti i mbante nën vëzhgim të plotë pjesëtarët më markantë në Lëvizje, si edhe grupet e armatosura. Edhe në rrethana të një realiteti të tillë, aty nga fillimi i tetorit 1946, Gjon Serreqi u hyri përpjekjeve për përtëritjen e Lëvizjes së Rezistencës Shqiptare politike e të armatosur. Hapin e parë në këtë drejtim e bëri në Shipashnicë të Epërme, e pikërisht në familjen e Ramadan Beqir - Dërmakut, që ishte nën reflektorët e OZN-as, për faktin se i nipi i tij, Rexhepi, ishte në arrati, si njëri nga atentatorët kundër oficerit të OZN‑ës, Shefki Beqir Gadimes, më 22 qershor 1946.
 
Me kompetencë shkencore mund të konstatojë se sikur Gjon Serreqi ta kishte ndjekur përvojën e Mulla Idris Gjilanit, të Ibrahim Lutfiut e të Hsan Remnikut, për veprim nga ilegaliteti i thellë, (nisur nga virtytet e Ramadan Beqirit dhe të dy bashkëfshatarët e tij: Haqif Mehmetit e të Sadri Sherifit, të cilët Gjoni i lidhi formalisht në një “Komitet”), nuk do të ishte zbuluar as arrestuar nga OZN-a, deri sa vet do të dekonspirohej me fajin e tij, siç ndodhi zbulimi i Mulla Idrisit, më 1949, i Ibrahim Lutfiut, më 1950, dhe i Hasan Remnikut më 1951, aq më parë pasi Gjon Serreqi e kishte edhe mbrojtjen e komandantit të Stacionit të Milicisë, patriotit trim, Isa Dujaka nga viset e Gjakovës, i mbështetur nga katër milicë besnikë.
 
Madje Gjon Serreqi shkoi aq larg sa që, në natën e 20 tetorit 1946, mbajti “Kuvendin e të Arratisurve” e të veprimtarëve të Lëvizjes të Anamoravës e të Kosovës Lindore. Në hapje të  këtij “Kuvendi” Serreqi kërkoi: "Kush dëshiron të qëndrojë në grup me mua dua ta dijë, e kush nuk dëshiron duhet të ndahet prej nesh, përn­jë­herë!", ngase, ata që do të shkojnë, "nuk duhet ta dinë se çka do të vendosim dhe as ku do të shkonim!".
 
OZN-a këtë “Kuvend” e kishte mbajtur nën vëzhgim dhe të ne­sër­men, e arrestoi kryetarin e Komitetit Qarkor të “Lëviz­jes për Lirimin e Tokave shqiptare” të Gjilanit, patriotin brilant, Rexhep Shemë Dajkovcin, i cili sa po kthehej nga "takimi me ballistët". Me njohuri të madher të fakteve mund të konstatoj se Rexhep Dajkovci është i vetmi endëshëistë që nuk do të thyhet në hetuesinë policore barbare. Mirëpo OZN- a kishte informata nga burime të tjera dhe në ditët në vijim do të burgosen dhe vriten dhjeta veta anë e këndë Anamoravës, e Kosovës, kurse më 10 shkurt 1947, forcat e OZN-as e rrethuan edhe “Bunkerin e Njësitit të armatosur të Gjon Serreqit” në Shipashnicë, krejt afër Stacionit të Milicisë. Planet e OZN-as i kishte zbuluar me kohë patrioti Isa Dujaka, ndaj “Bunkeri i Gjonit” u gjet pa njeri brenda. Mirëpo OZN-a i arrestoi mbështetësit besnikë të Gjon Serreqit, e kjo diktoi edhe shpërndarjen e përnjëhershme të “Njësitit të Serreqit”. Nga tashti Gjon Serreqi, prapë, mbeti në duart Osman Abaz Gagicës.
 
E kam thënë më se një herë dhe do t’ua përkujtoj edhe sonte, se urtaku Salih Pirraku, duke përcjellë përvojën familjare në Lëvizjen Ka­çake nga babagjyshi e babai,  dhe  të tijen deri në vitin 1941, ma la këtë amanet, më 1973: “Biri im! Nëse do të shkru­a­ni për Lëvizjen e Rezistencës Shqiptare Antijugoslla­ve, shkruani për jatakët, se ata janë më të mëdhenj se kaçakët...!" Dhe, me mbështetje të pakontestue­sh­me mund të konstatoj se një nderim të popullit e të historianëve e meritojnë të gjithë mbështetësit, jatakët e Gjon Serreqit, në vise të Drenicës, të Ferizajt, e të  Anamoravës.
 
 Patrioti ekzemplar, Gjon Serreqi, do të kapet nga OZN-a në orët e para të ditës së 25 shkurtit 1947, në një kasolle mali në Desivojcë, i shoqëruar nga djaloshi trim e besnik i madh, Rizah Bajram Shkodriqi. Gjurmët për kapjen e Gjonit i zbuloi shoqëruesi, më besniku prej 25 korrikut 1946, Osman Abaz Gagica, i cili ishte dorëzuar vetëm një ditë më parë, më 24 shkurt 1947, me kërkesën urdhëruese të Gjon Serreqit. Osman Abazi në hetuesi nisi sipas mësimit të Gjonit, por u thye! 

 
Gjon Serreqi, së bashku me Ajet Gurgurin, Ukë Sadikun dhe Osman Bunjakun, pas një gjykimi publik spektakular, do të ekzeku­tohen, më 31 gusht 1947, në Varrezën e Burrërisë Shqip­tare nga Nëntori i Përgjakur 1944, në “Strelishtë” të Taukbashqes - Varr Ky edhe sot i përdhosur nga NE - djemtë e nipat e Martirëve të Shqipërisë Etnike!?! Megjithatë, vazhdimisht ma kënda të shpresoj se Gjon Serreqi - Idealisti shembullor nga lagjja e martirëve të kombit
 
Është gjallë, gjallë atje në male - në kujtesën e popullit!
Akademi Përkujtimore - Prishtinë, 11 shkurt 2010
     Pas gjykimit dhe dënimit me vdekje nga Gjyqi i Qarkut në Prishtinë, vendimin për pushkatim e kanë vërtetuar:  udhëheqësit e Shërbimit të Seksionit të Punëve të Brendshme:
 
     Hashim Mustafa,
 
     Gligorie Sharanoviq,
 
     Sadri Doçi dhe
 
     Vaso Jovanoviq.
 
     Udhëheqës i Seksionit  Mazllum Nimani, kapiten  dhe
 

     Prokurori publik për Kosovë e Metohi, Ali Shukriu.

 

Xhavit Haziri - Hero i merituar

nga autori Ramadan PLLANA

 
Dëshmi të kohës - Ramadan Pllana
Xhavit   Haziri  një  hero  i  merituar
 

*Mue n’ iden t’eme patriotike nuk ka mujtë as nuk do të muej me më shtrue ari i të tanë botës, por as mënia e të tanë armiqvet ! Ka me më shtrue vetëm vdekja !
 *Luftën dhe kundërshtimin ndaj copëtimit do ta ndaloj vetëm kur të çlirohet dhe të bashkohet kombi im !
 *Dhe, para se gjithash, ruhuni nga mallkimi i historisë dhe mos e harroni atë kur të jepni mendimin tuaj !


(Hasan Prishtina

 Zvicer,gusht 2011



Po e filloj këtë shkrim, edhe kësaj here, me mendimet, këshillat dhe amanetin e të madhit Hasan Prishtina, sepse heroi i këtij shkrimi e kishte pasur idhull atdhedashurie ideologun e Shqipërisë Etnike – heroin kombëtar Hasan Prishtina, mendimet e të cilit i citonte shpesh, sidomos kur ishim në vuajtje të dënimit në burgun e Dubravës gjatë viteve të 90-ta të shekullit të kaluar.
shkruan Ramadan Pllana 
 

Xhavit Haziri, Ukshin Hoti, Hafir Shala, Hysen Zogiani, e të gjithë veprimtarët tjerë të çështjes sonë kombëtare, të cilët u rrëmbyen e u zhdukën nga SUP-i - ish-UDB-ja famëkeqe, nuk e meritojnë një injorim, një harresë e një neglizhencë që u bëhet nga institucionet e shtetit të Kosovës. E them këtë fakt sepse, po të këmbëngulej me vendosmëri zbardhja e rrëmbimit të tyre para Qendrave të Vendosjes Ndërkombëtare, kur dihet se kush ishin zyrtarët e administratës së dhunshme serbe, në atë kohë, që i kidnapuan këta veprimtarë të dorës së parë të çështjes sonë kombëtare. Ndërsa qarqet kompetente ndërkombëtare, UNMIK e EULEX, bëjnë çmos për personat e pagjetur, por vetem kur është fjala për serbët e vrarë, dhe nuk kursehen për të shantazhuar, madje edhe arrestojnë e dënojnë shqiptarë të pafajshëm, gjoja për zhdukjen e serbëve që në realitet, nëse dikush nga ata ishte vrarë nga UÇK -ja, nuk ishin njerëz të thjeshtë por kriminelë me damkë që kishin ardhur në Kosovë për të vrarë e masakruar popullsinë e pafajshme shqiptare; sot një numër i madh i kriminelëve të tillë sillen lirshëm në Kosovë dhe në Serbi. Nga kjo ”drejtësi”, me kute ndërkombëtare, bashkë me institucionet përkatëse kosovare, më kujtohen mendimet gjeniale të shkencëtarit të madh gjerman, Albert Ajnshtajn, i cili kur flet për lirinë e njeriut e thoshte, edhe këtë: « Pohimit se ka fjalë të lirë të njeriut në kuptimin filozofik nuk i besoj aspak. Secili vepron jo vetëm nga një shtrëngesë e jashtme, por gjithashtu edhe sipas një shtrëngimi të brendshëm ». Hashim Thaçi, kryeministër, dhe Xhavit Haliti, kuvendar, të Republikës së Kosovës, e kanë përgjegjësinë kryesore për të kërkuar zbardhjen e fatin të Xhavit Hazirit, heroit tonë kombëtar, sepse ky ishte njëri nga aktivistët dhe shokët më të afërm të tyre dhe më të besueshëm në kuadër të veprimtarisë ilegale të LPK-së dhe të krijimit e strukturimit të UÇK-së.
 
3 shtator 2011 është ditëlindja e 51-it e Xhavit Hazirit, kurse më 17 shtator mbushën 13 vjet nga zhdukja e tij, kur u kidnapua në Prishtinë nga UDB-a famëkeqe në mënyrë tinëzare. Mendimet dhe amanetin e Hasan Prishtinës, Metush Krasniqit, Fazli Greiqevcit, Jusuf e Bardhosh Gërvallës, Kadri Zekës, Rexhep Malës, Nuhi Berishës, Afrim Zhitisë, Fahri Fazliut, Fadil Vatës, Adem e Hamëz Jasharit e shumë e shumë dëshmorëve të tjerë, për të cilët kishte një konsideratë të lartë, -ky atdhetar i dorës së parë i çoi me besnikëri deri në fund të jetës së vet. Sepse, e kishte një ideal të tillë kombëtar, si të Hasan Prishtinës, dëshmoi edhe jeta dhe veprimtaria e Xhavitit të cilin nuk e nënshtruan, as ndjekjet e burgosjet e UDB-ës famëkeqe, nuk e nënshtruan as mëria e armiqve e as lakmia për ndonjë pozitë të rrejshme në pushtetet fiktive e çoroditëse, po nuk e nënshtroi as zhdukja tinëzare apo vrasja e tij nga hienat e përtej Karpateve, sepse, ky burrë i madh i kombit; bashkë me shokët e vet, i bashkoi grupet guerile shqiptare në Kosovë dhe ishte promotori i krijimit të Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës për ta mundur deri në fund armikun shekullor.


Fehmi Lladrovci, kreshniku i Drenicës, ishte shoku i tij më i besueshëm e i pandarë në luftën për liri e ribashkim kombëtar, qysh nga vitet 80-ta, pastaj në vitet 90-ta do të lidhet me trimat e Adem Jasharit, me komandantin legjendar të UÇK-së, dhe i paluhatshëm do të veprojë në organizatën ilegale - LPK dhe, në kuadër të kësaj organizate, do të formojnë e strukturojë edhe UÇK-në. Rrëmbimi i tij nga kriminelet e UDB-ës serbe në Prishtinë më 17 shtator të vitit 1998 do t’i bëhet pesë ditë para vrasjes së shokut të tij më të devotshëm, Fehmi Lladrovcit dhe shoqes së tij, Xhevës, të clilët i quante « Shotë e Azem Galica », që ranë heroikisht, më 22 shtator të njëjtit vit, në altarin e lirisë për të mos vdekur kurrë. 

Të shkruash për shokët që tërë jetën e vet ia kushtuan lirisë dhe ribashkimit të atdheut – Nënës Shqipëri, jo vetëm që është një borxh kombëtar por, njëkohësisht, është edhe një përgjegjësi morale e historike, sidomos për ne bashkëveprimtarët e tyre, që t’i shkruajmë sa më me vërtetësi ngjarjet reale në mënyrë që brezat e ardhshëm t’i kenë të gjallë në kujtesën e tyre historike e të përjetshme.
Dëshmorët nuk vdesin kurrë, sepse me flijimin e tyre për atdhe, me amanetin që na e lanë, duke ndjekur porositë e tyre do t’i kujtojmë si të gjallë në ndërgjegjen kombëtare e njerëzore duke ua përcjellë brezave të ardhshëm. Heronjtë e dëshmorët, nëse harrohen nga populli i vet, atëherë ky popull është i gjykuar që ta përsërisë historinë e tij tragjike, -ky është një mësim historik që është dëshmuar shumëherë, posaçërisht te popujt e robëruar gjatë shekujve të kaluar. Emri, vepra dhe shembulli i dëshmorëve kanë qenë, janë dhe do të jenë gjithmonë yje udhërrëfyese të përhershme për çlirim e ribashkim kombëtar. Kush i nderon dëshmorët e nderon popullin, e nderon veten, e respekton historinë e lavdishme kombëtare, e siguron të tashmen dhe të ardhmen e atdheut.
 
Xhavit Haziri, është njëri nga veprimtarët më të devotshëm të çështjes sonë kombëtare. Ai, qysh nga mosha e hershme rinore u aktivizua në organizatat ilegale që luftonin për çlirim e ribashkim kombëtar, duke qenë njëri nga udhëheqësit më të merituar të strukturave drejtuese të këtyre organizatave.
Intensiteti kulmor i veprimtarisë së tij patriotike, me shembuj konkret, nga viti 1985 e këndej ishte i pandërprerë derisa e rrëmbyen kriminelet e UDB-ës serbe.
- ”Nga penda në pushkë duhet të veprojmë për ta fituar lirinë, vetëm me llafe nuk ka fryte”, -e përsëriste shpeshherë para shokëve qëndrimin e tij prej një veprimtari të paepur.
Xhavit Haziri, shpallet Hero i Kosovës për kontributin e tij ndaj atdheut më 26 Nëntor të vitit 2010 nga Jakup Krasniqi, ushtrues i detyrës së Kryetarit të Kosovës, i cili me rastin e festave të 28 Nëntorit,  ndaru 31 dekorata e medalje për personalitet më të njohura te çeshtjes kombetare. 
 
Pak fjalë për biografinë e Xhavit Hazirit.

Është lindur më 3 shtator të vitit 1960 në fshatin Druar të Vushtrrisë nga babai Bajram Hamit Haziri, lindur më 1931, dhe nga nëna Fahrije Fazliu – Haziri, e lindur më 1940 në fshatin Resnik të Vushtrrisë. Xhaviti, ishte fëmija i dytë, i kësaj familje, pas Mexhitit, i lindur më 1957, pas tij do të lindin edhe pesë djem, Nexhmedini, 1963, Shemsedini, 1965, Fadili, 1968, Arsimi, 1965 dhe Urani, i lindur më 1977. Ky fshat që gjendet në jug-perëndim të qytetit, në Artakoll, afër dhjetë kilometra, me një pozitë të mirë gjeografike në rrafshin e Kosovës, pranë vijës hekurudhore Selanik-Mitrovicë, e ndërtuar më 1873, duke u shtrirë deri buzë Qyqavicës legjendare. Artakolli i Vushtrrisë, ka një përfshirje gjeografike afër njëzet kilometra duke filluar nga Gurbardhi e Ashlani, në veriperëndim e deri në Trimor, ish-Zhilivodë, në jugperëndim të kësaj komune.
Historia e kësaj treve është e lidhur ngushtë me të gjitha ngjarjet historike që kanë ndodhur, qysh nga Beteja e Kosovës, nga Lidhja Shqiptare e Prizrenit, nga kryengritjet shqiptare të udhëhequra nga Isë Buletini e Hasan Prishtina, nga Lëvizja Kaçake, me Azem Bejtën e Shotë Galicën në krye, e deri te lufta heroike e UÇK- së, me komandantin legjendar Adem Jashari në krye të saj.

-Me këtë rast kisha për ta cekur që, këngët legjendare për Milush Kopiliqin që janë mbledhur nga studiuesi serb, Glisha Elezoviq, i cili shkon tek i burgosuri shqiptar Hamëz Xhemë Bojku në një burg të Serbisë më 1923 dhe prej tij i merr këngët që i ka kënduar rapsodi i këtij fshati, Hamëz Xhemë Bojku, i cili i këndonte me bindjen se, po rrëfente historinë e të parëve të vet; -ky, ishte dënuar me vdekje që kishte luftuar forcat pushtuese serbe. Pra, edhe në këtë fshat, në odat e të cilit bisedohej, këndohej e festohej e kaluara e lavdishme historike, ku ishte trashëguar bujaria, trimëria, besa e mikpritja shqiptare me shekuj, brez pas brezi, do të frymëzohen brezat atdhetarë në vazhdimësi të kësaj ane. Për lexuesit e nderuar, dua të përkujtoj faktin që, në katundin Druar, ka familje që edhe sot, kanë mbiemrin, Kopiliqi.
Një mbresë e gjallë nga shkolla e odës shqiptare që do t’i ngulitet në ndërgjegjen e Xhavitit, e që do ta përcjellë deri në vdekje, ishin fjalët e paharruara të heroit tonë kombëtar, Hasan Prishtinës, që përcilleshin në popull brez pas brezi : “ Unë kam një rrugë të caktueme para mejet: atë kam shkelë dhe atë do të shkeli deri në vdekje – rrugën e independencës ma të plotë të tanë Shqipnis!”. Bajram Haziri, babai i Xhavitit, ishte i etshëm për dije e shkollim, kishte arritur që të kryente shkollën e mesme teknike, në atë kohë, dhe dëshira e tij ishte që t’i shkollonte edhe fëmijët e vet. Ka punuar në Elektroekonominë e Kosovës në Kastriot, ish Obiliq, dhe kishte marrë banesë në këtë qytet, më 1963, për të qenë më afër punës dhe për t’i shkolluar fëmijët më afër Prishtinës. Këtu, do të rritet e shkollohet Xhaviti, por, pa e harruar, në asnjë çast, fshatin e lindjes, ku shkonte shpesh, sidomos gjatë pushimeve, dhe interesohej të dëgjonte bisedat në odat fshatare- në ato shkollat popullore. Kishte dëshirë që të shkonte në fshatin e lindjes e në fshatrat ku kishte kushërinjtë, te dajtë e tij në Resnik, e në shumë fshatra të Vushtrrisë, ku, nga bisedat që zhvilloheshin për trimëritë heroike të popullit shqiptar, pothuaj i regjistronte të pashlyera në trurin e vet.
Gjithashtu, qysh i ri kishte dëshirë që ta vizitonte Qyqavicën, “Olimpin” e trimave të Milush Kopliqit, Isa Buletinit, Hasan Prishtinës, Shotë Galicës e Azem Bejtës, Shaban Polluzhës,etj., “Olimp”, ku do të ushtronte edhe vetë, bashkë me disa shokë, në vitet e 90-ta, për të mësuar përdorimin e armëve, me të cilat do ta luftonin e ta shporrnin, njëherë e përgjithmonë, armikun shekullor që i kishte shkelur këto troje të pastra shqiptare. Kjo trevë, pastaj do të bëhet edhe varri kryesor i soldateskës serbe, kur trimat me krahët e shqipeve të UÇK-së, në krye me komandantin legjendar, Adem Jasharin, do t’i shporrin, bashkë me aleatët e NATO-s, përfundimisht hordhitë karpatiane në qershor të vitit 1999. Buzë këtij “Olimpi”, në një thep shkëmbor, do të bie heroikisht edhe shoku i tij më i ngushtë gjatë tërë veprimtarisë së tij, gjithashtu një kreshnik legjendar, i pavdekshmi, dëshmori Fehmi Lladrovci, bashkë me shoqen e vet të jetës- dëshmorja Xhevë Krasniqi- Lladrovci.
Xhaviti, do t’i kryej me sukses të shkëlqyeshëm, shkollën fillore dhe të mesmen në Kastriot, ish-Obiliq. Aty, do të njihet me shumë shokë të idealit të vet, me të cilët do të veprojë gjithnjë për çështje kombëtare. Do të gjejë e lexojë literaturë ilegale dhe do të bëhet njëri nga militantët më të zellshëm në Kastriot, Vushtrri, Prishtinë, Drenicë, Llap e në mbarë Kosovën…
Më vonë, pas disa ndjekjeve e burgosjeve, në vitet e 90- do të arrinte që të kryente edhe shkallën e parë të Fakultetit Juridik në Universitetin e Prishtinës.
Xhavit Haziri, bashkë me shoqën e jetës së vet, Remën, më 14 gusht 1997

Xhavit Haziri, nga familja e ngushtë, ka lënë pas vete shoqen, Remzije Hajdini, e lindur në Prishtinë më 1963 dhe dy djem, Çlirimin, i lindur më 3 shtator 1991 në Drenas, ish -Gllogovc, dhe Shqipërimin, i lindur më 28 gusht 1993 në Prishtinë, emrat e djemeve tregojne e deshmojne enderren e heroit! 
 
 
VEPRIMTARIA PATRIOTIKE E XHAVIT HAZIRIT

-“ Udhëheqësit partiakë e shtetërorë dirigjohen nga konjukturat e qarqeve diplomatike të shteteve të mëdha dhe janë bërë sikur robotë! T’i mbyllësh sytë para kësaj gjendjeje të mjerë që e ka kapluar popullin do të thotë të mos kesh kurrfarë ndjenje kombëtare”. (Xhavit Haziri)

Xhavit Haziri, është njëri nga veprimtarët më të devotshëm për çlirim e ribashkim kombëtar që nuk do të luhatet e nuk do të ndalët kurrë në rrugën e përcaktuar e të trasuar për ta bërë bashkimin e kombit shqiptar në një Shqipëri Etnike, aty ku i thonë bukës bukë e ujit ujë, qysh nga ideologët e udhëheqësit e Lidhja Shqiptare e Prizrenit, me vëllezërit Frashëri, Pasko Vashë Shkodrani, Sylejman Vokshi etj. Nga Pavarësia e Shqipërisë, Ismail Qemajli, Hasan Prishtina, Luigj Gurakuqi etj. nga LNÇ e Shqipërisë, me Enver Hoxhën në krye, dhe nga idealet e nga gjaku i derdhur për atdhe i të gjithë dëshmorëve të kombit tonë.
Demonstratat heroike studentore e popullore të vitit 1981, për të cilat edhe Xhaviti, bashkë me shokë, kishte dhënë kontribut e vet, i kishin dhënë një impuls të fortë popullsisë shqiptare për të vazhduar luftën për drejtësi e barazi dhe nuk kishte forcë që ta shmangë nga kjo rrugë, megjithë dëmet që i kishte sjellë regjimi titist duke vrarë, duke arrestuar, duke dënuar, e duke larguar nga puna e nga studimet universitare pjesën më të ndërgjegjshme të Kosovës e viseve tjera shqiptare në ish Jugosllavi. 
 
Ky djalosh, tashmë me një vetëdije të lartë kombëtare, do të përpiqet që kjo Lëvizje e madhe popullore të vazhdojë për ta mbajtur këtë gatishmëri të forcave popullore për liri e bashkim, forca që do të luftonin, pa ndërprerje deri në krijimin e Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës (UÇK). Ky do të jetë njëri nga bartësit kryesor të bashkimit të organizatave ilegale, bashkim pa dallim ideje, feje a krahine, ashtu siç e kishin filluar Metush Krasniqi, Adem Demaçi, Hyrije Hana, Mulla Ramë Govori, Ahmet Haxhiu etj. në shtator të vitit 1974 në Dajkovc të Dardanës, të cilët projektuan Lëvizje Nacional Çlirimtare të Kosovës; gjithashtu do ta mbartë vazhdimësinë e unitetit të Lëvizjes gjithëkombëtare të nisur nga Jusuf Gërvalla e Kadri Zeka që i vrau dora vrastare e UDB-ës famëkeqe më 17 janar të vitit 1982. Në Turqi, zyrtarisht, ishte formuar Lëvizjen për Republikën Socialiste Shqiptare në Jugosllavi (LRSSHJ), një muaj pas vrasjes makabër të Jusuf e Bardhosh Gërvallës dhe Kadri Zekës, nga përfaqësues të dy grupimeve patriotike të fshehta, Sabri Novosella dhe Abdullah Prapashtica (të arratisur politik nga Kosova), kur me ndërmjetësimin e ambasadorit të Shqipërisë në Turqi, Bujar Hoxha shpallin bashkimin e organizatave ilegale. LRSSHJ ishte vazhdimësi e organizatave, LNÇKVSHJ, OMLK, FKP dhe i PKMLSHJ. Ky bashkim kishte dhënë kontribut të jashtëzakonshëm në luftën për të drejtat e barabarta të shqiptarëve me popujt tjerë në ish-Jugosllavi, për krijimin e Republikës së Kosovës bashkë me të drejtën për shkëputje në rast të shpërbërjes së RSFJ-së. Edhe pse në shtetet perëndimore kishte një bashkim të fuqishëm, kjo është parë në demonstratat e përbashkëta të organizatave ilegale, praktikisht nuk u arrit bashkimi-shkrirja e mirëfilltë, sepse krerët e ish-organizatave, Sabri Novosella (LNÇKVSHJ), Abdullah Prapashtica (PKMLSHJ) dhe Xhafer Shatri (OMLK) nuk ishin të denjë për një bashkim-shkrirje të vërtetë të kësaj organizate të re, sepse nga përçarjet e tyre, madje edhe duke e quajtur njeri-tjetrin spiun të UDB-as, kishin ndikuar negativisht në mbarëvajtjen e organizimit të përgjithshëm kombëtar, si jashtë ashtu edhe brenda atdheut. Por veprimtarët e paepur për të cilët ATDHEU ISHTE MBI TË GJITHA nuk pushuan kurrë në shërbim të atdheut deri në formimin e UÇK-së në vitet 90-ta.
Xhavit Haziri, kishte një shqetësim të madh për bashkimin e grupeve ilegale të shkapërderdhura, pa një qendër organizative. Mu për këtë, ai me shokë, në fillim të vitit 1985 mbajnë mbledhjen e bashkimit të organizatave ilegale, si hap të parë drejt një Lëvizje gjithëkombëtare duke bërë Këshillin Organizativ, formuan organizatën Marksistë -Leninistët e Kosovës, ku edhe zgjodhën udhëheqësinë e vet me këta veprimtarë: Xhabir Morina, sekretar politik, Xhavit Haziri, sekretar për propagandë, informim dhe shtyp, Fehmi Lladovci, sekretar për çështje ushtarake, Bashkim Mazreku, sekretar organizativ, Bajram Limani, sekretar për sigurimin e bazave etj. Në këtë grup të bashkuar, veprimtarë të dalluar do të jenë edhe Ali Ahmeti, Xhavit Haliti, Nuhi Ahmeti, Abdullah Dërguti, Hilmi Reçica, Hajdin Abazi, Shaban Shala, Sadik Halitjaha, Elmi Zeka etj.
Këshilli Organizativ në përbërje të Xhavit Hazirit, Xhabir Morinës, Bashkim Mazrekut, Ali Ahmetit e Shaban Shalës në prill të vitit 1985 formojnë Komitetin Organizativ të Marksistë -Leninistët e Kosovës MLK. Komiteti i MLK-së ishte pararojë e LPRK-së. Shaban Shala e Fehmi Lladrovci formojnë Komitetin e Rrethit të MLK-së në Drenas, ish-Gllogoc. Gjatë vitit 1985, u formua Komiteti i OMLK-së, në Prizren, Suharekë, në Prishtinë, Ferizaj, në Kaçanik, Vushtrri, Tetovë, Kërçovë, Strugë, Bujanovc, Klinë, Pejë etj. Në këtë riorganizim formohen edhe shumë Këshilla Popullore të LPRK-së, një ndër ta ishte edhe Këshilli Popullor i LPRK-së në Prekaz, i formuar më 1985 nga Adem Jashari, Sami Lushtaku, Jakup Nura, Nuredin Lushtaku etj., që kishte lidhje me Fehmi Lladrovcin.
Në fillim të nëntorit të vitit 1985 u arrestuan disa aktivistë të LPRK-së dhe të grupeve tjera.
Xhabir Morina, Ramadan Haziri, Metush Krasniqi, Bilall Sherifi, Fehmi Lladrovci, Shaban Shala, Elmi Reçica, Skënder Osmani, Elmi Zeka, Skënder Luzha, ndërsa, Xhavit Haliti, Xhavit Haziri, Hajdin Abazi dhe Nuhi Ahmeti, u dënuan në mungesë. Xhaviti, iu kishte ikur nga duart agjentetëve dhe policëve të Sigurimit të atëhershëm të Kosovës, kur këta kishin dashur që te arrestojnë, ka qëndruar në ilegalitet derisa, i bien në gjurmë... Në vitin 1986 grupi i MLK-së do të dënohet në Gjykatën e Qarkut të Prishtinës, me këtë kohëzgjatje:
Xhabir Morina, me 13 vite burg, 
Elmi Reçica, me 11 vite burg, 
Xhavit Haziri, me 9 vite burg
Fehmi Lladrovci, me 9 vite burg, 
Shaban Shala, me 7 vite burg, 
Agron Morina, me 11 vite burg, 
Idriz Hyseni, me 6 vite burg, 
Ali Elshani, me 6 vite burg,
Nuhi Ahmeti, me 6 vite burg, 
Sabit Tahiri, me 6 vite burg, 
Nysret Pllana, me 6 vite burg, 
Xhevat Ukshini, me 8 vite burg, 
Skënder Luzha, me 3 vite burg, 
Fatmir Sulejmani, me 5 vite burg, 
Fatmir Thaçi, me 5 vite burg, 
Abdullah Dërguti, me 9 vite burg, 
Rexhep Dugolli, me 6 vite burg,
Elez Zogu, me 2 vite burg. 

Xhavit Haziri, si gjatë hetuesisë në organet e SUP-it të Prishtinës, si gjatë gjykimit, ashtu edhe gjatë vuajtjes së dënimit ka qenë shembull i sakrificës dhe i papërkulshmërisë.
Nga burgu i Prishtinës dërgohet në burgun e Foçës, sot ky qytet gjendet në të ashtuquajturën “ Republika Serpska”, ku vuanin dënimin të burgosurit më të rrezikshëm të ish-Jugosllavisë, në kushtet më të vështira, aty do ta vuajnë dënimin edhe profesor Ukshin Hoti, Jashar Salihu, Alia Izetbegoviq, ish-kryetari i Bosnjës etj. Xhavit Haziri, ka qëndruar në burg rreth pesë vite, lirohet gjatë ç´thurjes dhe shkatërrimit së shtetit jugosllav gjatë viteve të 90-ta, meqë Kroacia, Sllovenia e Bosnja i lironin të burgosurit politikë, pra edhe shqiptarët. Xhaviti, pas lirimit nga burgu i Foçës, në fund të vitit 1990, vazhdon aktivitetin në LPRK, aty ku e kishin lënë shokët që kishin rënë heroikisht në nëntor të vitit 1989, Afrim Zhitia, Fahri Fazliu, dhe pas arratisë së disa shokëve jashtë vendit, Fadil Vatës, Bardhyl Mahmutit etj.
-Do t’ishte një shkrim i gjymtë të shkruash për historikun e Lëvizjen gjithëkombëtare, a për ndonjë dëshmor të saj, e të mos përmendesh Bacë Ahmet Haxhiun, Anteu i Shqipërisë Etnike, shtyllën ilegale të LBRSH-së, me Bacë Adem Demaçin në krye, të LNÇKVSHJ, me themeluesin Metush Krasniqi e me promotorin e saj Jusuf Gërvalla, LPRK-së, me Fadil Vatën dhe Afrim Zhitinë në krye, si dhe impulsin e UÇK-së, me Adem Jasharin komandant legjendar. Bacë Ahmet Haxhiu është veprimtari i paluhatshëm për liri e pavarësi të atdheut, i cili do ta luajë rolin kryesor në vazhdimësinë e veprimtarisë patriotike, dhe që nuk do ta lë që të shkëputet zinxhiri i këtyre veprimeve revolucionare, edhe kur rrezikohet të shkëputet; ky atdhetar kishte lidhje ilegale edhe me Xhavit Hazirin, me të cilin do të vazhdojnë, së bashku, aktivitetin patriotik gjatë tërë jetës së tyre. Baca do ta lidhë Xhavitin me shokët e LPRK-së, brenda në Kosovë dhe me Kryesinë e saj në Zvicër, dega jashtë vendit. Xhaviti do të ketë disa pseudonime gjatë aktivitetit të vet ilegal, nder ta edhe pseudonimin “Besniku”, “Doktori”, “Syza” etj. Shtëpia e Bacë Ahmet Haxhiut ishte një bazë e veprimtarëve ilegal dhe njëkohësisht një strehë e sigurt, kur ishin në rrezik nga ndjekjet e sigurimit ish jugosllav, ku janë strehuar shumë shokë, ndër ta edhe Afrim Zhitia, Fadil Vata, Shaban Muja, Azem Syla, Arif Seferi, Ali Ahmeti, Fehmi Lladrovci, Xhavit Haziri etj. Pushkët e para të shkrepura kundër pushtuesve në fund të shekullit të kaluar kanë qenë të sjellura në Kosovë nga Bacë Ahmet Haxhiu; ai, gjithashtu ia sjellë mitralozin nga Zvicra Komandantit legjendar, Adem Jasharit, që do t’i dorëzohet nga Azem Syla.
Vrasja e Afrim Zhitisë, sekretar politik, dhe Fahri Fazliut, udhëheqës, më 2 nëntor të vitit 1989, dy drejtues të lartë të LPRK-së, dhe largimi i Fadil Vatës, sekretar organizativ, në Zvicër për shkaqe shëndetësore, e kishin dëmtuar shumë organizimin e LPRK-së. Në këto rrethana delikate të vazhdimësisë organizative të LPRK-së, kur mungonin udhëheqësit potencialë, u mbajt Konferenca e Dytë e jashtëzakonshme në fillim të shkurtit të vitit 1991 në fshatin Prapashticë të Prishtinës, ku kanë marrë pjesë këta veprimtarë: Xhavit Haziri, Azem Syla, Halil Selimi, Ismet Sulejmani, Ramadan Avdiu, Ramadan Pllana, Raif Qela, Behajdin Allaqi, Hydajete Krasniqi, Zyrafete Muriqi, Halit Krasniqi, Ilaz Kadolli, Menderes Zeneli, Irfan Musmurati, Hulusi Beqiri etj.
Në këtë Konferencë u zgjodh Komiteti Drejtues prej pesë vetëve: Xhavit Haziri, Ramadan Avdiu, Halil Selimi, Ismet Sylejmani dhe Halit Krasniqi.
Më poshtë, po i jepi të dhënat për disa aktivitete të LPRK-së, ku Xhavit Haziri do të jetë i pranishëm dhe gjithnjë në udhëheqësinë e lartë.
Shtator 1991, Prishtinë: Mbahet konsultë e LPRK-së, ku ishin të pranishëm, Xhavit Haziri, Ahmet Haxhiu, Adem Demaçi, Emrush Xhemajli, Ramadan Avdiu, Hydajet Hyseni, Mehmet Hajrizi, Ibish Neziri etj. Adem Demaçi me këtë rast bëri një diskutim të gjatë se si e mendon veprimin e LPRK-së në vitet në vijim. ..
Tetor 1991, në Ujëmir, Drenicë, u mbajt mbledhja e tretë e LPRK-së. Të pranishëm ishin, Xhavit Haziri, Ahmet Haxhiu, Halil Selimi, Mehmet Hajrizi, Emrush Xhemajli, Ilaz Kadolli, Dr. Muhamet Mehmeti, Bahri Fazliu, Xheladin Gashi, Ramadan Avdiu, Ibish Neziri, Ali Lajçi, Hydajet Hyseni, Mehmet Hajrizi, Gani Syla, Ilaz Kadolli, Beajdin Allaçi etj.
Kryetar u zgjodh Gani Syla, ndërsa në udhëheqësinë e ngushtë ishin: Xhavit Haziri, Ramandan Avdiu, Halil Selimi, Mehmet Hajrizi, Hydajet Hyseni, Ahmet Haxhiu, Musa Demiri, Ramë Buja, Azem Syla, Hydajete Krasniqi, dhe Guximtar Labënishti.
Tetor 1991: Pak kohë pas përfundimit të Mbledhjes nga LPRK-ja u larguan, Hydajet Hyseni, Mehmet Hajrizi dhe Gani Syla, ky i fundit ishte edhe Kryetar i LPRK-së. Si pasojë e largimit nga LPRK të Kryetarit dhe një pjese të Kryesisë së LPRK-së brenda vendit u dëmtua shumë. Largimi i tyre ndodhi për shkak se ky grup pati kërkuar zyrtarisht të dilej me deklarimin për të shpallur LPRK-në, inekzistente. Ndërsa, si arsyetim jepej se, kjo organizatë gjoja ishte e tepërt ne jetën politike pluraliste të Kosovës. Ata, u inkuadruan në lëvizjen pacifiste të Ibrahim Rugovës – në Lidhjen Demokratike të Kosovës - LDK.

• Vendim i veçantë, 1991: Një vendim i posaçëm është nxjerrë nga Kryesia e LPK-së në vitin 1991, për ngarkimin e anëtarëve Xhavit Haliti dhe Xhavit Haziri, me detyrë speciale për organizimin e Sektorit të Veçantë i cili është marrë ekskluzivisht me segmentin e organizimit ushtarak. Vendimi i është dorëzuar Xhavit Halitit dhe është njoftuar Kryesia e degës se LPK-së, jashtë vendit, për rolin dhe kompetencat që do t'i ketë Xhavit Haliti si drejtues i sektorit, rolin dhe kompetencat e sektorit të veçantë si strukturë dhe procesi i vendimmarrjes brenda tij.
• Sektori i Rëndësisë së Veçantë, i përbërë nga Xhavit Haliti, Azem Syla dhe Ali Ahmeti kishin për detyrë themelimin e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës,
Intervistë ekskluzive ( dhënë gazetës « Zëri » më 7 prill 2010)

1992 - korrik 1993 : Militant të LPK-së bënë disa veprimet të armatosura kundër trupave serbe.

1991: Xhavit Haziri, Ahmet Haxhiu e Xhavit Haliti takohen me Presidentin e Shqipërisë Ramiz Alinë.   ( Jan takuar edhe me Servet Pëllumbin, me Haxhi Lleshin )Nga presidenti Alia marrin përkrahje morale dhe premtime se do të ndihmohet Kosova në rrugën e saj për fitimin e lirisë dhe pavarësisë...
Për këtë takim me Ramiz Alinë dhe me udhëheqës tjerë të shtetit amë, më tregon pak më detajisht, Ismet Sylejmani, njëri nga udhëheqësit e LPRK-së, i cili ishte në përbërje të delegacionit prej Xhavit Hazirit, Ahmet Haxhiut, Arif Seferit, nga Kosova dhe Viset shqiptare, në ish-Jugosllavi dhe Xhavit Haliti nga diaspora.


Ismet Sylejmani "…Ishim takuar me Haxhi Lleshin, kur biseduam për fillimin e luftës së armatosur, Ai burrë i madh i popullit shqiptar, saktësisht na tha: “Ne shqiptarët e Shqipërisë, për juve nuk e fillojmë luftën e armatosur, nëse ju nuk e filloni, por po e filluat luftën, mbajeni mend se; shoku Enver Hoxha, Partia dhe Shteti Shqiptar ka menduar për këtë ditë, armë dhe barot keni sa të doni dhe luftën kundër Serbisë do ta fitoni”!...

Prishtinë, 1993 : Për të biseduar lidhur me organizimin e rezistencës aktive të armatosur në Kosovë, një delegacion i LPK-së i përbërë nga: Xhavit Haziri, Ramadan Avdiu dhe Azem Syla, u takuan me Kryetarin e LDK-së dhe të Kosovës, dr. Ibrahim Rugova, Fehmi Aganin dhe Zenel Kelmendin. Takimi përfundoi si shumë herë pa sukses.

• Prill, 1993, Kollare, Kërçovë. Mbahet mbledhja konsultative e LPK-së. Marrin pjesë: Xhavit Haziri, Ahmet Haxhiu, Ali Ahmeti, Adnan Asllani, Hashim Thaçi, Azem Syla, Gafurr Elshani, Beajdin Allaçi, Adem Grabovci, Bilall Sherifi, Halil Selimi, Ramadan Avdiu, Hidajete Krasniqi, Hysen Gega, Ramadan Pllana, Ilaz Kadolli, Fadil Bajrami, Musa Demiri, Bexhet Luzha, Fatmir Brajshori, Mustafë Krasniqi etj. Në këtë takim u lëshuan rezolucionet sipas të cilave LPK mbështet të gjitha aksionet e armatosura kundër pushtuesve. Gjithashtu, u krijua Grupi i Organizimit të Mbledhjes së IV-të të Përgjithshme i përbërë nga Adnan Asllani, Hashim Thaçi, Bilall Sherifi.
Më 28-29 korrik 1993, Kodër e Trimave, Prishtinë, në shtëpinë e veprimtarit Fatmir Brajshori, mbahet Mbledhja e Katërtë e Përgjithshme e LPK-së. Marrin pjesë: Xhavit Haziri, Ramadan Avdiu, Halil Selimi, Adnan Asllani, Isa Krasniqi, Xheladin Gashi, Fatmir Brajshori, Fazli Veliu, Emrush Xhemajli, Beqir Beqa, Sabri Kiçmari, e të tjerë drejtues dhe delegatë nga terreni. Në mbledhje bëhen ndryshime programore e statutare. Në Program tekstualisht aprovohet si mjet i arritjes së qëllimit lufta e armatosur për çlirimin e Kosovës (dhe viset shqiptare në ish-Jugosllavi). Aprovohet rezoluta sipas të cilës lufta e armatosur duhej të ishte prioritet i veprimeve të LPK-së. Ndërsa, emri i LPRK-së u ndërrua në LPK, pra LËVIZJA POPULLORE E KOSOVËS.

E premte, 25 shkurt 1994 në Prishtinë u shpall Aktgjykimi i 19 shqiptarëve  me 80 vjet burg!

RILINDJA "Dje në Gjykatën serbe të Qarkut të Prishtinës u shpall aktgjykimi i 19 shqiptarëve.
Me nga 10 vjet burg u dënuan Ismet Mahmuti, Hajredin Hiseni e Raif Çela. Deputeti i Parlamentit të Kosovës Bajrush Xhemajli (ishte deputet i pavarur i komunës së Ferizajt-vërejtja ime) u dënua me 8 vjet. Me nga 5 vjet u dënuan Xhavit Haziri, Faik Ajeti, Sali Mustafa, Sali Salihu e Shemsi Veseli. Ramadan Pllana u dënua me 4 vjet burg. Me nga 3 vjet u dënuan Nehat Selimi e Remzie Abdullahu. Nga 2 vjet burg iu shqiptuan Islam Mulakut e Ajet Berishës. Ndërsa me nga 1 vit burg u dënuan Sanie Aliu, Skënder Hajdari e Hazir Zeqiri.
Ndaj të akuzuarit Ahmet Haxhiu është ndërprerë paraburgimi dhe është veçuar procedura penale (për shkaqe shëndetësore - vërejtje imja), kurse për Rexhep Avdiun paditësi ka hequr dorë nga akuza.
Pra ky gjyq i kontrolluar nga Serbia gjatë këtij procesi që zgjati afro tre muaj, i shqiptoj gjithsejtë jo më pak se 80 vjet burg për shkak të kualifikimit nga ana e gjyqit serb se këta të akuzuar i përkisnin organizatës ilegale "Lëvizja Popullore për Republikën e Kosovës. A.M.

1993 - Aktivistët të LPK-së, pas burgosjes dhe gjykimit së veprimtarëve të lartpërmendur, dalin jashtë vendit : Këta janë: Azem Syla, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Halil Selimi, Fatmir Brajshori, Ardian Krasniqi, Bislim Elshani, Ali Ukaj, Murat Bytyqi, Sejdi Gega, Ekrem Jashari, Halit Krasniqi, Ibish Neziri, Fahri Makolli, Ilmi Zeka, Ramadan Avdiu, Ramiz Lladrovci, Sejdi Sejdiu, Mustafë Krasniqi, Azem Zejnullahu, Skënder Krasniqi, Ukë Shala, Xhemajl Rudi, Muharrem Elshani, etj.
 

Xhavit Haziri dhe roli i tij në formimin e UÇK-së.

  “Vetëm me bashkim e të gjithë potencialit kombëtar fitohet pavarësia, atëherë do ta kemi më lehtë dhe më afër ditën kur do ta kurorëzojmë Kosovën Republikë të Pavarur”, (Xhavit Haziri).
 

"Mua, më gëzon fati që e njoha një burrë si Xhavit Hazirin, jo vetëm fakti që më lidhte vizioni i përbashkët kombëtar, -gjithsesi, kjo ishte mbi të gjitha, -por, ajo që më bënte përshtypje tek Xhaviti ishte thjeshtësia e tij, ndërtimi i një filozofie të qartë mbi parimet e shëndosha kombëtare. Më vjen keq, dhe ndihem ca i zhgënjyer me shumë shokë që tash janë në pushtet, e që dikur kishim një ideal të përbashkët, disi figurën e Xhavitit e kanë lënë anash dhe askush prej tyre, me të cilët deri më sot nuk e trajton si do të duhej, e nga ana tjetër nga këta shokë, disa prej tyre mund të them lirisht se e kanë humbur rrugën që e kishin filluar me ne; për një qëllim: për ta bërë Shqipërinë ashtu siç duhej të ishte dhe nganjëherë më shkon mendja te thënia e Xhavitit: “Sikur këta njerëz ta kuptonin thjeshtësinë dhe ndërgjegjen e kombit, a do të vepronin kështu”?!...(Mustafë Krasniqi)



Xhavit Haziri, ishte ideatori dhe nxitësi kryesor për emërtimin e UÇK-së 
“Organizimi në parti legale në kohë robërie është papjekuri dhe se ky organizim çon ujë në mulli të pushtuesit dhe se vetëm Lëvizja gjithëkombëtare është garanci për pavarësi të vërtetë”.
(Xhavit Haziri)
Xhavit Haziri, ishte një veprimtar konsekuent, një luftëtar aktiv e i paepur, i cili vendosmërisht militonte për të realizuar programet dhe qëllimet e LPK-së e të UÇK-së. Gjatë veprimtarisë së vet i ka përdorur rrugët ilegale, ku ka qenë shumë i matur e konspirativ, në formën gjysmë ilegale në vitet e 90-ta, në protesta e në tubime të hapura duke folur e lexuar letra për dëshmorët e kombit, pa u paraqitur me emër e mbiemër, dhe në formën legale duke bashkëpunuar me Lëvizjen studentore, UPSP, me Bashkimin e Sindikatave, BSPK, me KMDLNJ, ku ka qenë edhe vetë anëtar, e me shoqata të tjera patriotike, informative e kulturore. Fillimi i vitit 1998, përmbysi dhe demaskoi pacifizmin e rrejshëm të LDK-së e Ibrahim Rugovës. Fillojnë protestat studentore duke kundërshtuar dhunën ushtarako policore serbe në Kosovë. Në këto protesta të udhëhequra nga Lëvizja Studentore, me Muhamet Mavrajn, Albin Kurtin, Driton Lajçin, Bujar Dugollin e me përkrahjen e rektorit Ejup Statovci, u thye miti rugovian dhe ngadhënjeu rruga e UÇK-së, rruga e vetme që duhej ndjekur për liri e pavarësi kundër kriminelëve serbë. Protesta tjera në përkrahje të UÇK-së u organizuan edhe në Prishtinë nën udhëheqjen e Isa Kastratit, ish i burgosur politik, tani dëshmor i kombit, të cilave iu bashkuan edhe disa parti politike etj. Kjo lëvizje ishte ngadhënjimi i guximit mbi frikën, ngadhënjimi i jetës mbi vdekjen e turpshme pacifiste, kjo ishte vdekje a liri, të cilën e kishin ngulitur në vetëdijen e popullit dëshmorët e kombit, të të gjitha kohërave ; për të ardhur deri te kjo luftë kishte kontribuar edhe Xhavit Haziri, me shokë, për të cilin ëndrra e tij atdhetare për liri e pavarësi të Kosovës po bëhej realitet.
Në vazhdim, po i ep disa deklarata të bashkëveprimtarëve të këtij atdhetari që dëshmojnë qartas se ky ishte promotori kryesor i formimit dhe emërtimit të UÇK-së heroike. 
 
 Kadri Veseli, flet për aksionet e armatosura të LPK-së gjatë viteve 1992 - korrik 1993 :
“Në vitin ‘92, ne ishim të interesuar që ta vazhdonim luftën, e jo ta lëshonim Kosovën”.
Klan Kosova: Cilit krah i keni takuar? Unë kam informacione se në vitin ‘93 nuk i keni takuar Lëvizjes...
Kadri Veseli: “Jemi duke folur për periudhën ‘92, atëherë kur ka ndodhur aksioni i parë, për të mos harruar kontributin e Xhavit Hazirit, i cili ka qenë ndër udhëheqësit e Lëvizjes në atë kohë. Ne kemi pasur një vendim, i cili forcohet në Kërçovë më pas, që të vazhdohet me luftën e armatosur. I kishte humbur kuptimi luftës vetëm politike. Populli largohej me të madhe nga vendi, rrezikohej “Spastrimi i Bardhë” i Kosovës. Pra, rrezikoheshim ta humbnim vendin pa dinjitet”.

(Shkruar nga Kosovapress, E Enjte, 31 Dhjetor 2009)
-Siç shihet nga këto të dhëna të thukëta që po i publikoj në këtë shkrim për Xhavit Hazirin, nuk janë të parat e as nuk do të mbesin të fundit, shihet qartë se ky hero kombëtar ka luajtur rolin primar, siç pohon edhe Bedri Islami, në formimin e UÇK-së. Në kërkim të rolit të tij për formimin e UÇk-së lexova edhe librin e Jakup Krasniqit, ish zëdhënës i saj, « Kthesa e madhe (Ushtria Çlirimtare e Kosovës) », me 302 faqe, botuar nga N.B. « Gjon Buzuku », në Prishtinë më 2006, po , për çudi edhe ky autor nuk e përmend askund Xhavit Hazirin. Në faqën 61 shkruan edhe këtë « …Azem Syla ish i burgosur politik, profesor i kimisë, ka merita të veçanta së bashku me Xhavit Halitin, për formimin e UÇK-së (Ushtria Çlirimtare e Kosovës). Për këtë detyrë, siç theksuam më lart, së bashku me Hashim Thaçin kishin lidhje me LPK-në ». Siç duket, Jakup Krasniqi nuk e ka ditur se Xhavit Haziri ishte më i lartë se këta tre të fundit në hierarkinë organizative të LPK-së dhe se këta, kur i kanë treguar për të se ishte i pari në të gjitha aktivitetet e LPK-së e UÇK-së, merr vendim për ta shpall hero… Gabim i përmirësuar me një akt madhor! Më mirë vonë se kurrë!
Vështrim i thukët historik i UÇK-së

- Më 17. 11. 1994 Arau, Zvicër. U lëshua Komunikata e Parë ushtarake. Kryesia e LPK-së, pas insistimit të grupeve të armatosura brenda vendit, merr vendim për fillimin e lëshimit të komunikatave, në të cilat merret përsipër autorësia e tyre. Pas një diskutimi të përimtuar Kryesia, duke pasur parasysh edhe propozimet e grupimeve ushtarake në terren, mori vendim që organizmi i ri ushtarak të quhet “Ushtria Çlirimtare e Kosovës”. Komunikata u vendos të mbajë nr. 11. Në këtë Mbledhje merrnin pjesë: Fazli Veliu, Emrush Xhemajli, Ali Ahmeti, Xhavit Haliti dhe Gafurr Elshani. Kryesia e LPK-së ka vendosur për stemën e UÇK-së, të cilën e punuan Gafurr Elshani dhe Adnan Asllani.

Për emërtimin Ushtria Çlirimtare e Kosovës ka shumë dëshmi që përputhen me datën e saj, së pari po e theksoj pohimin e Xhavit Halitit që e thotë në emisionin « Pa Rrotulla » në RTK, të Milaim Zekës, më 26 Tetor 2009 :
« - Emërtimi…pas kërkesave të Kryesisë e të Xhavit Hazirit, dërguar me shkrim në emër të Kryesisë së LPK-së, LPK-së, dega jashtë vendit. Vendimi është marrë…Unë dhe Azem Syla të merremi me këtë punë, d.m.th.me sektorin e veçantë- ushtarak. Vendimi është marrë më 17 Nëntor 1994. U vendos që Ushtria ose më mirë me thanë formacionet ushtarake që vepronin në teren prej kësaj date të ketë një emërtim me emrin Ushtria Çlirimtare e Kosovës. Dihet edhe ajo që nga këta të pestit, ideja për këtë emërtim ishte e Gafurr Elshanit”…
Nait Hasani, saktëson se në mbledhjen themeluese të UÇK-së, më 17 Nëntor 1994, të pranishëm kanë qenë Fazli Veliu, Gafurr Elshani, Emrush Xhemalji, Xhavit Haliti, Ali Ahmeti, të cilët e kanë dizajnuar dhe formën e emërtimit të UÇK-së.
-Haliti, njëri nga themeluesit e ish-Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe i pranishëm në formimin e UÇK-së, pranon se më 17 Nëntor 1994 është themeluar UÇK-ja, fakt ky që nuk mund të mohohet nga askush, të paktën nga ata që në atë kohë kanë qenë edhe të njohur me rrethanat.

Ali Ahmeti : Ndërkaq, anëtari i Shtabit Qendror, Ali Ahmeti tha se. “Ushtria Çlirimtare e Kosovës është emëruar më 17 nëntor 1994 me qellim që të hiqen të gjitha dilemat për opinionin publik, sepse para asaj kohe kishte shumë dezinformata dhe paqartësi për popullin e Kosovës, prandaj edhe është lëshuar komunikata e parë, ku janë marrë përsipër të gjitha aksionet nën emblemën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës me qellim që opinioni mos të ketë frikë.
“Unë kam qenë në takimin e 17 nëntorit 1994 kur është themeluar Ushtria Çlirimtar e Kosovës, -nënvizon Ahmeti. -Sipas tij dëshmorët e parë të UÇK-së janë Zahir Pajaziti, Edmond Hoxha, Hakif Zejnullahu, dhe këtu merr rrugën e vet UÇK-ja dhe sqarohet mjegulla e hedhur mbi Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës. “-Pra, kjo është kthesa më e madhe e popullit të Kosovës,” -thotë ai.
Me këtë shkrim, si dëshmi të kohës, kujtoj se e kam qartësuar me argumente të bollshme figurën e ndritshme të heroit tonë kombëtar Xhavit Haziri, i mbetet historisë që t’i shpalosë dokumentet arkivore përkatëse për ta njohur, de jure e de facto, këtë personalitet historik.
E përgëzoj Jakup Krasniqin, kryetarin e Kuvendit të Kosovës, për mirënjohjen që ia bënë kësaj figure heroike duke e shpallur hero. Mendoj se Kuvendi e Qeveria e Kosovës, bashkë me Faktorin ndërkombëtar kanë mundësi që t’i bëjnë trysni Qeverisë së Beogradit me një kërkesë për zbardhjen e rrëmbimit të tij, edhe të Ukshin Hotit, Hafir Shalës e gjithë të tjerëve që nuk u dihet fati, sepse mundësit ligjore janë, madje ka edhe një pistë ndjekje, për te cilën na dëshmon Behxhet Shala, atdhetar e aktivist i njohur i KMDLNJ- së.

PSE NUK PO HETOHET RASTI I DR.HAFIR SHALËS DHE XHAVIT HAZIRIT?!

Shkruan: Behxhet Sh. Shala - Prishtinë - 19.10.2009
KMDLNJ pati rënë në kontakt me një hetues të sigurimit shtetëror serb për të mësuar më shumë për fatin e dr.Hafir Shalës dhe Xhavit Hazirit, që të dy të rrëmbyer me të njëjtin skenar dhe duket nga i njëjti ekip. Informata që ka marrë KMDLNJ nga inspektori serb është se ata janë rrëmbyer nga një ekip i specializuar i Shërbimit Shtetëror serb dhe se ata pastaj janë dërguar në një lokacion jashtë Prishtinës, ku edhe u humben të gjitha gjurmët.
Në përfundim të këtij shkrimi, si kapitull i parë, për Xhavit Hazirin dua që t’i falenderoj të gjithë ata që më ndihmuan duke më dhënë informata e materiale tjera plotësuese për heroin tonë të paharruar. Në radhë të parë e falënderoj familjen e nderuar Haziri, prindërit dhe vëllezërit e dëshmorit, nga Kastrioti, ish-Obiliqi, si dhe të respektuarën, Remën, shoqen e tij, bashkë me djemtë, Çlirimin e Shqipërimin, nga Prishtina, pastaj Xhemajl Pllanën, vëllain tim, i cili gjeti kohë për mbledhjen e materialeve nga familja Haziri e nga bashkëveprimtarët e Xhavit Hazirit. 
 
Në këtë kontekst i falënderoj edhe këta miq që më ndihmuan në këtë punim, e këta janë Mustafë Krasniqi, Nait Hasani, Adnan Asllani, Elmi Zeka, Menderes Zeneli, Ejup Thaçi, Isak Qolli, Florin Kelmendi, Skënder Muharremi, Fadil Mirena, Bexhet Kelmendi etj. Njëkohësisht i ftoj të gjithë ata që janë të gatshëm të bashkëpunojnë, në të ardhmen, për një plotësim edhe më të ngjeshur të veprimtarisë së Xhavit Hazirit, -sidomos, ata që kanë qenë në burg me të dhe ata të cilët ishin të organizuar në strukturat e UÇK-së nga heroi në fjalë.
Unë, autori i këtij shkrimi, pata fatin që të njihem e të bashkëpunoja me Xhavit Hazirin, qysh kur ishte shtatëmbëdhjetë vjeçar, nga viti 1977, u ndamë me një përqafim të përmallshëm e vëllazëror në Ulqin, më 14 gusht të vitit 1997, kur u nisa për Shqipëri që pastaj të emigroja në Zvicër, me përshëndetjen e fundit :
Mirupafshim në Kosovën e lirë!
Emri dhe vepra atdhetare e Xhavit Hazirit mbetën një yll ndriçues për liri e bashkim kombëtar dhe do ta kujtojmë gjithmonë, si të gjallë, në kujtesën dhe shpirtin tonë !
LAVDI JETËS DHE VEPRËS SË HEROIT XHAVIT HAZIRI

Ramadan Pllana
Zvicër, më 1 shtator 2011
 

Hogoshti eshte vendlindja ime

Ramadan Selim latifaj

 
 
Hogoshti është fshat Kosovar në kuadrin e Komunës së Dardanës. Shtrihet në pjesën lindore të Moravës së Poshtme (Anamorava) buzë maleve plot krenari të Kikë-s historike në lindje dhe malit Zidoll në perëndim.
Fshati Hogosht sot është ndër fshatrat më të mëdha në Komunë të Dardanës dhe në Kosovë. Në një lartësi mbidetare prej 584 metrash dhe në një sipërfaqe nga 15,47 km² jetojnë 2.553 banorë shqiptarë të vendosur në 400 shtëpi (llogaritja e fundit statistikore e vitit 1997), me një dendësi mesatare prej 165 banorë në 1 km².
 
 

Bukurinë fshatit Hogosht ia shton lumi që mban po të njejtin emër e që ndan fshatin në dy pjesë, lumi "Hogosht" burimine ka në Tepe (Svircë) në një lartësi mbidetare 1.081 m dhe ka një gjatësi prej 24 km, mesatarisht (mvarësisht nga stinët e vitit) sjell 100 L ujë në sekondë, mbi fshat janë ndërtuar dy penda mbrojtëse betoni të cilat mbrojnë fshatin nga të reshurat.
 
 
Hogoshtasit 1955/56
Në vitin 1955 në Hogosht është shfrytëzuar energjia hidrike përmes një hidrocentrali të vogël i cili kishte prodhuar energji elektrike deri në 200 Watt, deri në vitin 1963 i kishte plotësuar nevojat elementare të ndriçimit në fshat. Probleme me ujë të pijshëm tek banorët e fshatit Hogosht nuk ka meqë gati çdo familje posedon puse dhe ujë krojesh nga lartësitë e maleve që e rrethojnë.
Në përjashtim të pjesës jugore ku shtrihet fusha, pjesët e tjera të fshatit rrethohen me male, paralagjet e fshatit janë Dazhdinca, Magura, Kika dhe Bujnoci.
 
Hogoshti ka një të kaluar të lavdishme historike, ishte pjesë integrale e hapsirës më të gjerë të Kosovës dhe të Luginës Moravë – Vardar. Në hapsirën gjeografike të Dardanisë e gjejmë edhe Hogoshtin ndërsa lashtësinë e tij e dëshmojnë disa të dhëna si:
gurëthemelet e një kishe në „Kërshlan”,
 
themelet e një kishe në lagjen “Kastrati”,
 
një vegsh(pitos) i madhësisë mesatare i gjetur në oborrin e Osman Kastratit,
 
një pllakë e shkruar e cila ende nuk është definuar në tërësi,
 
disa varreza të gjetura në lagjen “Murtaj”,
 
një shigjetë dhe vathë të gjetura 60 vite më parë tek ara e Mulla Hysenit etj.
 
Megjithëkëtë edhe pse dëshmitë tejet të vjetra, deri më tani ende nuk iu është bërë një vlerësim i duhur arkeologjik.
Gjatë periudhës së sundimit osman dhjetëra të rinjë hogoshtas ishin rekrutuar për shërbim ushtarak të cilët kishin shërbyer në vende të ndryshme të Perandorisë Osmane;
Kamberi i Danit në Manastir,
Qazim Latifi në Tuz,
Behluli i Danit në Vlorë,
Hajdari i Salihut në Anadoll,
Shaban Myrtaj në Jenipazar ,
 
Halit Zylfi Kastrati 6 vite në Stamboll (redif) për të mos harruar se atëbotë shërbimi ushtarak kishte kohëzgjatje prej 3-8 vitesh.
 
komuna e Hogoshtit 1957
Hogoshti si qendër administrative dhe politike atëbotë ka pasur edhe MYDYRIN i cili zbatonte urdherat e oficereve turqë, meqë Mydyri kishte ushtruar dhume mbi disa banorë me nam të kësaj ane, në aksin rrugor Lisockë-Hogosht, tek “Ura e Ibishit” e vranë Ibrahim Zhuja dhe Islam Zuka nga Desivojca si anëtarë shumë aktiv të Çetës së Mehmet Çaushit. Mydyri quhej Shukri dhe në kufomën e tij e kan marrë prindërit e tij. Vrasja e Mydyrit dhe 17 ditë me vonë edhe vrasja e Kajmekomit nga një ushtar shqiptar në Gjilan, bën që Otomanët të sinjalizojnë për një kryengritje të përgjithshme.
 
 
 
Në vitin 1912,nën udheheqje të Ali Gjyrishecit 300 kryengritës nga drejtoritë e atëhershme të Hogoshtit marrin marshin për në Shkup.
Në verën e 1912 Bislim Hogoshti e shoqëronte patriotin Hasan Prishtina në Durrës si truprojë e tij. Bislim Hogoshti ishte pjesëmarrës aktiv në luftën për pavarësinë e Shqipërisë, pasardhësit e familjes tij ftohen nga autoritetet shtetërore në kremten e Ditës së Flamurit për çdo vit.
Gjat viteve 1905-1912 Hogoshti kishte 120 shtëpi ku jetonin mbi 1.000 banorë.
 
 
 
Pas rregullimit të ri administrativ dhe vendosjes së pushtetit të ri në vitin 1914 në bazë të dekretit të 1912-tës për rregullimin e viseve të "çliruara" u ba edhe ndarja territoriale administrative me çrast si qendër komunale dhe drejtori që ishte Hogoshti, pas këtyre ndërrimeve mbetet nën administrimin e Kololleqit (fshat me banorë serb atëbotë dhe sot njëashtu).  Një e dhënë tjetër me rëndësi flet edhe për ardhjen e Bajram Curri-t dhe takimin e tij me parinë e fshatit Hogosht si me Emin Biçkun, Sadri Ahmetaj-n etj(pikërisht në vitin 1912 me rastin e organizimit në mbrojtje të kufirit lindor nga Armata e Tretë serbe e cila komandohej nga Bozha Jankoviqi).
 
Kika dhe lavdia e saj çmohet nga historia e kësaj ane dhe meritojnë të cekën edhe luftetarët e pushkës e të penës si Mulla Idriz Gjilani nga Velekinca Haki Sermaxhaj, Emin e Osman Biçku, Halil Sh. Kastrati e Shaban Çaushi(Myrtaj), e ky i fundit kishte strategji të fortë ushtarake meqë edhe kishte shërbyer 9 vite në shërbim ushtarak në ushtrinë turke.

 
 Komuna e Hogoshtit si zonë kufitare kishte 5 kompani që përbënin një Batalion, komandant batalioni e emërojnë Sylë Kopërnicën, komandantë të kompanive emëruan : Sylejman Selim Latifi (Syla), nga Hogoshti, Hysen Zhuja e Islam Zuka nga Desivojca, Idriz Malaj nga Hogoshti dhe Rexhep Jashar Bunjaku nga Poliçka.
Hogoshti bombardohet me aeroplanë në shtator të vitit 1944 në ora 14.00 ku si cak i sulmit ishte konaku i Idrizit të Shaqës (Myrtaj) ngase dyshonin që aty të jetë edhe depoja e municionit.
Gjat viteve 1958/59 suprimohet Komuna e Hogoshtit dhe i gjithë aparati Administrativ u transferua në Kamenicë sot Dardanë (këtë e bënë pushtetëmbajtësit serbë të ndihmuar nga disa shqipfolës ), më pastaj Hogoshti ngelë vetëm si bashkësi lokale.

 ARSIMIMI

 
në këmbë nga majta: Halil Mushica, Arif Ibrahimi, Rrahim Kopërnica dhe Fetah Latifaj.
ulur nga e majta: Selver Latifaj dhe Hajredin Biqkaj.

Shkolla e parë shqipe në Hogosht u themelua në vitin 1941 me mësuesin e parë Fadil Hoxha. Pas tij në vitin shkollor 1942/43 erdhi si mësues Mehmet Turhani nga Elbasani ndërsa në vitin shkollor 1943/1944 ishte mësuesi nga Gjilani, atdhetari i devotshëm Xhevat Alia.





Demonstratat
e    vitit 1968 
 i gjejnë shumë Hogoshtas jo vetëm si pjesëmarrës por edhe si organizator të tyre, ndër ata ishte padyshim intelektuali, vizionari, luftëtari dhe dëshmori i kombit Isa Kastrati ndërsa pjesëmarrës ishte edhe Ismajl Kastrati, në Gjilan demonstratat e 1968-tës i organizoj simboli i rezistencës, atdhetari, patrioti dhe hero i kombit Rexhep Mala, Latif Kastrati e Ibrahim Sermaxhaj.
 
 
 
Megjithëketë demonstratat e vitit 1981 i shoqëruan numër i madh Hogoshtasish, ishin mbi 50-të studentë, në demonstrata u plagua nga forcat policore Hogoshtasja Besa Ibrahim Ahmetaj. Pas demonstratave filloj një varg ndjekjesh dhe diferencimesh politike, arrestime, izolime dhe denimet me burg të rendë.
 
Diferencimin në Hogosht e bënë Refik Agaj (nga Hogoshti), Azem Vllasi (nga Rubovci i Dardanës), Sejdi Berisha dhe Halim Hajdari (që të dy maloqë nga malësia e Dardanës). Për pjesëmarrje në demonstrata u diferencuan (dalluan) këta studentë:
 
Shaban Kastrati, Muharrem Kastrati, Sali Malaj, Azem Malaj, Nusrete Kastrati, Haqif Agaj dhe Ejup Vranja.

Pasojnë burgosjet...

Me nga 2 muaj burg pas demonstratave denohen:
Shaban S. Biqku, Lahudin H. Myrtaj, Kujtim I. Ahmeti, Haqif M. Agaj, Gani A.Musliu, Ejup M. Vranja dhe
Nazmije M. Agaj.



 

"ALBANIKOS"

Në organizatën ilegale “Albanikos” që i printe Emin Krasniqi nga Dajkoci me shumë veprimtarë nga Hogoshti pasi zbulohen, në vitin 1983 denohen me dënime të rënda me burg:
 

Sali H. Malaj me 8 vjet burgim,
Qefsere H. Malaj me 5 vite burgim,
Sali M. Biqku 5 vite burgim,
Njazi J. Biqku 4 vite burgim,
Taip H. Malaj 1 vit burgim dhe
Qemajl Salih Kastrati me 1 vit burgim.

Me nga 60 ditë burgim me rastin e ketij procesi u denuan
Fetah A.Biqku dhe Ahmet Mustafë Biqku. Meqë veprimtaria e “Albanikos-it” vazhdonte veprimtarinë ilegale, në vitin 1986 sërish zbulohet me çrast u denuan
Jashar S. Kastrati me 7 vite burgim dhe Shuhrete H Malaj me 4 vite burgim të rëndë.
 

Viti 1984 vit i dhimbjes por njekohesisht edhe i krenarise
 
 
 Rexhep Mala e Nuhi Berisha
 



Viti 1984 respektivisht mesnata e 11 e 12 janarit 1984 do të jetë një ditë,datë dhe vit i pashlyeshëm për hogoshtasit në veçanti dhe mbarë Kosovën në përgjidhësi meqë në një përleshje me forcat policore jugosllave bien heroikisht në "ranjevc" Kodrën e Trimave në Prishtinë Rexhep Mala nga Hogoshti dhe Nuhi Berisha nga Svirca .Në janar të vitit 1990 pasuan demonstratat në shumë vise të Kosoves, ato ishin prezente edhe në Hogosht, demonstruesit niseshin nga lumi "Babaniku" e deri në qendër të fshatit, pas demonstratave pasuan denimet me nga 2 muaj burg :
 
Sabit Salih Kastrati (babai i dëshmorit Isa Kastrati), Qemajl Salih Kastrati ,Xhelal R.Muja dhe Sabit Biqku.


 

Abdullah Kastrati - Duli

 Më 23 dhjetor 1990 në fshatin Hogosht themelohet (nëndega)partia e parë shqiptare (pas rrëzimit të sistemit komunist) “LDK” Lidhja Demokratike e Kosovës Lëvizje gjithëpopullore e kohës,u zgjodh Kryesia ndërsa Kryetar u zgjodh Shaban Kastrati .

 
Referendumi për Kosovën shtet Sovran dhe të pavarur u mbajt me 26 shtator në shtëpinë e kulturës në Hogosht, tëre fshati ishte më i bukur se kurr më parë, ishte i stolisur me lule e flamuj, fotografi heronjësh si e Skenderbeut dhe Rexhep Malës, tingujt burimor dhe kënget patriotike të organizuara nga SH.K.A. “Jeta e Re” nga Hogoshti e bënë edhe më madhështore këtë ditë historike të kombit shqiptarë.
Hogoshtasit kanë dëshmuar me vepra sa janë të etur për Lirinë e Kosovës dhe për Bashkim Kombëtar rrugë kjo e cila rrënjët i ka që nga periudha e pasluftës së parë Botërore e e deri në luftën e fundit të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, këtë rrugë e kultivuan nga të parët si Muharrem Fejza, Haki Efendiu, Shaip Biqku, Bislim Hogoshti, Rexhep Mala e shumë trima të kësaj ane.
 
 



  Lufta e UÇK-së ishte e lavdijshme, Hogoshtasit e përqafuan dhe ndihmuan si me pushkë dhe pjesëmarrje fizike, organizime të ndryshme në vend e diasporë, në Gjermani nga iniciativa e dy Hogoshtasve Ramadan Latifaj dhe Njazi Biqku në përkrahje të shumë bashkatdhetarëve nga viset e Anamoravës themelohet shoqatën atdhetare “Metush Krasniqi”, ndërsa në shtetin e Zvicrës meriton të ceket kontributi i të gjithë Hogoshtasve të prirë nga Ahmet e Rufat Latifaj, një aktivitet humanitar gjatë luftës së lavdishme të UÇK në Hogosht kishte zhvilluar edhe shoqata bëmirëse "Nëna Terezë".
 
Për bartje të armatimit nga Shqipëria ishin Ilir Kastrati dhe Arben Biqku të cilët më pastaj kaluan në stërvitje dhe njohjen e artit luftarak, këtyre iu bashkangjit me vonë edhe Driton Jahi Kastrati i cili kishte ardhur nga Gjermania.

 

Në betejën e Marecit, nga Hogoshti morën pjesë ;   
Isa Kastrati (dëshmor i kombit),
Shyhrete Q. Kastrati “Gzimja”,
Lulzim Xhemail Latifi “Toti”,
Shefik Adem Agaj dhe
Alban I. Kastrati.
Në Zonen operative te Llapit i riu 16 vjeqar Durim Ahmetaj



Në Pashtrik bie heroikisht në vijë të parë të frontit Heroi i kombit Avdi Xhaqku  i cili vie nga Zvicra drejt në luftë.
 
Pjesëmarrës në UÇK ishin edhe Hogoshtasit me vendbanim në Prishtinë e Gjilan:
 
Afrim Xhemajl Myrtaj i plagosur me 9 plumba, Sami Isa Agaj, Ferdeze e Agim Zijah Agaj, Shefik Adem Agaj, Valbona Sefedin Vranja e Xhelal Ramadan Muja, dy të fundit ishin edhe pjesëmarrës në UÇPMB në zonën e Qarrit si dhe në Maqedoni.

 

Nga forcat armike u likuiduan dhe në mënyrën më barbare u masakruan Ramadan A. Latifaj dhe Mehmet S. Sabedinaj, akt ky që tronditi banorët e fshatit dhe rajonit./kerkoj ndjese qe nuk kam fotografi/
 


 Te Burgosurit Politik

 
 

Myderriz Haki Sermaxhaj (1914-1948) me 20 vite burgim (vdiq në burg),
Salih Q. Kastrati (1988) në shërbim ushtarak me 13 vite burgim,
Isa Kastrati (1975)me 12 vite burgim,
Rexhep Mala(1975) me 9 vite burgim,
Mumin Kastrati (1960) me 8 vite burgim,
Jashar S. Kastrati me 7 vite burgim,
Salih H. Malaj (1983) me 6 vite burgim,
Salih Maksut Biqku (1983)me 5 vite burgim,
Rexhep S. Kastrati (1960) me 4 vite burgim,
Shyhrete H. Malaj me 4 vite burgim,
Njazi J. Biqku (1983)me 4 vite burgim,
Taip H. Malaj 1 vjet burgim
Qemajl Sali Kastrati me 1 vjet burgim ...

Tradita kulturore / Në Hogosht tradita kultoro-argëtuese ka një histori të pasur dhe me vlera të kohës, ka pasur prore valltarë të njohur të kësaj ane si Selim Murtez Latifaj, Abdullah Kastrati, Selajdin Rr.Biqku etj, ka pasur edhe shumë kengëtarë e përcjellja e atyre këngeve në të shumtën bëhej me fyell dhe kavall. Për të kaluar në një melos më të përsosur ishin ato vitet 75/76 kur vallet përcillëshin me qifteli e sharki e më vonë edhe me orkestër të përsosur popullore, për këtë dëshmojnë rezultatet dhe pjesëmarrjetne disa festivale brenda dhe jashte Kosoves.
 
 
 
 
 
SH.K.A. “Jeta e Re” në shumë festivale në Kosovë e në forma individuale edhe jasht Kosovës si Ramadan Sadri Kastrati me kavall, më pastaj nga viti 1984-1985 e deri në vitin 1993 shoqëria kalon në duart e të rinjëve të cilët ishin plot energji për krijimtari të reja dhe autoktone të prirë nga udhëheqës artistik Ramadan S. Latifaj e pas tij me knaqësi bashkpëunonin solistët dhe anëtarët si Shaban S.Biqku, Zyhrije e Florida Ahmeti, Sherif e Arif Kastrati  me babain e tyre Ramadan Kastrati, Ramiz e Feriz Sermaxhaj, Flamur Kastrati, Mirsije Agaj, Bujar Biqku e të tjerë.
 
Hogoshti ka edhe bibliotekën për lexim, sipas të dhënave nga Z. Jahi A. Kastrati bibliotekistit që nga vitet e 70-ta, libri në Hogosht lexohet shumë dhe mesatarja qëndron aty se ka rreth 300 lexues në vit që lexojnë mbi 3.000 libra. Fondi i saj është me 12.000 libra.
Klubi Futbollistik ''KIKA'' HOGOSHTnë këmbë nga e majta:
Metush Latifaj, Jakup Latifaj, Shefik Bunjaku, Islam Bunjaku, Bashkim Vranja, Enver Shevelli, Mehmet Sabedinaj, Refik Kastrati, Agim Kallaba, Xhavit Sermaxhaj, Xhemush Mujaulur nga e majta:
Nijazi Kryeziu, Jashar Kallaba, Rabit Ahmeti, Mirsad Krasniqi dhe Sherif Spahiu
 
 
SPORTI  / Zanafilla e sportit të organizuar në Hogosht daton që nga viti 1970 në disiplina të ndryshme si futboll, volejboll, ping-pong, hendboll, shah etj. Në vitin 1974 me iniciativë të disa aktivistëve të njohur sportiv si Jakup Latifi , Mehmet Sabedinaj, Selim Muja, Avni Latifi, etj, themelohet KF "Kitka" (pas viteve 1999 në KF"KIKA") që në vitin 1979 u kualifikua në Ligën e Dytë (II) të Kosovës.
 
 
Pas vitit 1991 me suprimimin e autonomisë së Kosovës, Serbia fashiste kishte vuar në dukje edhe aktivitetet sportive me çrast ca lojtarë ishin malltretuar e burgosur, ndër ata ishte edhe Zejdi Sermaxhaj, Mehmet Sabedini( i ndjerë), Besnik Geci, Selim Muja etj.
 

 
 Në vitet 92/93 KF "Kitka" zhvilloj ndeshjet në grupin e Ferizajit, zuri vendin e parë në tabelë , pas ndeshjes finale me KF “Trepça“ nga Mitrovica humbi për t’u pajtuar me vend të dytë.
 
Në vitin 1994 KF "Kika" ishte nënkampion i Kosovës pas KF „Liria” e Prizrenit,këtë sezonë sportive golashënuesi i vitit në Kosovë shpallët Zejdi Sermaxhaj i KF“Kika” nga Hogoshti.
 
Në vitin 1995 FFK-ja themeloi Ligën e Parë të Kosovës, “KIKA” ishte ndër vendet e para në tabelën radhitëse ç’është me rëndesi dhe për t’u potencuar është shikueshmëria e ndeshjeve që atëbotë ishte më e madhja në Hogosht (7.000-8.000 shikues). Nga KF “KIKA” dolën shumë emra të njohur të cilët zhvilluan aktivitete sportive në klubet më të mira Kosovare si Rabit Ahmeti (ne ish C.Zvezda te Gjilanit), Mustafë Latifaj në KF”Prishtina”, Sami Sermaxhaj në KF“Prishtina”, Selim Muja në KF.Gjilani dhe shumë të tjerë.
 
 
Në fushat individuale sportive ka hogoshtas që kanë tejkaluar kufijt regjional (e shtëtror) si bie fjala shahisti hogoshtas Sabedin R. Sabedinaj i cili nga viti 1970 mbante titullin mjeshtër shahu, në shumë gara kombetare e ndërkombetare ka përfaqësuar Kosovën, kryetar i shahisteve të Kosovës në vitin 1986 deri më1988 si dhe anëtar i Lidhjes së shahistëve të ish Jugosllavisë (1988/1990).
Në disiplina sportive individuale karateisti Asdren Myrtaj ishte dy herë kampion i Kosovës me 1997 dhe 1998 në grupmoshat 15 vjeç, ishte njëherit kampion absolut i Kosovës në vitin 2000 në grupmoshën 18-21 vjeçare ndërsa suksesin më të madh vendin e parë e zuri në Hungari në vitin 2000. Meriton te theksohet se dy viteve te fundit sukses te ndritshem ne lemin e sporteve luftarake /kickbox/ po sjell edhe Rinor Arxhent Latifaj ne Gjermani, mjafton ta shihni meqin qe zhvilloi ne Austri kunder nje fare te flliqur serbi dhe u shpall fitues
Rinor Argjent Latifaj Hogoshti


"Takimet e vendlindjes" që mbahet me 15 qershor njëherit është kjo edhe dita e çlirimit e cila kremtohet që nga 15 qershori i vitit 1999. Vlenë theksuar se me rastin e 10 vjetorit të çlirimit të Hogoshtit pikërisht me 15 qershor 2009 u bë edhe binjakëzimi i Hogoshtit me Prekazin e legjendarit Adem Jashari me moton : “Hogoshti – Prekazi, Legjendë e Kombit”. 

 

 

  

Haki Sermaxhaj /Myderrizi nga Hogoshti

 
“Unë jam i gatshëm për bashkpunim me çdo shqiptar, pa dallim feje, vendi, ideje apo edhe bindje politike, unë s’kam gajle që ju jeni komunistë... Jam i gatshem të bashkpunoi edhe me komunistë, por vetëm për bashkimin e Kosovës me Shqipni, por kurrën e kurrës për bashkimin me Serbi...”
 
Myderriz (Profesor)  Haki ef. Sermaxhaj
 
 
 
Myderriz (Profesor)  Haki ef. Sermaxhaj lindi më 14 tetor 1914 në Hogosht të Dardanës (Kamenicë), në një familje me tradita te begatshme fetare e atdhetare, i edukuar dhe i formuar si intelektual i guximshëm për çështjen e besimit fetar, për kombin dhe tdheun ne veçanti.
 
Pasi kreu shkollën fillore në vendlindjen e tij në gjuhën serbe me sukses të shkelqyeshëm në vitin 1925/26, Hakiu regjistrohet në “Meddah” medresen e Shkupit në vitin 1927/28 për t'u shkolluar nga Myderrizi dhe patrioti i shquar Ataullah Kurtishi.
 
I porsa kthyer nga përfundimi i medresesë “ Meddah” të Shkupit ku merr titullin Myderiz (prof) në vitin 1940, Haki Efendiu fillon aktivitetin e tij fetar e patriotik  në Mdresenë “ATIK” të Gjilanit si Myderriz dhe drejtor i saj. Gjatë kësaj kohe ai bënë reformimin e medresesë . Ajo që është më e rëmdësishmja e që do të luaj rol të rëndësishëm në zgjimin e ndërgjegjës kombëtare dhe të bashkimit kombëtar është futja e gjuhës shqipe si lëndë mësimi për herë të parë në Medrese .
 
Pas Luftës së Dytë Botërore , inkuadrohet në përpjekjet e popullit shqiptar për liri, demokraci e dinjitet kombëtar. Duke mos u pajtuar me riokupimin sllavo-komunst të viseve etnike Shqiptare, Haki Sermaxhaj do të gjendet në vorbullën e L.p.L.T.Sh. ( Lëvizja për lirimin e Tokave Shqiptare), gjegjësisht ONDSH dhe “Besa Kombëtare”, si organizata legale politike të organizuara mirë dhe të krijuara në prag të përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, me degët e shtrira në të gjitha viset shqiptare të ish-Jugoslavisë, që kishin program dhe aspirate politike kmbëtare, qëllimi i të cilave ishte çlirimi dhe bashkimi i trojeve shqiptare. Këtu Haki Semaxhaj shquhet si udhëheqës dhe organizator i aftë duke qëndruar në krye të Komitetit të Qarkut NDSH-së për Rrethin e Gjilanit, për shpëtim e bashkim komëtar.
 
 
Pas zbulimit dhe burgosjes së KQ me qendër në Shkup, në gjysmën e dytë të muajit gusht të vitit 1946, burgoset edhe Haki Sermaxhaj në burgun e OZN-ës së Qarkut të Shkupit, ndaj të cilit përdoren torturat nga mëtë tmerrshmet çnjerzotre, si pasojë e të cilave sëmuret rëndë dhe nuk i ofrohet kurfar ndihme mjekësore. Ishte kjo arsyesja që Hakiu të mos gjykohet së bashku me të tjerët në “ Procesin e Gjilanit”, por për të do të organizohet gjykim veçant në Gjygjin e qarkut në Gjilan, ku dënohet me 20 vjet burgim të rëndë. Për vuajtje të dënimit dërgohet në burgun e Mitrovicës së Sremit.
 
Myderrizi Haki ef. Sermaxhaj nderroi jete  më 27 janar 1948, pas 9 muaj qëndrimi në spitalin e burgut të Mitrovicës së Sremit. Disa shokë , me leje të drejtorisë së burgut, e varrosën në varrezat e burgut të Mitrovicës së Sremit. Eshtrat e tij edhe tani prehen në tokën e huaj.
 
 
 
Me rrespekt te posaçem pershendes familjen e myderrizit ne Dardanë, Hogosht, Gjilan dhe kudo qe jane të kene shendet. Zoti i bekofte  / R.Latifaj - Hogoshti.

 
 
 
 
 
 
 
 
Haki Sermaxhaj
 
Muaj i ftohtë ishte janari
 
plot me  bore, dimer, acar
 
iken vitet ngelen kujtimet
 
poezine une per ta marre
 
**
 
Një copë akull n'timen zemer
 
pom' merdhinë  mua n'brendi
 
vargu -vargut ia gjene rimën
 
n’Hogosht kthehem përsëri
 
***
 
Kujtoj koherat qe kane ikur
 
dimrat e eger plot trishtim
 
kudo ndihej zeri i shqipes
 
qe kurre s’ndalej n’fluturim
 
****
 
Gjoksin gjak kishte Hakiu
 
myderrizi ynë atdhetar
 
mbylli syte në burg te  Sremit
 
at’ nate te ftofte  ne janar
 
*****
 
Gjashtë dekada kane ikur
 
Ai s’pushon i qetë n’amshim
 
komandant n’beteja të Kikës
 
e sot varrin ne s’ta dimë
 
******
 
Jo s' leshoj  asnje apel
 
n’qeverite tona ngjyra plot
 
une e shkruaj vetem poezinë
 
e turpin politikajve ua njoh!
 
****
 
N’ vargun tim t’radhes
 
leshoj vetem ofshamë
 
Haki Sermaxhaj myderrizi
 
mbetet gjithmonë  i gjalle
 
***
 
Janarët ne Hogosht shkruhen
 
me germa t’arta gjithmonë
 
Hakiu 1948 dhe 19 84 Rexhepi
 
Legjendaret  ne s’i harrojmë
 
**
 
Dëshmoret kane vetem ditelindje
 
atdhetarët  kurrë nuk vdesin
 
Haki Sermaxhaj myderizi
frymezim simbol  i qendresës
 
Ramadan S. Latifaj

 

R e xh e p   M a l a
Dëshmor i Kombit
 
 
Zemra e cila këndonte në zë edhe në brendinë e saj nuk mundi kush me ia ndalur dëshirën për të kënduar...Edhe në qeli kur isha, rrëfente Rexhep Mala "nuk kishte ditë që nuk këndoja edhe pse ishte rreptësisht e ndaluar, posa ndëgjonin zërin gardianët e burgut , vinin dhe më ndërprisnin por nuk mungonin as ndëshkimet nga gjakpirësit e ndytë, ata posa u largonin unë sërish filloja me zë të ultë e dalëngadalë më buronte një energji dhe e ngrisja zërin aq lartë , kujt’ i këndoja vall..?, popullit tim, heronjëve , dëshmorëve të rënë për Liri, qëndresës heroike të vëllezërve e motrave të mia shqiptarë".
 
Rexhep Mala, atdhetar, simbol i qëndresës kombtare shqiptare, hero i kombit nga Hogoshti, lindi me 26 mars 1951 nga e ëma Fahrije dhe i ati Mehmeti familje me kushte mesatare ekonomike por me një traditë shumë të pasur atdhedashëse e patriotike. Shkollën fillore dhe tetëvjeçaren në tërësi Rexhep Mala e kreu në Hogosht, më pastaj meqë i ati Mehmeti shpërngulet në Gjilan, Rexhep Mala e vazhdoi gjimnazin në Gjilan.
 
 
Si nxënës i vitit të III-të ishte ndër organizatorët e parë në organizimin e demonstratave të 1968-tës.
Në vitin shkollor 1969/1970 Rexhep Malajn e përjashtojnë nga shkolla me çrast Ai gjimnazin e vazhdoi në Preshevë ku edhe e kreu me sukses.
 
Në vitin shkollor 1970/71 me knaqësi të veçantë ushtroi detyrën si mësimdhënës në fshatin Marec të Prishtinës, mirëpo i etur për dituri dhe për të studiuar, ndërpreu punën dhe u regjistrua në fakultetin Ekonomik në Prishtinë, me plot sukses kryen vitin e parë të studimeve, ishte edhe në ilegalitet dhe pas një ndërprerjeje kaloi në Shqipëri nga edhe kthehet shumë shpejt me bindjen se duhet vepruar nga afër, rrugetimi, shkuarja-ardhja e tij në Shqipëri i kushton me burg që ndëshkohet nga Gjykata për kundërvajtje e Gjilanit, e burgosën plot 28 ditë, del nga burgu për të kaluar një kohë jasht shtetit të jugosllavisë (Francë, Gjermani, Itali dhe në Zvicër) të cilin Rexhep Mala s’e njohu kurrè si shtet.
Rexhepi kudo që ishte, kado që shkonte dhe me këdo që ishte në shoqëri, kishte vetëm idealin e tij për një Kosovë të lirë dhe të pavarur por ishte në përndjekje nga barbarët hap pas hapi, me çrast si pjesëtar i Levizjes Nacional Çlirimtare ( LNÇ ) pikërisht ne vitin 1974 së bashku me Adem Demaçi -n (Grupi i Adem Demaçit) e shumë anëtarë të tjerë arrestohet dhe pas 9 muaj hetimesh denohet me 9 vite burgim të rëndë.
 
 
Në dosjet e SPB-së të Kosovës cekët kjartë se Rexhep Mala ishte ndër të burgosurit më të pathyer i cili më së gjati kishte mbajtur grevë urie, megjithëkëtë Ai arrin që edhe pse në kushte të vështira të shkruaj ditarin nga burgu “Kujtime nga Burgu” ku paraqet jetën shumë të vështirë dhe torturat më çnjrëzore mesjetare të UDB-së që kishin përdorur e ushtruar kundër tij.
 
Ndonëse ishte i papërkulur me qëndrimet e tij prej atdhetari, Rexhën e shetisin nëpër shumë burgje të ish jugosllavisë fashiste si në Prishtinë, Mitrovicë, Zenicë, Shtip, Idrizovë, Prizren, Foçë e në Mostar.
 
Më 23 maj 1983 pas 8 vitesh vuajtje e malltretimesh lirohet nga dyert plot egërsi dhe vuajtje të pashlyera ngase pjesën më të madhe të denimit e kishte kaluar i vetëm nëpër qeli të burgjeve të sipërpërmendura të cilat nuk arritën dot ta thyejnë apo të detyrojnë të jetë i urtë për pushtetin komunist që nuk e njohu kurrë në jetën e tij.

 

Doli nga ato dyer të ndyta dhe e gjen atdheun, Kosovën po aty ku e kishte lënë më parë, pas 8 vitesh Rexhep Mala nuk kishte dëshmi se diçka kishte ndërruar, jo… sërish të robëruar me çrast atë jetë me atë robëri Rexha s’e deshti kurrë dhe me plot energji futet sërish në rrugën drejt realizimit të synimeve dhe idealit të tij, gjen shokun e idealit Nuhi Berisha dhe futen prap në ilegalitet. Ndonëse në çdo hap i përcjellur, UDB-ja u bie në gjurmë por trimat lidhën besa-besën për t’mos u ra në dorë të gjallë gjelatëve. Në lagjen e trimave të Prishtinës , në një luftë të pabarabartë por me këngë dhe refale armësh me 11/12 janar 1984 ranë heroikisht për t’mos vdekur kurrë.



Rexhep Mala e Nuhi Berisha shquhen ndër figurat më të ndritura të qëndresës dhe sakrificës sonë kombëtare. Sot për veprën patriotike të Rexhep Malës me plot krenari flasin bashkëpunëtorët, bashkëluftëtarët, bashkëfshatarët dhe mbarë Kosova ndonëse emrin e Rexhep Malës e shohim në çdo flamur me shqiponjën dykrenare, e hasim në shumë rrugë të cilat me nderë e krenari mbajnë emrin e tij , e hasim në shumë sheshe e vatra edukativo-arsimore, kazerma e qytetit në Gjilan me krenari mban emrin e bërthamës së UÇK Rexhep Mala e Nuhi Berisha.
 
Më 11 janar të vitit 2008 në Bibliotekën Kombëtare Universitare në Prishtinë u promovua monografia “Rexhep Mala - Anteu i Lëvizjes Ilegale” , e autorit Selatin Novosella.

Kujtime nga burgu



Rashë në sy që nga bankat e shkollës fillore si liridashës, sepse e doja popullin tim, historinë e tij të lavdishme, sepse e doja Kosovën time dhe simpatizoja me gjithë shpirt Shqipërinë. Dhe, mjaftoi kjo që të më fusnin në burg. ”Më mirë ta kemi nën dry sesa të jetë nën vëzhgim tonë pë gjatë gjithë kohës”, kështu sigurisht funksiononte logjika e sëmurë e UDB-së. Tani e ndjë për detyrë që ta njoftoj opinionin e vendit dhe atë botëror mbi arrestimin tim, torturat çnjerëzore që janë kryer mbi mua me muaj të tërë, gjykimin dhe vuajtjen e dënimit. Po përpiqem që me aftësitë e mia modeste t`i përshkruaj të gjitha ndjesitë e mia. Bindja e plotë dhe besimi i patundur se e vërteta dhe drejtësia herët apo vonë do të triumfojnë, si shumë të burgosur të tjerë politikë shqiptarë edhe mua më bënë më të fortë, më të qëndrueshëm, më të papërkulur, para presionit të policisë fashiste jugosllave dhe vështirësive të shumta që më përcollën në burgje. Nuk jam as i pari dhe as i fundit që u dënova pa asnjë faj. Për ne shqiptarët në Jugosllavi kjo është gjë e rëndomtë. Prandaj, edhe pse në burg, dhe në kushte shumë të vështira, i përcjellë hap pas hapi nga gardianët e burgjeve, për fatin dhe përjetimet e mia si dhe të shumë të burgosurve të tjerë politikë shqiptarë në Jugosllavi, duke ngritur edhe në këto kushte zërin e protestës kundër këtij terrori e gjenocidi që po ushtrojnë fashistët e Beogradit kundër popullit tonë.
 
Ishte dimër i ftohtë, kur një mëngjes herët, policët, si lukuni ujqish, kishin rrethuar shtëpinë time. Ishin të armatosur me pushkë e automatikë. Kishin zënë pozicione luftarake, të gatshëm për të shtënë në ne, në lëvizjen më të vogël. Që të gjithë qemë në gjumë, kur pa pritur filluan të kërcasin në dyerë, u mëshonin sa mundnin atyre me duar dhe me shqelma. Nuk prisnin as të vishemi. Posa u çelën dyert, u vërsulën si bisha të çartura dhe me armë të gatshme na shpërndanë nëpër dhoma. Filloi një bastisje sa rrënuese aq edhe e poshtër. Ishin shumë dhe nuk mund t’i përcillnim se mos na vidhnin gjë edhe pse ishim të varfër. Rrotulluan dhe përmbysën çdo gjë që patën përpara. Çirreshin si egërsira të uritura. Donin të fusnin tmerr e panik te njerëzit e shtëpisë, por dështuan sepse anëtarët e familjes sime e morën këtë si gjë të rëndomtë. Familja ishte mësuar me arrestime që nga gjyshi e stërgjyshi. Për ne nuk ishte hera e parë të arrestohej një anëtar i familjes. Udbashët me vegla e aparate gjurmonin, si qentë edhe në shportën e bërllogut se mos gjenin gjë. Pas disa orësh rrotullimi e përmbysjeje, si duket, e panë se po lodhen kot, prandaj m’i vunë kllapat që në dhomë. Njerëzit e shtëpisë më përcollën me grushtin lart. Tamam si përcillet luftëtari i lirisë për në luftë. Paj, edhe unë në luftë shkoja, në luftë me bisha që kanë pamje njeriu. Më futën në një makinë të policisë, para dhe prapa së cilës kishte makina tjera përplot policë të armatosur.
 
Para dyerve të UDB-së më nxorën nga makina dhe të rrethuar nga të gjitha anët më futën brenda. Më çuan në një zyrë, mu aty ku do t’i zhvillonin hetimet ndaj meje. Aty më bënë një bastisje detale: më zhveshën lakuriq, të poshtrit ! Thuajse nuk më kishin bastisur kur m’i vunë kllapat në shtëpi. Tërë ditën më mbajtën në atë dhomë. Gjer në orët e vona të natës. Askush s’më pyeste gjë. Një polic filloi ta luante rolin e njeriut të mirë duke më këshilluar : “Trego çfarë të dish dhe puna do të mbarojë me kaq, sepse këta do të të rrahin dhe do të të torturojnë. Mos e shkatërro shëndetin se je i ri. Nëse m’i thua mua të gjitha ato që i di, unë do të lëshoj që sonte të shkosh në shtëpi...” I thashë se nuk dija sgjë, madje as për çka më kishin arrestuar. Ai nuk më ngacmoi më. Një polic, që të nesërmen do të mësoja se ishte hetuesi im kryesor, kur hyri brenda më pyeti: “Ti je Kushtrim Guri, a” ? Po, i thashë. Duke u zgërdhirë si qen më tha:”Nëna në shtëpi e bënë miellin bukë, e ne atë bukë e bëjmë miell ! Mbaje mend këtë !” Qeshi me fjalët e veta si i marrë dhe iku. M’u kujtuan fytyrat e Gestapos hitleriane që kisha parë në filma. Kurrë farë dallimi nuk kishin prej tyre kriminelët e UDB-së. Siç mësova më vonë, ky ishte gjakpirësi A.S. kaq biseduan me mua ditën e parë. Policët ndërroheshin vazhdimisht, gjersa më në fund, rreth orës 23, më dërguan në burg.
 
U kryen formalitetet rreth pranimit tim dhe nëpër korridorin e ngushtë të burgut më dërguan në birucë, siç i thonë ndryshe qelisë. Aty s’kishte asgjë tjetër veç një teneqeje me ujë dhe një qypi që quhej ‘kibëll’ e që shërbente në vend të një WC-je. Gardiani më çoi në qoshe të korridorit, ku ishin dy dyshekë të vegjël të shqyer e të ndyrë sa s’bëhet. Vetëm emri dyshek u kishte mbetur. Ishin edhe të përgjakur, sigurisht nga ndonjë i burgosur i torturuar. Kishte edhe dy batanie të grisura, të pluhurosura dhe të fëlliqura. Edhe këto ishin të gjakosura. ”Merri !”- urdhëroi gardiani. Ç’t’i bësh, me duhej t’i merrja. Në atë dimër të madh më mirë me to se pa hiç gjë. Posa hyra brenda në qeli u përplas dera pas meje, ndërsa shuli kërciti me kërcëllimë. -Kështu kërcitkan shulat e dyerve të burgjeve jugosllave ! -mendova me vete. Më duhej të mësohesha edhe me këtë, që tani e tutje për shumë vjet do të ishte pjesë e jetës sime.
 
 
Policia jugosllave, si çdo polici fashiste e antipopullore, ndjek e persekuton çdo patriot e revolucionar. Nga pamundësia për t’i zbuluar atdhetarët që luftojnë e veprojnë natë e ditë, kudo në Kosovë, UDB-ja arreston njerëz të pafajshëm liridashës, i torturon me metodat më shtazarake për t’i detyruar që t’i pranojë gjërat, të cilat as në ëndërr s’i kishin parë, e pastaj i hedh në gjyq dhe u shqipton atyre dënime të rënda. Ndiqen sidomos simpatizantët e Lëvizjes, nga frika se sot apo nesër mund të inkuadrohen aktivisht në të. Dikush mund të pyes se si policia mund t’i dijë simpatizantët e Lëvizjes. Fare thjesht. Serbomëdhenjtë janë të vetëdijshëm se populli ynë është i ndërgjegjshëm për gjendjen ku e ka katandisur politika e tyre fashiste. Populli shqiptar është i pakënaqur me pozitën e tij prej popullit të shtypur në Jugosllavi. Ai në këto kushte nuk sheh tjetër rrugë veç asaj të qëndresës, nëpërmjet së cilës duhet t’i realizojë aspiratat e veta historike. Prandaj s’është e vështirë të gjesh bazën e dyshimit serbomadh ndaj popullit tonë në përgjithësi. Kështu që nga bangat e shkollës fillore ndiqet dhe përcillet puna dhe sjelljet e çdo shqiptari në Jugosllavi. Pastaj mjafton që një pjesëtar i farefisit të ketë qenë në burg që edhe ti saora të figurosh në dosjen policore si kandidat potencial për ndjekje nga UDB-a jugosllave. Meqë bastisjet e shqiptarëve janë gjëra fare të rëndomta, mjaftojnë të gjejnë ndonjë libër të ndaluar, e këso këtu ka shumë…ndonjë broshurë, fletushkë apo gazetë ilegale, ku flitet për problemet jetike të popullit, ose ndonjë trakt apo afishe të shpërndarë nga Lëvizja, apo fotografi të nxjerra nga gazetat që kanë të bëjnë me Shqipërinë dhe të fusin në burg, të të torturojnë e mundojnë, që të tregosh atë që të ka dhënë apo që e ka shpërndarë dhe, bashkë më të të hedhin në gjyq dhe të dënojnë me vitet të tëra. Gjërat për të cilat njeriu në botën e civilizuar as që guxon të mirret në pyetje. Ndodhë kështu, sepse drejtësia dhe humanizmi ka kohë që e kanë humbur, veçanërisht ndaj shqipëtarëve, kuptimin e tyre në Jugosllavi.
 
Qelia ku më futën ishte e vogël sa s’bëhet, aq sa nuk mund t’i shtrija këmbët sa duhet. Tavani ishte i ulët, saqë kur ngrihesha e prekja edhe me dorë. Gjatësia e mureve nuk ishte e rregullt, sepse burgu ishte në formë rrethi. Tri të katërtat e rrethit ishin burg, ndërsa pjesa tjetër përbënte ndërtesën e UDB-së, një ndërtesë trikatëshe, mbi njëqind metra e gjatë. As lartësia e mureve të burgut nuk ishte e njëjtë, pasi që nuk kishte kulm, por një pllakë të pjerrtë plumbi e betoni. Dritarja ishte shumë e vogël. Nga jashtë kishte një xham tjetër të trashë e të errët, të larguar nga muri për 25-30 cm. Nga fundi i kësaj plase mund të shihja pakëz qiellin, por kurrë diellin. Kuptohet mes dy dritareve ishin grilat e hekurta. Me hekur e beton ishin edhe muret e tavani. Bënte ftohtë sa s’ka. Qelia kundërmonte erë qelbësire. Aty kishte buba të vogla dhe të mëdha aq shumë sa kurrë s’mund t’i zhdukje. U mbështolla disi me të dy batanijet, por të ftohtit më kishte hyrë në palcë. Edhe pse isha pa ngrënë dy ditë dhe bënte shumë ftohtë, lodhja bëri punën e saj dhe shpejt më zuri gjumi. Të nesërmen herët dëgjova një cingërimë të zgjatur zileje, që ishte shenjë për t’u zgjuar. Pak më vonë kërciti dryri i derës sime dhe rrapëllima e shulit. Me të bërtitura dhe ngërmime, një gardian më urdhëroi që dyshekët t’i paloja në qoshe, duke m’u ngërmuar se gjatë ditës është rreptësisht e ndaluar çdo ulje apo mbështetje në dyshek, ndërsa “çebet”, sipas rregullit, m’i qiti në korridor.
 
Nga 19 veprimtarë të përfshirë në Procesin gjyqësor të Prishtinës, në vitin 1975, drejtpërdrejt në shkrimin dhe shpërndarjen e trakteve dhe shkrimin e parullave antijugosllave, ishin të përfshirë vetëm Rexhep Mala dhe Ilmi Ramadani. Gjatë hetimeve të tmerrshme, as Rexhepi as Ilmiu, nuk do të pranojnë as edhe një fjalë të vetme me çka do të dënoheshin edhe 17 të arrestuarit e tjerë në krye me Adem Demaçin. Po ashtu, as gjatë procesit gjyqësor Rexhep Malaj nuk do të pranojë se i ka kryer aktivitetet për çka po gjykoheshin 19 veta. Në burgun e Idrizovës, në Maqedoni, në vitin 1977 e pyesin shokët Rexhep Malajn: “Pse Rexhep nuk e ke pranuar se ti dhe Ilmiu i keni kryer ato veprime dhe të liroheshin 17 të burgosurit e tjerë nga ky proces i montuar politik”. Rexhepi përgjigjet: “Kam qenë i bindur se si e pranova se unë dhe Ilmi Ramadani jemi kryes të veprave për të cilat dënoheshim, kurse 17 të tjerët nuk kanë të bëjnë asgjë me këto aktivitete, pra Adem Demaçi dhe shokët e tjerë, ata do të gjykoheshin patjetër. Por do të përfundojë Rexhepi, -sikur edhe gjysmën e Kosovës ta kishin burgosur dhe ta kishin qitur në bankën e zez, nuk do të kisha shkelur fjalën e dhënë për ruajtjen e sekretit”.
 
Pra gjatë ditës duhej të ulesha vetëm në dërrasat e kalbura të qelisë, që ishin të ftohta sa s’bëhet, pasi që nën to kishte beton. Dritarja nuk mbyllej sa duhej dhe binte nga veriu. Mund të merret me mend se ç’të ftohtë bënte. Në mur ishte e varur një letër. Ky ishte “rendi shtëpiak” i burgut, ku ishin edhe “të drejtat” që i takonin të burgosurit. Çfarë ironie ! Më vonë do të provoja me mijëra herë se ky ishte vetëm një formalitet cinik, sepse në praktikë i burgosuri nuk kishte kurrfarë të drejtash, sidomos i burgosuri politik, i cili ishte nën mbikëqyrjen e policisë politike, pa lejën e së cilës nuk i jepej as ujë. Pas pak ma sollën mëngjesin. Po çfarë mëngjesi se ! Vetëm ujë të nxehtë, të turbullt nga kafeja. S’kishte kurfarë shije, s’kishte as sheqer. E shijova, por u detyrova ta derdh në qyp kibëll. Bukë në mëngjes nuk jepnin. Vetëm në drekë të sillnin një gjysmë buke dhe ti haje kur të duash gjatë 24 orëve ! Pastaj më nxorën gjer te WC-ja. Duhej pastruar qypin dhe duhej marrë ujë për 24 orë. Aty kishte edhe lavabo ku mund të pastroheshin duart. Gjatë kohës, gjersa laja qypin dhe mbushja ujë, derën ma mbyllën me shul, sikur që mbyllej edhe qelia. Nuk vonoi dhe më morën e më çuan në UDB. Hetimet ndaj meje edhe formalisht filluan. Kisha dëgjuar se në UDB më parë fillojnë me lutjet dhe premtimet bashkë, me kërkesat për bashkëpunim, dhe vetëm pasi nuk do t’i arrijnë qëllimit do të fillojnë me kërcënimet dhe torturat. Prandaj rrija pak më shlirë. Mendoja q ët’i shoh se si i bëjnë këto paraloja para torturave. Por filloi krejtësisht ndryshe.
 
 
Isha ulur në një karrige pranë derës. Në dhomë ishte një polic. Hyri hetuesi kryesor me dy-tre policë prapa. Meqë unë nuk ngrihesha në këmbë kur hynin dhe dilnin policët, nuk u ngrita as para këtyre. Hetuesi kryesor Asllan Sllamniku erdhi pranë meje dhe sikur të ishim miq më goditi lehtas me grusht në shpatullën e djathtë. Mendova : ç’bënë ky njeri kështu ? Mos don të bëhet thuajse shok i imi, por të menduarit ma ndali një shuplakë mbrapsht, ne e quajmë “magjupisht”. Ishte e rëndë që sytë xixa më nxorën. Meqë reagova në këtë të rënë, më mbërtheu për flokësh dhe, duke mos më lënë të ngrihesha nga karriga, filloi të më sjellë me dorën që e kishte të lirë. Ndërsa policët tjerë rrinin gati hyn bren. Nuk po çohesh në këmbë, kur po hyj unë brenda a ? Dije se këtu nuk je te shtëpia, por në UDB ! Duhet të ngrihesh në këmbë për çdo kë kur hyn brenda ! - më tha i poshtri dhe më urdhëroi të ulesha e të ngrihesha. Ia filluan pra, me kërcënime e me të rëna që unë të flisja nga frika, dhe ata të kryenin shpejt punë me mua:Ishin këto të rënat e para, sikur një racion para drekës së majme. Më vonë do të shihja se këto s’ishin asgjë nga ato që do të vinin më pas. Çdo pyetjeje i përgjigjesha me : nuk di, jo, s’kam parë, s’kam dëgjuar, se kam bërë as atë as këtë, etj. Më mbajtën gjer në ora 14 e 30 minuta dhe më çuan në burg. Edhe kur më merrnin në burg për hetime(lexo: torturime) dhe kur më kthenin në qeli m’i vënin prangat, edhe pse burgu, siç thashë ishte i ngjitur me UDB-në. Në qeli më priste fasulja e ftohtë (fasule e i thënqin se ishte e tëra me ujë me vetëm disa kokrra) dhe buka. Kishte 48 orë që s’kisha ngrënë fare dhe e hëngra tërë bukën që ma kishin sjellë, edhe pse ishte për 24 orë. S’vonoi as një orë pas drekës dhe më morën prapë në UDB. Tani kishin ardhur 4-5 hetues. Në përgjigjjen time të parë ‘nuk di’, kërciti grushti në barkun tim, më ranë me shqelm, filloi njëri të më bjerë duarve e pastaj trupit. Pasi u lodh, punën e tij e vazhdoi tjetri. Nga të rënat fytyrës, m’u çanë buzët dhe më shpërtheu gjaku për hunde dhe për goje. Nuk më linin as të merrja frymë. Më çuan shpejt e shpejt në lokalet të më pastronin gjakun nga fytyra e rrobat dhe më kthyen prapë. Më rrëzuan në dysheme, më urdhëruan të zbathaj këpucët dhe çorapat.
 
 
Ta shohim tash në fallak se si do të përdridhet- tha hetuesi. Menjëherë e kuptova. E dija se ç’është fallaku. Këtë metodë e kishin përdorur që në kohët e lashta dhe inkuizicionet e kishës. Filluan të ëm binin në shputat e këmbëve sa mundnin. Njëri më mbante për krahësh e tjetri kishte hipur mbi mua dhe godiste me tërë fuqinë e tij shputave të këmbëve të mia. Kjo ishte edhe për ata një puën e vështirë fizike, edhe pse e bënin me ëndje të posaçme. Lodheshin dhe shkumbëzonin si kuajt. Po ata kishin një përparësi, sepse sa lodhej njëri, menjëherë e zëvendësonte tjetri, dhe kështu me radhë. Në dy mënyra më goditnin shputave. Ndonjëri më binte vetëm në njërën këmbë nga 15-20 ‘kërbaçë’ e pastaj po aq me tjetrën, e prapë këmbës tjetër dhe kështu gjersa lodheshin. Ndonjë tjetër më binte me radhë herë në njërën e herë në tjetrën gjersa lodhej. Kjo e dyta më dukej më e lehtë. Këtë gjë sigurisht se e dinin edhe ata, prandaj më goditnin herë në një mënyrë e herë në një tjetër. S’mbaj mend të ketë ndodhur që dy veta radhazi të më kenë goditur në një mënyrë. Kohë pas kohe, e sidomos kur e ndienin veten të lodhur më urdhëronin të ngrihesha dhe të shëtisja nëpër dhomë. Ishin këto mundime të mëdha të ecësh me shputa të enjtura e të goditura pa mëshirë sikur të ishin cunga me mish njeriu. Kur nuk ngrihesha, më ngritnin me shqelma e me kërbaç. Dhe prapë fallak. Prapë shëtitje nëpër dhomë, të rëna duarve me "pendrek", të rëna të forta me të dy duart në veshë përnjëherë, nga të cilat edhe sot më dhembin veshët. Të vetmin pushim e kisha kur pushonin edhe vet xhelatët. Dhe kështu vazhdimisht gjer në orët e vona të mbrëmjes.
 
 
Kërkonin t’i identifikoja njerëzit që nuk i njihja fare dhe të thoja se ai është person që ka shpërndarë trakte apo që më ka dhënë material propagandistic për të lexuar. Kërkonin t’i pranoja aksionet që s’i kisha kryer dhe as q ëkisha lidhje me to. Kërkonin të pranoja se kam lexuar këtë apo atë libër të ndaluar, këtë broshurë, fletushkë, gazetë ilegale apo trakt e afishe të shpërndarë.
Në ndërkohë, nga bisedat e hetuesve në mes vedi, kuptova se kishte edhe të burgosur të tjerë me mua.
 
Në qeli më priste pjata me makarona të ftohta dhe pa pikë yndyre. Kuptohet, bukë nuk kishte. Pjesën e bukës që e kisha për 24 orë e kisha ngrënë në drekë. Makaronat nuk haheshin, s’do t’i kishin ngrënë as derrat e uritur, aq shumë kundërmonin. Drita ishte fikur, s’kishte kohë të mendohesha më duhej të pushoja. Tërë trupin e kisha të dërmuar nga grushtat dhe kërbaçi. Këmbët më dhembnin si drita e syrit. Ishin enjtur aq shumë sa as këpucët nuk mbatheshin dot. Nuk di se si kam ardhur deri tek qelia. Kam ardhur vetë apo më kanë tërhequr nga krahët. Isha krejt i dërmuar, vetëm mendjen e kisha të kthjellët dhe e dija se si po veprojnë me mua, por krejt kjo ishte vetëm fillimi. Fundi ishte akoma larg. Shumë larg. Kisha dëgjuar se pak njerëz kishin mundur t’u qëndronin torturave të këtyre përbindshave me pamje njeriu. Isha i vetëdijshëm për pafajësinë time, por i dhashë vetes për detyrë të qëndroja gjer në fund, të mos tradhëtoja, të mos kallëzoja askënd dhe me asnjë çmim të mos pranoja akuzat e tyre.
 
 
Duhej t’u jepja shembull edhe të tjerëve që do të vinin pas.
 
 
Filluan kështu torturat shatzarake të policisë fashiste jugosllave. Këta nuk ishin hetues, po bisha, që s’kishin kufi në shfrenimin e instikteve shtazarake, ishin të uritur për mish njeriu ; të etur për të pirë gjak. Është fakt se kishte hetues që i thonin vetes “shqiptar”. Ishin këta tradhëtarët më të fëlliqur të popullit tonë, të cilët kryenin punët më ët poshtra. Hetimet i udhëheqte një shovenist serb, i specializuar për torturat më çnjerëzore dhe vetëm formalisht ishin vënë hetuesit “shqiptar”. E pse jo ! Kjo u duhej për propagandën e tyre të ndyer se , gjoja, në UDB punojnë shqiptarët dhe, nëse do të akuzoheshin përpara opinionit botëror për terror e represalje ndaj shqiptarëve, prapë të fajësoheshin shqiptarët, se ata punuekan në UDB. Në kthinat e kësaj UDB-je kishin vdekur, siç vdesin edhe sot, shumë patriotë shqiptarë nga torturat. Por, specialistët e rryer për krimet monstruoze, gjithmonë do të kujdesen dhe do të gjejnë mjekë që do të nënshkruajnë se nga ajo apo nga kjo sëmundje ka vdekur i burgosuri. Mjeku patriot shqiptar, Ali Sokoli-specialist i sëmundjeve të mushkërive, ishte ndër ata mjekë të rrallë që qysh atëherë mundi t’u bëjë ballë presioneve dhe me guxim t’u kundërvihet kërcënimeve të UDB-së, e për të mos nënshkruar se patrioti i pavdekshëm, Fazli Greiçevci, vdiq nga mushkëritë e sëmura ! Edhe pse UDB-ja do të gjente mjek tjetër për të dhënë diagnozë të tillë, populli do të mësojë shumë shpejt për torturat shtazarake dhe qëndrimin heroik të Fazli Greiçevcit, por edhe për qëndrimin burrëror të Ali Sokolit.
 
Rexhep Mala
Më torturonin udbashët shqiptarë e serbë
 
Rexhep Mala herën e parë është burgosur në vitin 1968, për organizimin e demonstratave të atij viti në Gjilan, së bashku me Irfan Shaqirin, Ilmi Ramadanin, Xhavit Dërmakun dhe Ahmet Hotin. Herën e dytë është burgosur në vitin 1973, për kalimin ilegal të kufirit Kosovë-Shqipëri, së bashku me Sami Dërmakun dhe Isa Kastratin. Herën e tretë është burgosur në vitin 1974, po ashtu për kalimin ilegal të kufirit Jugosllavi-Austri. Ndërsa, herën e katërt është burgosur në vitin 1975 së bashku me Adem Demaçin, Skënder Kastratin, Isa Kastratin, Osman Dumoshin, Sami Dërmakun, Ilmi Ramadanin, Selatin Novosellën, Ilaz Pirevën, Irfan Shaqirin, Xhavit Dërmakun, Nijazi Korçën, Hetem Bajramin, Hasan Dërmakun, Fatmir Salihun, Sherif Masuricën, Zijadin Spahiun, Nazim Shurdhanin dhe Ahmet Hotin.
 
Më tepër se një muaj më merrnin në pyetje dy herë në ditë, para dite dhe në mbrëmje, pos të dielave, që me gëzim i prisja për pushim. Të torturohet njeriu një kohë të gjatë dy herë në ditë kjo zor të shihet e të dëgjohet. As në gestaponë hitleriane nuk i kanë torturuar kaq gjatë. Pastaj është fakt se mua nuk më kanë torturuar aq sa kam dëgjuar se i kanë torturuar të tjerët më parë. Në këtë kohë me torturat intensive nga dy herë në ditë, çdonjëri prej tyre po t’ua kishte lënë në dispozicion të zgjedhtë torturat apo plumbin, pa hamendje do të zgjedhtë këtë të dytin. Kështu do të shpëtonin nga torturat dhe të dilnin faqebardhë, sepse nga torturimi i parreshtur kishte njerëz që do të thyheshin përkundër qëndresës këmbëngulëse. Tërë kohën sa më mbanin në kthinat e UDB-së, 8-12 orë në ditë, kurrë s’më linin të ulesha në karrige e as të mbështetesha për muri. Më ulnin në karrigë vetëm atëherë kur ma fusnin lapsin me zor në dorë dhe më urdhëronin që të shkruaj për gjërat që s’i kisha parë as në ëndërr. Kur më ulnin në karrige më rrinin një para, një prapa shpine dhe dy anash. “Shkruaj”, - më bërtisnin, dhe posa përgjigjesha- s’kam çka të shkruaj, - më kërcitnin grushtat, shuplakat, pendrekët dhe shqelmat nga të gjitha anët. “Atëherë shkruaj për këto që po t’i themi ne”, - gërvalleshin udbashët, dhe posa përgjigjesha se “ato nuk janë të vërteta” më binin me tërë fuqinë me kërbaç duarve të cilat më parë m’i shtrinin në tavolinë.
 
Të lumtë, nëse qëndron !
Ata: “Shkruaj kush ka mundur të shpërndajë këtë afishe !”. Unë : Nuk di…Aq të poshtër e këmbëngulës ishin sa më thoshin se edhe derr të zi do të pjellësh se çare s’ke pa treguar. Si të duash, nëse do dajak, dajak do të japim. Ne kemi kohë dhe s’po na ngut kush. Nëse s’di të flasësh ne do të të mundojmë kështu nëntë muaj dhe ti nëse qëndron - të lumtë ! Deri sot kurkush nuk qëndroi, e qebesa s’do të qëndrosh as ti, se nuk më thonë kot “specialist”, A.S. - dhe më binte me të dy duart përnjëherë veshëve. Torturuesit kryesorë ishin dy-tre serbë, që emrat s’mund t’ua di, pasi që ishte një praktikë që shqiptarët hetues i thirrnin me emra serbë, e serbët me emra shqiptarë. Mund të mësoje, p.sh. se njëfarë L. e thërrisnin Ramush. Ishte kjo një metodë pune për të mos u identifikuar torturuesit nga ana e viktimave të tyre. Ai kryesori ishte një njeri i madh me trup, me kokë të madhe si derri, fytyrën e kishte vrarë lie me dhëmbë si të kalit. Tamam kriminel, specialist për tortura. Ata vinin vetëm kur bëheshin torturat më të mëdha dhe më intensive. Torturues ishin edhe: F.N., M.D., B.B., e shumë të tjerë që s’ua mësova emrat.
 
Fytyra m’u pat enjtur dhe e bërë mavi nga të rënat. Buzët i kisha të çara dhe nga çdo e rënë shpërthente gjaku. Duart dhe këmbët të enjtura sa s’bëhet më, s’mund t’i mbathja as këpucët dot, e në UDB shkoja me papuçe. Kur kërkoja që të më shihte dhe të më kontrollonte mjeku, refuzonin si të tmerruar. Kur më torturonin e linin derën pakëz çelë. Në fillim nuk e dija pse, por më vonë e kuptova. Donin që torturimin ta dëgjonin edhe të burgosurit tjerë në lokalet e UDB-së. Na torturonin me radhë. Kështu, gjersa torturohej njëri, të tjerët merreshin në pyetje nga ndonjë udbash, kuptohet edhe dyert e tyre ishin pakëz të çelura që të dëgjonin të rënat e shuplakave, të grushtave e kërbaçëve dhe britma e atij që torturohej. Të gjithë hetuesit dhe policët e tjerë, gjashtë-shtatë vetë, ishin në dhomën ku torturohej i burgosuri, dhe të gjithë me radhë ose bashkarisht merrnin pjesë në torturim. Të burgosurve tjerë u mbetej që të dëgjonin dhe të prisnin secili radhën e tij. Nuk kishte gjë më prekëse e më trishtuese se sa kur dëgjoheshin gjëmët e shokëve. Dhe kështu shkonin prej një të burgosuri te tjetri duke shfryrë ndjenjat shtazarake dhe gjithë mllefin e tyre personal mbi ne.
 
 
Më binin duarve aq sa duart nuk qëndronin më, dhe për të mos më lënë të pushoja ma mbanin dorën vetë dhe më goditnin pareshtur. Kur lodheshin duke m’i mbajtur duart, atëherë nga mllefi më godisnin ku mundnin nëpër trup. Posa lodhej njëri, e zëvendësonte tjetri menjëherë. Më kapnin me të dy duart për flokësh dhe ma përplasnin kokën për muri. Në këto momente torturuesit e nxitnin njëri-tjetrin. Shtazaraku bëhej gjoja human dhe i thoshte atij që më përplaste kokën për muri: “Mos kokën, ki kujdes po e lëndon !”, kuptohej me sy ia bënte të më binte edhe më shumë. Dhe ky përgjigjej: “Pse kujdes ? Këtyre duhet t’ua çajmë kokën”, dhe më përplaste edhe më tepër. Më kapnin për organe gjenitale dhe më bërtisnin në fytyrë: “Kemi me të tredhë” dhe më shtrëngonin deri në alivanosje. Ujin e mbanin çdo herë gati, që kur të më binte të fikët të më hidhnin ujë trupit dhe fytyrës, dhe menjëherë do të vazhdonin punën. Më fyenin me sharjet më të ndyra, më ofendonin, më përqeshnin, më pështynin. Ishin këto poshtërime të rënda, por e dija se duhej t’i duroja dhe në veten time mbushesha me urrejtje të shumëfishuar për këtë regjim fashist e terrorist. Dhe kam të drejtë të tregoj për trajtimin shtazarak të policisë fashiste jugosllave ndaj meje, ta çjerrë maskën false të shoqërisë “demokratike” e “humane” që e propagandojnë me aq bujë e që në realitet s’ekziston kurrfarë nuance demokratike në këtë sistem të dështuar që mbështet kryesisht dhunën policore.
 

Pas më tepër se një muaji filluan të më merrnin në pyetje dhe të më torturonin vetëm mbrëmjeve, pos ndonjë përjashtimi, intensiteti i torturave ishte i njëjtë, pos që të shtunave nuk më mirrnin fare. Tash i kisha nga dy ditë në javë pushim. Kishte të burgosur që s’kishin mundur t’u qëndronin torturave dhe ishin thyer. Kishin pranuar të deponojnë gjëra çfarë u kishin thënë hetuesit, dhe kishin nënshkruar deklarata shpifëse dhe vetakuzuese. Deponimet e tyre me dorëshkrimin dhe nënshkrimin e tyre m’i sillnin dhe m’i tregonin, bile edhe m’i jepnin t’i shihja nga afër. Duke hasur në pathyeshmërinë time, as me deponimet e nënshkruara nga vet të burgosurit, ata përdornin edhe kartën e fundit: ballafaqimin. Mendonin se po të më thoshte ndonjë nga të burgosurit ( të cilët edhe i njihja), se kisha bërë këtë apo atë punë, se kishte kryer punë bashkë me mua këtë apo atë punë, se kishte kryer bashkë me mua këtë apo atë detyrë, se i kisha dhënë për të lexuar ndonjë libër apo gazetë të ndaluar etj., unë do të thyhesha dhe do t’i pranoja deklaratat e cituara nga udbashët dhe përdhunshëm të nënshkruara nga të torturuarit. Më ballafaquan me një të burgosur. Me atë rast salla qe e mbushur me udbashë për t’i përcjellë reagimet e mia. Kur i hodha poshtë deponimet e të burgosurit, u tërbuan fare. Thashë se do të më shqyejnë, aq keq më mbërthyen dhe më goditën duke më bërtitur: “More gomar, more idiot, në sy të dëshmoi para të gjithë neve dhe thua se nuk është e vërtetë. Vetë ai kërkoi të ballafaqohet me ty, ne e sollëm dhe ti tani na nxjerr bisht !”. Por, unë isha këmbëngulës dhe vazhdova në timen, se s’ishte e vërtetë çfarë thoshte deponuesi i këtyre dëshmive të rrejshme. Si ujq të uritur m’u lëshuan, kush me kërbaç e kush me grushta e shqelma. Nuk besoja se do të shpëtoja i gjallë. Isha i përgjakur dhe i tëri i dërmuar. Atë natë më patën çuar për krahësh në qeli, edhe pse isha në gjendje disi të ecja edhe vetë. Pastaj ma sollën të burgosurin për t’u ballafaquar dhe për të më thënë se kisha bërë këtë apo atë punë më të, se unë njihesha me filan personin, etj. I hodha poshtë me indinjatë edhe shpifjet e përdhunshme edhe të këtij të burgosuri, sepse e dija mirë se ai dëshmitar i shkretë ka kaluar nëpër të gjitha këto që po kaloja edhe unë, prandaj është detyruar ndër tortura që të akuzoj veten dhe mua.
 
 
Bile, një fjalë që ai e përmendte vërtetë e kisha dëgjuar, por edhe këtë e mohova me këmbëngulje. Egërsimi dhe tërbimi i hetuesve barbarë s’kishte kufi, kështu që më torturuan më shumë se asnjëherë më parë. Më thoshin: - “A të tha në sy se ti njihesh me filan personin ?” Unë përgjigjesha: - “ Kjo që po e thuani ju dhe ai nuk është e vërtetë...” Ai duke më rënë: -“ Për ty të gjithë po gënjejnë, a ?” Unë: -“ Ai dhe shumë të tjerë janë të detyruar të thonë gjëra që ju ua diktoni…” S’mund të merret me mend tërbimi i tyre.
 
Në këto situata edhe pse të vështira sa s’bëhet, për mua ishte një kënaqësi e veçantë kur i shihja të tërbuar nga inati duke shkumbuar si qentë e qartur. Shpesh më ndodhte edhe të buzëqeshja, ani pse boll me zor buzët i kisha krejtësisht të çara. Çdo buzëqeshje, natyrisht, më kushtonte shumë shtrenjtë, por mjaftohesha me tërbimin e tyre. Kishin kaluar gadi tre muaj hetime dhe tortura intensive gadi për çdo ditë. Por pas ballafaqimeve intensiteti i torturave filloi të bjerë. Tani më merrnin në pyetje dy ose tri herë në javë. Edhe torturat ishin më të paktat. Pas një kohe, kur kishin kaluar afërsisht katër muaj, filluan të më merrnin në pyetje vetëm njëherë në javë. Më vonë edhe këtë e rralluan, por nganjëherë më thërrisnin për nënshkrimin e procesverbaleve të hetimeve, edhe pse këto ishin kryesisht mohuese. Gjatë kësaj procedure të nënshkrimit provuan për të fundit herë të më mashtrojnë në lidhje me disa persona, por as këtu nuk u përkula dhe qëndrova në deklaratën time të dhënë më parë. Për disa çështje edhe pse nuk kishin të bënin fare me mua, mora përgjegjësinë mbi vete, vetëm e vetëm t’i shpëtoja disa persona, për të cilët interesohej UDB-a dhe mezi priste t’i burgoste....
 

 
 
 
 
              Lavdi u qofte deshmoreve Rexhep Mala e Nuhi Berisha                 
Edhe disa gardianë të burgut famëkeq të Prishtinës ishin të zgjedhur dhe të ushtruar për trajtim brutal të të burgosurve politikë. Në orët e vona të një nate, kur më kthyen nga torturimet, nuk isha në gjendje t’i kapja me duar batanijet dhe i thashë gardianit që më çoi në qeli. Ishte një djalë i ri si unë, që të m’i hidhte “çebet” në duar, sepse vetë s’kisha mundësi t’i kapja, sepse gishtat m’i kishin shtypur ndër tortura. –“Merri vetë !”- m’u përgjigj ai. Duke mbledhur forcat e fundit mezi i tërhoqa batanijet dhe i futa në disa qeli. Shumë të dresuar këta qen roje ! Të mjerët ! Nuk kuptojnë çfarë lodrash të përgjakshme të të huajit që janë. Meqë bënte ftohtë i madh, pata arritur ta vjedh një copë batanije të vjetër, duke shfrytëzuar rastin kur gardiani u detyrua ta ngriste receptorin e telefonit. Ishte rrezik të më shihte, por nevoja më shtyri të rrezikoja. Mirëpo, pasi çdo herë nuk isha në qeli, pra kur isha në UDB, apo në nevojtore, gardianët hynin në qeli dhe bënin bastisje detale. Unë mundohesha që ta fshihja gjysmën e batanijes në dyshek por njëri e kishte zbuluar “fajin” tim dhe më kishte denoncuar në UDB. Kështu që, kur më kthyen në qeli, ma mori me brutalitet dhe duke u çjerrë më tha: “Ty s’të takon batanija, bile edhe këto që t’i kam dhënë i ke tepër”.

 
Me rrespekt
Ramadan S Latifaj
HOGOSHTI
 

 

shkruan Ramadan Latifaj

Isa Kastrati deshmor i kombit

 



 



 
 
 
 Isa Kastrati u lind më 9 Prill të vitit 1947 në fshatin Hogosht. Rrjedh nga një familje me traditë të pasur si në aspektin kulturor, patriotik ashtu edhe në atë atdhetaro-kombëtar, thjeshtë rrjedh nga familja e cila kurrë s’pranoj ligjet e një shteti që njihej me emrin Jugosllavi fashiste.


 

Shkollën fillore Isa Kastrati e kreu në vendlindje-Hogosht ndërsa gjimnazin në Gjilan, më pastaj apsolvoi në Fakultetin e Shkencave Matematiko-Natyrore në Universitetin e Prishtinës, Dega e Matematikës.
 
Demonstratat Studentore të vitit 1968, Isë Kastratin e gjejnë jo vetëm si pjesëmarrës aktiv por edhe si organizator direkt të tyre çka si pasojë e aktivitetit që kishte zhvilluar, arrestohet dhe dënohet nga me 60 ditë burgim ku afër kishte edhe shokët e idealit ; Rexhep Mala dhe Sami Dermaku.
 
E vuan dënimin dhe për të vazhduar punën e mëtutjeshme në sferën politike dhe atdhetare, fillon punën si Profesor në Shkollën e Mesme Ekonomike të Gjilanit e pak më vonë edhe në gjimnazin e Dardanës.
Ndiqej dhe përcillej në çdo hap, nuk e kursenin kurrë as ata mercenarë dhe UDB-ash serbë e shqiptarë e këta të fundit e neverisëshin më së tepërmi, si pasoj e bindjeve të tij politike, dhe vizionit të tij patriotik e largojnë nga procesi edukativo – arsimor.
 
I larguar nga procesi edukativo-arsimor, Isa Kastrati detyrohet që edhe një herë të rifilloj jetën studentore por tani në Fakultetin Filologjik, Dega e Gjuhës Ruse, i vetmi drejtim që iu lejua, dhe diplomoi me sukses.
 
Gjatë një vizite që ia bëri i Ati Sabit Kastrati me të vëllanë (xhaxhain e Isës) Qemajlin, në stinën e Verës shohin dorëzat e zeza në duart e Isës, dorëza ato që ia mbulonin vrragët nga pasojat e torturave që po përjetonte dhe nga gjakderdhjet që ia shkaktonin ndytësirat fashiste.
 
 
Por çështë e vërteta se atdhetari, intelektuali, vizionari, strategu dhe simboli i rezistencës kombëtare Isa Kastrati as vitet me ato tortura mesë brutale në burg nuk e ndanë nga veprimtaria e tij atdhetare, ishte i dënuar me 6 vite me shume shokë të idealit Grupi i Adem Demaçit ku Isa Kastrati ishte në vuajtje të dënimit, pa dalur nga burgu dënohet edhe me 6 vite burgim si anëtarë i grupit në fjalë, në këtë grup ishin edhe Skënder Kastrati, Rexhep Mala, Sami Dermaku e shumë të tjerë.


Ndonëse i pjekur nga të parët që burgun e shtetit serbo-sllav e kishin si shtëpi të dytë, Isa Kastrati dënohet edhe për të tretën herë pa dalur fare nga burgu, dënohet me 3 vite e gjysmë, kësaj radhe me pretekst që shkaku i pakënaqësive kishte qëndruar 21 ditë në grevë urie, dhe pas një përleshje me gardianët e burgut e dënuan sërish pa dalur nga ato dyer të ndyta. Qëndroj plot 10,5 vite i burgosur por i pathyeshëm dhe thoshte përherë se për mëmëdheun duhet bërë edhe më shumë andaj kurrë nuk ra nën ndikim të provokimeve të cilat ia bënin qoftë serbët apo edhe mercenarët shqiptarë.
 
Jeta Bashkëshortore
 
Me 17 korrik 1986 lirohet nga burgu i Spuzhinit te Podgoricës. Në fund të këtij viti Isa Kastrati martohet me Tevide Pllanën nga Kastrioti ku gjatë 13-të vitesh martesë, lindin 7-të fëmije nga të cilët fëmiju i parë iu vdes ndërsa 5 djemtë dhe vajza janë me plot shëndet e plot krenari për veprën e të Atit dhe të parëve të tyre.
 
 
Isa Kastrati i donte shumë fëmijët dhe paralel kohës që jetonte dhe situatës që ndodhej Kosova, Emrat e fëmijëve i pagëzonte dhe i lidhte ngushtë me vlerat e tokës amë, Lirisë, Qëndresës, Gëzimit, Krenarisë dhe Festimit të Republikës së Kosovës shtet i pavarur dhe përgjithmonë jashtë kufijve të Serbo-sllavisë fashiste.
 
Megjithëkëtë, edhe pas daljes nga burgu (pas 17 korrikut 1986), ndiqej dhe përcillej në çdo hap nga Shërbimi Sekret i Punëve të Mbrendshme dhe e lodhnin me të ashtquajturat ”biseda informative” nga të cilat rëndom edhe kërcohej me likuidim fizik, gjë që s’ju trembej syri kurrë këtij atdhetari ngase për realizimin e synimeve atdhetare kishte mësuar nga të parët dhe të thyhet s’lejoi në asnjë moment te jetës së tij.
 
Një vit pas daljes nga burgu, në vitin 1987, Isa Kastrati me familje vendoset në Prishtinë, filloj me një përkushtim studimet posdiplomike në Degën e Gjuhësisë dhe la të papërfunduar edhe dorëshkrimin e Magjistraturës që e kishte përgatitë me një dëshire dhe përkushtim të veçantë.
Gjatë periudhës kur nuk kurseheshin as shkollat shqipe nga gjakpirësit shekullor, për shkak të mospranimit te ligjeve të Arsimit Serbosllav, Shkollat mbylleshin dhe nxënësit dëboheshin me gjithë mësimdhënësit e tyre, këtë kohë, shtëpia e Isës u shndërrua në vatër diturie, në shkollë ku mësimet i ndoqën nxënësit e Gjimnazit “Dr. Ali Sokoli”, në këtë periudhë Isa Kastrati punonte në Kshillin Komunal të Financimit dhe njëkohësisht edhe në SHMT “28 Nëntori në Prishtinë.
 
Rrëzimi i regjimit komunist dhe dalja në skenë e LDK-së si lëvizje gjithëpopullore e gjejnë Isa Kastratin si aktivist me plot energji, ishte dy mandate Kryetar i Degës së III-të të LDK në Prishtinë. Më pastaj ishte edhe Kryetar ndërpartiak për Degët e LDK për Prishtinë dhe Gollak.
 
 
Isa Kastrati iu përkushtua me tërë qenien lëvizjes politike për Çlirimin Kombtar, ndihmoj fuqishëm Lëvizjen Studentore që i kishte dhuruar aromë dhe energji të re.
Në vitin 1997 ishte ngushtë i lidhur me shumë veprimtarë si : Hazir Borovci, Gani e Mustafë Sopi, Sali Mustafa, Ibrahim Mehmeti, Sejdi Matoshi, Sabit Krasniqi, Nezir Gashi, Shyhrete Kastrati e shumë te tjerë, që të gjithë shokë të një ideali e të një gjuhe “Çlirimin e Kosovës nga Okupatori i ndytë Serbo-sllav”.
Isa Kastrati ishte organizator i dy protestave të Marsit të vitit 1998 (kryetar i këshillit organizativ të demonstratave të 2 dhe 9 marsit 1998) bashkë me veprimtaren dhe humanisten Flora Brovina në Prishtinë kundër masakrave qetnike në Çirez e Likoshan.

Shtëpia e Isait në këtë periudhë kohore sa ishte në vatër diturie-shkollë , u shndërrua edhe në shtëpi strehimi ku gjetën strehim mbi 20 familje me mbi 100 anëtarë, në shtëpinë e tij e cila u ba edhe shtëpi shëndetësore u shëruan nëntë ushtarë të UÇK-së, ndër të strehuarit ishte edhe famë e Dr. Lecit (Lec Gradica) për të cilin pas vrasjes dhe masakrimit të tij, në shtëpinë e Isës edhe bëhet pritja e ngushëllimeve.

 
Pas dhunës së egër të pushtuesit barbar, nga Drenica dhe viset tjera të Kosovës, filloj zhvendosja e qindra banorëve në drejtim të Kryeqendrës sonë, me iniciative të Isa Kastratit themelohet Këshilli i emergjencës për Prishtinën me çrast e zgjedhin Kryetar të Këshillit ku energjia e palodhshme e detyronte që natë e ditë të ndihmojë të zhvendosurit në të gjitha format që kërkohej.
 
Drite Kuqi-Kastrati
 
Përkundër ndihmave dhe punës në këshillin e Emergjencës, Isa Kastrati me guxim të pashoq organizonte dhe masivizonte strukturën ushtarake të UÇK-së në Prishtinë dhe rrethinë me emrin “Guerilja B I A – Baza –Skifterat në qytetin e Prishtinës. "BIA" e emëruan kështu në shenje respekti të heronjve të kombit Bahri Fazliu, Ilir Konushevci dhe Agron Rrahmani.
 
Isa Kastrati-“GACA” bashkë me veprimtarët Hazir Borovci (ish anëtar i guerilës "BIA"), Gani Sopi e Sabit Mshica arrestohen në vitin 1998-të, pas një keqtrajtimi jo njerëzorë dhe brutal, dënohen me nga 30 ditë burgim, dënimin e vuajnë në burgun e Lypjanit. Ndonëse i dërmuar nga torturat , megjithëkëtë Isa Kastrati dhe shokët e tij s’u gjunjëzuan dhe ngelën të pamposhtur para fytyrave gjakpirëse dhe s'mundën t’ia dalin të mësojnë diçka për Guerilën “BIA” të Prishtinës.
 
 

Në njërën nga ofensivat me 18 prill 1999 në Gollap në përleshje me forcat ushtarake e policore armike, ndeshen me Brigadën 153 të UÇK-së, Brigada udhëhiqej nga Komandant Adem Shehu nga Shqipëria dhe krahu i djathtë i tij komandanti për moral dhe politikë i shëndritshmi Isa Kastrati.
 
 
Në vije të parë me shumë shokë bashkëluftëtarë ishte edhe Isë Kelmendi, pak me larg edhe Sokol Sopi, Afrim Vitia e shumë bashkëluftëtarë të tjerë, Isë Kelmendi lidhur me betejën në fjalë thotë :
 
"Dy ditë luftuam pa ndërprerë me Isa Kastratin dhe bashkëluftëtarët e tjerë në vijën e pare të frontit por të madhit Isa Kastratit as qerpiku i syrit s’i luante e me një heroizëm te pashoq qëndroj si një burrë që nuk dinte kurrë mpapa të shkonte, zëri dhe fjala i kumbonin deri në qiell bashkë me krismat, morali i tij i pazëvendësueshëm dhe tregonte kjartë se Liria e Kosovës kishte marrë rrugën që Isa Kastrati e kishte kërkuar plot një jetë".
 
Në mbrëmjen e së martës së 20 Prillit 1999, në frontin e Vitisë në Marec u plagosën rëndë Sokol Sopi e Afrim Vitia, me një urgjencë u tërhoqën nga vija e frontit dhe u sollën në shtëpinë e Bajram Vitisë, të nesërmen në mëngjesin e të mërkurës me 21 Prill 1999 nën breshërinë e fuqishme të granatave çetnike i tërhjek Isa Kastrati dy të plagosurit në spitalin e improvizuar të "Skifterave”në Zllash, ishin nën përkujdesje të Doktoreshës Teuta Hadri deri në orët e pasditës por në mungesë të mjeteve Doktoresha nuk mundi të bënte më shumë dhe për të shpëtuar ata duhej dërguar në Llap në spital ushtarak.
 
Mblodhi fuqinë dhe lëshon zërin nën dhimbjen e hidhur të plagëve Sokol Sopi: "vetëm me Bacën Isë do ta mirrja këtë rrugë", kështu shprehet edhe Afrim Vitia duke iu drejtuar Isa Kastratit me një buzëqeshje:
 
"Do të na dërgosh baca Isë ?"
“Është fjalë kjo Sokol” sikur me nguti ia kthen Isa,
“Qysh mos t’i qoj Baca trimat e vet...për ju do t'ia mësyja madje edhe vet zjarrit vetëm e vetëm mos të harroni se shpejt do të ju mbyllen plagët e tevona do të ktheheni e do e largojmë këtë bishë sllave nga çdo pllëmbë e Kosovës sonë, na pret edhe dasma e Afrimit ku baca Isë do të kërcej në valle nga toka në qiell, e shihni se si do të vallëzoj Isë Kastrati ! A po Afrim ? Por ti je më i vogël, njëherë do ta martojmë Sokolin e ky besa është edhe vëlla i 6-të motrave...
 
Ishin kta zërat e krenarisë së maleve tona dhe vendoset që në mbrëmje të nisen për në LLAP.
Me 21 prill 1999 (e mërkurë) para mbrëmjes nisen dy (2) xhipa dhe një kombi me ushtarë të plagosur, në xhipin që e drejtonte Isa Kastrati ishin dy ushtarët e plagosur Sokol Sopi dhe Afrim Vitia.
 
Gjatë udhëtimit dhe rrugës tejet të dëmtuar si pasojë kombi ngelë në baltë me çrast xhipi i dytë fillon tërhekjen e tij, gjendja shëndetësore e dy të plagosurve Sokol Sopi dhe Afrimi Vitia po keqësohej dhe Isa Kastrati vazhdon rrugën dhe papritur bëhet një ngatërrim i rrugës në një kryqëzorë dhe se në vend që të merrte drejtimin e Prapashticës, niset kah "bullajt" lagje në Marec dhe si pasojë bie në pritë të forcave ushtarake çetniko-serbe.
 
Pas alarmimit të forcave armike me të shtëna, Isa Kastrati ia del që t’i nxjerr nga xhipi dy të plagosurit dhe më pastaj për të vazhduar luftën me forcat çetnike.
 
Bazuar në deklaratat e fshatarëve të lagjës aty ishte bërë luftë heroike dhe shumë e rreptë, luftë tejet e pabarabartë ngase Isa Kastrati ishte vetëm. Zhvillonte luftë ballore dhe në afërsi deri në 10 m, në saje të gjurmeve, ishte dëshmija se kishin mbetur 5 policë të vrarë.
Isa Kastrati bie heroikisht ndërsa më pastaj vriten edhe dy të plagosurit, Afrim Vitia dhe Sokol Sopi, nga resistenca dhe humbjet që bishat çetnike psuan në këtë luftë me Isa Kastratin, sikur s’i besonin as armëve të veta dhe në trupin e pajetë të Isës në shenjë revolte dhe dëshpërimi kishin shti breshëri plumbash ndërkaq në kokë ishte i goditur edhe me kazmë!
 
Rënia e Isa Kastratit tronditi thellë zemrat e shokëve, bashkëluftëtarëve e në veçanti preku thellë familjen Kastrati nga Hogoshti, Dardana, Gjilani, Prishtina, Tetova e Shkupi, Zvicra e deri në SHBA-në e largët.
 
Isa Kastrati do të kujtohet përherë si shembull i krenarisë Kombëtare, si intelektual dhe luftëtar i cili ishte origjinal në jetë dhe origjinal në mendime, shumë - dimensional, trim e human me virtytet më të larta të një atdhetari.
 
Në shenjë të respektit dhe dashurisë, në shenjë nderi dhe krenarie, emri i Isa Kastratit ndodhet gjithkund i shënuar me germa të arta, rruga e cila nisët nga varrezat e dëshmorëve në Prishtinë e deri tek lagjeja e Spitalit, lidhët me rrugën “Muharrem Fejzë Kastrati”, pra bashkohen Nip e Xhaxha pikërisht në at kryqëzim rrugësh në Prishtinën e lirë, në qendër të fshatit të lindjes në Hogosht, iu është ngritur përmendorja, ndërkaq Dardana ka edhe Shtëpinë e Kulturës me emrin e të madhit Isa Kastrati. Me rastin e 10 vjetorit të ditës së çlirimit të Hogoshtit, me 15 qershor 2009 në fshatin Bujnoc që ndodhet në periferi të fshatit Hogosht në prani të një delegacioni nga Komuna e Dardanës, përfaqësues të fshatit Prekaz nga Drenica, deputetë e shoqata të dalura nga UÇK-ja dhe nga një prani e shumë qytetarëve të viseve të ndryshme të Kosovës u zbulua pllaka përkujtimore "Brigada 172 Isa Kastrati".
 
 
Autor, Ramadan Selim Latifaj -mars 2005
 

shkruan Ramadan S. Latifaj

Avdi Xhaqku - deshmor i kombit

 
 
Jeta dhe vepra e deshmorit
Avdi Xhaqku - HOGOSHTI
Më 1 Qershor 2011-të u bën 12 vite prej ditës kur në luftën e madhe kundër forcave policore e ushtarake serbe në Pashtrikun legjendar, ra heroikisht në mbrojtje te atdheut deshmori i kombit tonë Avdi Xhaqku, ushtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Mbarë botës edhe një herë i tregoi se çfarë çmimi mund të paguaj populli shqiptar për liri e pavarësi, Avdiu para se të niset nga Zvicra ku qendroj plot 8 vite, thot; "bukuritë dhe lirinë që këtu e shijojmë janë të huaja, nënat tona , baballarët tanë, vellezërit e motrat tona në Kosovë duhet të jetojnë  te lirë andaj edhe botes do t'i tregojmë se jemi stërnipër të Skënderbeut prandaj atdheu na therret" .
Avdi Xhaqku u lind më 10 Janar 1971 ne lagjen xhaqku te Hogoshtit, rrjedh nga nje familje me tradite bujare dhe liridashese me një gjendje mesatare ekonomike. Ishte fëmiu i TRETË i baba Ibrahimit dhe nënës Zylfije pas vëllaut Regjepit e motres Sheribanes, pas Avdiut lindin edhe vajzat Naimja, Sadberja dhe Mejremja. Klasen e parë te shkollës fillore e filloj ne vitin shkollor 77/78 ne Hogosht, nderkaq shkollen e mesme e filloj ne fitin 85/86 dhe e mbaroj me sukses ne vitin 88/89.
 
Kushtet e veshtira ekonomike bene qe Avdiu t’mos vazhdoj studimet megjithekete fteses per ne sherbim ushtarak iu pergjegj ku edhe sherbeu në Pozharevc.
Me 17 Mars 1991 shkon ne sherbim ushtarak dhe pas 2 muajve sherbim, fillon konflikti ushtarak ne mes Jugosllavise se atehershme dhe Kroacisë me çrast kjo ishte periudha që dëshmori i Kombit Avdi Xhaqku të paiset me njohuri teorike dhe praktike me artin e luftes, njeherit ishte kjo edhe njohja direkte e ushtrisë së ndytë barbare-serbo-sllave. Avdiu  ishte me trup n'anën e ushtrisë barbare por jo ne mbrojtje te saj plot 6 muaj deri sa dezertoj dhe u kthye ne shtëpi. Pasi qe kerkohej nga regjimi i atehershem per shkak te dezertimit , Avdiu vendosi t’a braktise Kosovën dhe me nje pasaporte te falsifikuar te te vellait Rexhepit arrinë në Zvicër me 30 tetor 1991 ku iu nenshtrua qendrimit si azilkerkues.
Si dezertor i nje ushtrie qe njihej ne boten e civilizuar si barbare, Avdiut pas nje kohe edhe iu njoh qendrimi dhe kishte rregulluar lejeqendrimin në Zvicër. Plot 8 vite qendroj atje, ndihmoj ne shumëlloj ndihmash qe organizoheshin atje ndonese te shumten e rasteve ishte edhe organizator i demonstratave.
 
Pas shpalljes se mobilizimit nga Shtabi i pergjidhshem i UÇK, lajm këte qe Avdi Xhaqku haptas e kishte shprehur se “a ka me nderë e më gezim se te jemi bijë shqiptarë me amblemë te UÇK-së”, dhe fteses vullnetare pa ngurim iu pergjegj deshmori bashke me shume shoke me te cilet kishin pasur nje jete te gjate 8 vjeçare ne shtetin Zviceran. Fteses me besa - besë iu pergjigjen ne Bazell te Zvicres duke i lidhur duart vllazerore te besatimit me Imer Imerin, Jeton Hajrullah Dermakun, Sami Zeken nga Vitia, Fadil Qerimin nga Xhylekreshta dhe bashkeatdhetarin tjeter Mentor Rama nga Ceroviku i Klinës.
 
 
 
Me 1 maj ishte caktuar dita e nisjes nga Arau-ja e Zvicres, ne disponim ishin 2 autobusë, bashkeluftetaret e Avdiut rrefejnè per udhetimin nga Zvicrra deri ne Itali, per atmosferen e gezimin qe mbreteronte gjate udhetimit per ne Bari te Italisë e me pastaj me trajekt per ne Shqiperi.
 
Me 2 maj  do të arrijnë ne Durres, per te vazhduar rrugen tutje per ne Feken qe njeherit ishte edhe qender stervitore e vullnetareve para se te hynin ne lufte frontale, aty do të vazhdojne me stervitje taktike e strategjike me armatim te te gjitha kalibrave dhe stervitjet vazhduan plot 20 ditë rrefen komandanti Imer Imeri njeherit edhe shoku me i ngushtë i Avdiut. " Avdi Xhaqku sikur enderronte per te qene ne vije te pare te frontit dhe çdo dite na thoshte se s’duhet te presim me teper meqë toka jonë po digjet , baballaret, nenat e motrat tona po debohen, vriten, dhunohen e masakrohen e çka jo tjeter"! Me 25 maj 1999 nga Fekeni jemi nisur per te arritur fillimisht ne Elshan (fshat ne Shqiperi) pastaj në Krume ku edhe ishte depoja kryesore e armatimit.
 
 
I kaluam afer 12 ore udhetim ne kembë dhe ishim afruar ne vije te frontit, fillimisht Avdi Xhaqku ishte reshtuar ne brigaden e pare qe quhej „Syri i Shqiponjes“ e qe numeronte 1.780 ushtarë  nen komande te  komandantit Bilall Syla nga Medvegja. Kompanine e II-të e komandonte Halil Ramadani dhe shtrihej nga maja e Pashtrikut deri te Drini i Bardhe .
 
Ne togun e pare qe e komandonte Imer Imeri, me mitraloz kishte shenjetarin i cili shquhej per ta qelluar cakun e armikut, ishte ai  Avdi Xhaqku i cili qendronte i pozicionuar dhe sypatrembur ne maje te Pashtrikut.
 
 
Me 28 Maj 1999 ne ora 4 te mengjesit ishte atmosfere lufte, ne çdo kënd e pellemb vinte arome lufte, komandantet po i ndanin detyrat, urdheronin pozicionimin neper istikame dhe per te pritur urdherat per te hapur zjarre mbi hordhite qetniko-serbe.
 
Ushtria shqiptare, sipas komandantit Bilall Syla ishte plot rregull e moral per ta mbrojtur çdo pelembe te tokes amë, zhvillohej lufte ne afersi deri ne 50 metra sa që armiqtë shpesh na hynin edhe ne lidhje gjate telefonatave  . "Avdiu kishte nje pergaditje te veçant per lufte , kishte nje vizion te qarte dhe ishte trim qe me te s’duhej folur shume ngase ishte edhe me nje pervoje te mehershme te luftes ne Kroaci , detyrat i krynte me perpikeri, vriste armiqet pa meshirë por shume here ngritej ne kembe sikur nuk ngopej me viktimat qe sillte nga mitralozi i tij".
 
 
Ishte 1 qershori i vitit 1999, oret e pasdites, intensiteti i luftes sa vinte e shtohej, tanimë ushtaret e UÇK dalloheshin si me te shtena njeherit edhe me kontaktet mes bashkeluftetareve, gjuha e komunikimit dhe mbrojtjes së njeri-tjetrit ishte për t’u çmuar shumë.
 
Rrefimin e vazhdon Imer Imeri komandanti i Togut te pare me çrast  tha:, „kaloja nga njera pikë ne piken tjeter ku ishim te pozicionuar, arrita edhe ne pikeqendrimin e Avdiut, me shikoj aq embel dhe sikur me tha se sdo te bisedojme kurrë me per hallet dhe dertet e nenes Kosove ngase ate po e shohim te lire qe tani, ishte shikimi tijë i fundit qe e mbaj me mall, rrespekt dhe plot krenari per vellaun dhe bashkeluftetarin tim Avdi Ibrahim Xhaqkun nga Hogoshti".
 
 
Posa u largova pakes, Avdiu u zgjua serisht ne kembe dhe bashke me te shtenat e mitralozit dhe me ze te larte leshonte fjalet:
„Kosova ime e dashur djepi i shqiptarisë, nena ime e dashur shume ke vuajtur nga ky armik barbar, o toke e ime e dashur si po e perballon kete zjarrè, kete tmerr, por mos gjëmo se ke djemë trima qe njehere e pergjithmone do ta largojme e vrasim kete ushtri te ndyte qtniko-barbare“.
 
Papritur, nje snajperist i ushtrise se armikut kishte verejtur të shtënat e migralozit te Avdiut dhe e ka vene ne shenjester per ta shuar jeten e tij , u qellua ne anen e majtë në gjoks dhe ra per toke , tokë qe e deshti me shume se vete jeten e tij.
 
Ishte ora 17.30 e dates 1 qershor 1999 kur trimi i madh i Hogoshtit ujiti me gjak malet e Pashtrikut, token e Kosoves qe e deshi te lirë,  me nje rrespekt te veçantë sot i mbajne kujtimet për deshmorin shoket dhe bashkeluftetaret  e tij te cilët me rastin e festave thuajse jane  te vetmit te cilet na e hapin deren e oborrit e te shtepisë tha nena Zylfije, e kur dikush me vie ne konak dhe qe me rrefen diçka per djalin tim Avdiun, dhimbjet i kam me te vogla ngase Avdiu, 
„ ishte i imi por qe ne fund pas ardhjes se tij ne Kosovë ka deshmuar se Kosoven e ka dashur me shume se mua, me shume se babain e motrat, andaj si te mos jam krenare per djalin tim qe e linda dhe e rrita e qe sot shifet se pushka e djalit tim dhe e gjithe  deshmoreve te Kosoves na e solli nje liri qe kurrë se patem me heret“.
 
Varrimi i deshmorit Avdi Xhaqku u ba ne maje te Pashtrikut me 2 qershor , pas mbarimit te luftes ne menyre solemne behet rivarrimi ne varezat e deshmoreve ne Dardanë se bashku me te gjithe heronjte tjere te Komunes.
 
 
"Ishte shtategjatè, i shkathtë dhe shume i emocionuar me nje vullnet dhe deshire te papershkruar me fjale qe ta shoh Kosoven e lire, ishte tolerant, i afert me shoke e bashkeluftetarë", tha e motra e deshmorit Sadberja. Vllau i deshmorit Rexhepi ishte i papunë por s’brengosej shumë ngase shtonte ai "mjafton ta e gezojme lirine qe amaneti i vllaut tim dhe i te gjithe deshmoreve te shkoj ne vend por nuk ma mbushin mendjen dot keta qe po na udheheqin pasluftes..." qeverite e Kosoves vinin e shkonin por nje vend pune per Rexhepin s'u gjet dot, la familjen, prinderit qe e kishin te vetmin djale tanimè, la gruan dhe femijet 9-te vite pas luftes (per t'mos e shijuar lirine e Kosoves) dhe morri rruget e europes.....dikund ne nje poezi kam pas thene se "kombi yne ka tradite dhe i nderon, mbeshtete dhe solidarizohet me familjet e deshmoreve" por kisha gabuar..., sot ne Kosove punon dhe lulezon korrupcioni e punon shpiun pas shpiuni por qe familja e deshmorit Avdi Xhaqku nuk njeh dore lemoshe per t'ia lene turpin e per t'u skuqur institucionet ne nivel qendror dhe komunal nder te gjitha!!!

Avdi Xhaqku nga Hogoshti nuk deshti t'i shijoj bukurite zviceriane perderisa Kosova po digjej nga nje armik i piste shekullor, ishte burim i vetem financiar ne familje ndonese e ema, i ati, motrat e vellai ndjenin mungesen e tij plot 8 vite....a thua vall ç'fat ta quaj kete ....lotet e nenes Zylfije i njoh, i vizitoj, i shoh por ata sy s'dine te tharë kur tani serish nje djale i vetmi po jeton larg tyre, shume larg tyre per ta siguruar kafshaten e bukes per familjen e tij...."te lumte oj Qeveri e Republikes se Kosoves", ju qe deri dje ishit diku ne balte  sot s'dini kufije te kapitalit tuaj nuk e njihni as lotin, as varferine e as gjakun e deshmorit prandaj e meritoni t'ju them edhe "TURP" ngase nuk skuqeni as kur i deklaroni milionat tuaj si pasuri! Dikujt heret apo vone edhe liria ia ze frymen!!!
Avdi Xhaqku

Sot emrin e deshmorit Avdi Xhaqku e mban nje rrugè ne Dardanë qe lidhe lagjen „malesia“ me qytetin, ne Hogosht, iu eshtepermendore se bashku me deshmorin njeherit bashkevendasin e tij Isa Kastrati. Ra per t'mos vdekur kurrë trimi, deshmori i kombit Avdi Ibrahim Xhaqku nga Hogoshti. i qofte i lehte dheu dardan dhe i paharruar te mbetet kujtimi per te dhe te gjithe deshmoret e kombit.

17.nentor 2005
autor, Ramadan Latifaj Hogoshti


 

Metush Krasniqi - Dajkoci

 
Metush Krasniqi lindi më 19 gusht 1928 në fshatin Dajkoc të Komunës së Kamenicës (Dardanës). Shkollën fillore respektivisht katër klasat e para i kreu në gjuhën serbe në fshatin Hodanoc, ndërsa katër klasët tjera i kreu në Gjilan në gjuhën shqipe.
 
 
Gjatë viteve 1947-1949 kreu një kurs pedagogjik në Pejë dhe Gjakovë, ndërsa në vitin 1950 diplomoi në Shkollën Normale të Gjakovës. Në vitin 1950-1951 filloi punën si mësues në shkollën fillore në Shipashnicë të Epërme. I frymëzuar nga veprimtarët e LNDSH, në Shipashnicë së bashku me kolegët e vet themeloi organizatën ilegale "Partia Revolucionare për Bashkimin e Tokave Shqiptare me Shtetin Amë". Autoritetet e arsimit vetëm një vit më vonë Metush Krasniqin e transferojnë në shkollën fillore të Strezovcit fshat ky në komunë të Dardanës. Aty punoi një vit dhe u transferua në Hogosht, ku e gjeti arsimtarin e gjuhës shqipe Ndue Nekajn dhe Hogoshti e mirëpriti ngrohtësisht ardhjen e tij. Pas një viti Metush Krasniqin e transferuan në shkollën fillore të Muçivërcit dhe në vitin shkollor 1955/1956 me vendimin e organeve arsimore të Rrethit të Dardanes (ish-Kamenicë), shkolla 8 klasëshe e Muçivërcit me gjithë arsimtarët dhe mjetet mësimore bartet në Roganë dhe për çudi po me atë vendim Metush Krasniqin e emëruan drejtor të shkollës në këtë fshat shkollë kjo e cila sot mban emrin e këtij atdhetari të denjë.
 
Në vitin 1957 pas ndjekjeve dhe burgosjeve detyrohet të shpërngulet në Shkup. Atje krahas punës në arsim me një përkushtim të veçantë vepron në organizatën "Partia Revolucionare..." Në nëntor të vitit 1958 Metush Krasniqin do ta burgosin dhe e dënuan me 18 vjet burg të rëndë prej të cilave i mbanë vetëm 8 vite. Pas daljes nga burgu Metush Krasniqi i kaloi disa vite në fshatin e lindjes në Dajkoc. I entuziazmuar nga hovi që kishte marrë shkollimi, Metush Krasniqi më pas do të regjistrohet në Fakultetin Juridik në Prishtinë, dhe në vitin 1970 u punësua në shkollën e mesme teknike "19 Nëntori" në Prishtinë. Mirëpo, xhaxha Metushin as këtu nuk e lanë të punoj qetë. Me një vendim të Dushan Ristiqit - Kryetar i KK të LKJ të Prishtinës dhe të kryeudbashit në Gjilan Aleksandar Cana Periq, Metush Krasniqin e larguan nga procesi edukativo-arsimor.
 
Meqë atdhetari ynë Metush Krasniqi gëzonte një autoritet të madh në mesin e rinisë shkollore dhe universitare në Kosovë e në Maqedoni, ai kishte formuar një rreth të gjerë shokësh besnik, ishin ata si : Hasan Dermaku, Rexhep Mala e Skënder Kastrati, Njazi Korça nga Gëmica, Kadri Zeka nga Poliçka, Ethem e Fehmi Bajrami nga Malisheva e Gjilanit ; Rexhep Elmazi e Rafet Bajrami nga Gjilani ; Jusuf Gërvalla, Zeqir Gërvallën e Sabri Novosellën në Prishtinë e shumë të tjerë.
 
Në vitin 1976 Metush Krasniqi vihet në krye të Organizatës "Lëvizja Nacional-Çlirimtare e Kosovës dhe e Viseve tjera Shqiptare në Jugosllavi" LNÇKVSHJ. Gjatë atyre viteve bënë përpjekje për bashkimin e të gjitha grupeve ilegale në një organizatë të fuqishme. Metush Krasniqi gjatë viteve të 80-ta punoi në ilegalitet të thellë, por megjithatë UDB-a përmes informatoreve shqiptar, dinte për aktivitetin e Metushit dhe më 4 nëntor 1981 sërish burgoset, torturohet rëndë nga udbashi i Anamoravës Selim Brosha e shume të tjerë. Pas katër muaj lirohet në gjendje të rëndë shëndetësore.
 
Më 4 nëntor 1985 Metush Krasniqi sërish burgoset dhe gjatë shtatë muaj e pesëmbëdhjetë ditëve sa e mbajtën në burgjet e Prishtinës e të Mitrovicës, rrahet e torturohet në mënyrat më mizore. Pasi ishte i dërmuar për vdekje UDB-a më 16 qershor 1986 e liron nga burgu dhe më 15 tetor 1986 ky atdhetar i devotshëm duke mos pasur shërim ndërroi jetë. Varrimi i tij u bë në fshatin e lindjes në Dajkoc...
 
          Ish shoqata atdhetare "Metush Krasniqi" me seli në Dortmund Gjermanisë
 
 
 
shkruan,  Prof.dr. Sabile Basha Keçmezi
 
Megjithëse dokumentin e procesit gjyqësor të Bacës Metush e kisha sigurua shumë më herët nëpër mes të familjarëve të tij, megjithatë me kërkesën e një personi që ta shfrytëzonte atë material, kurrë më nuk më ra në dorë. E ndjeja veten keç sahelë që shkruaja për të burgosurit politik, e për Bacën Metush më mungonin të dhënat. Nga ai moment që e kuptova se materiali nuk do të më kthehet, nuk rreshta së kërkuari dosjen e atdhetarit të madh të Anamoravës dhe të gjithë shqiptarisë. Në fund hulumtimi u kurorëzua me gjetjen e materialit.
 
 
Ishin kohë të vështira kur veproi atdhetari Metush Krasniqi me shok. Kohë kur shpërnguljet e shqiptarëve për Turqi po intensifikoheshin dhe dhuna e terrori ndaj shqiptarëve nuk kishte të ndalur. Metush Krasniqi si intelektual që ishte nuk e ndjente veten mirë, andaj qëndrimi duarkryq i dukej i papranueshëm dhe vendosi për dashurin e madhe që kishte ndaj vendit dhe ndaj lirisë, të ndërmerrte diçka, të organizonte në një mënyrë rezistencën ndaj okupuesit. Ishte i vetëdijshëm se vetëm ai nuk ishte i pakënaqur në këtë shtet të krijuar artificialisht, dhe ndaj një okupimi e kolonizimi klasik, duhet të reagonte. Për të formuar një organizëm që do të reagonte ndaj padrejtësive të shumta që iu bënin shqiptarëve ai mori shumë iniciativa. Së pari i njoftoi disa koleg-mësues, që po ashtu mendonte se kanë mendim të njëjtë si të atij. Së pari u takua me Sejdi Kryeziun, me të cilin zhvillonte biseda që zakonisht përfundonin se si populli shqiptarë po vuan shumë nën okupimin serb, dhe e vetmja zgjidhje e kësaj situate të nderë ekziston në bashkimin e Kosovës me Shqipërinë ngase edhe ashtu me tradhti iu është marr asaj. Pasi se ishte i bindur në aspirata e Sejdi Kryeziut dhe pasi se pajtohen se duhet formuar një organizatë e cila do ti koordinonte punët në teren dhe do të angazhohej për kryengritje të armatosur për të rrënuar sistemin komunist, ata bashkërisht angazhohen që të bisedojnë edhe me bashkëmendimtarë të tjerë.
 
Duke e ditur se Metë Dërmaku edhe më herët ishte shquar për veprimtari anti-jugosllave, vendosin që të takoheshin me te dhe të bisedonin për formimin e organizatës. Metë Dërmaku edhe pse më herët kishte qenë i dënuar si armik i popullit më 1947 dhe ishte dënuar me 5 vite burg të rëndë, ai përsëri pranon që të punojë me ta dhe iu jep përkrahjen e plot në të gjitha qëndrimet e tyre.
 
Poashtu Metush Krasniqi, në ndërkohë kishte krijuar lidhje edhe me referentin e arsimit në PPRr dhe se me të kishte zhvilluar biseda lidhur me organizatën ilegale dhe se nuk kishte pasur shumë nevojë për ta bindur atë për padrejtësitë e shumta që iu bëheshin shqiptarëve, se për Marko Gashin këto të dhëna nuk ishin të panjohura, e aq më tepër kur të flitet për trajtimin e popullit shqiptar në Preshevë dhe në rrethin. Njoftimin për formimin e një organizate ilegale që do të punonte kundër Jugosllavisë dhe sistemit okupues të saj në Kosovë, Marko e kishte pritë me entuziazëm.
 
Formimi i organizatës
“Partia Revolucionare për Bashkimin e Tokave Shqiptare me Shtetin Amë”
 
 
 
 
Pas të gjitha këtyre takimeve e bisedave që kishte pasur me njerëzit që kishte besim tek këta, fillimisht ai takohet me Sejdi Kryeziun, Metë Dërmakun-Nuredinin dhe Marko Gashin. Sipas të dhënave që i kemi marr nga pjesëmarrësit, po ashtu edhe nga aktgjykimi i anëtarëve të këtij grupi, vijmë deri të të dhënat me interes për formimin e organizatës ilegale të quajtur me një emër shumë simbolik “Partia Revolucionare për Bashkimin e Tokave Shqiptare me Shtetin Amë”. Sipas këtyre të dhënave dhe dokumentit del, se organizatën në fjalë e kanë themeluar në muajin qershor, të vitit 1957, në fshatin Roganë (Rogaqicë). Takimi është mbajtur në shtëpinë e Sejdi Kryeziut dhe në të kanë marrë pjesë: Metush Krasniqi, Sejdi Kryeziu, Metë Dërmaku-Nuredini, Marko Gashi dhe Qemajl Kallaba. Për këtë takim ishin bërë përgatitjet e mëdha, ishin marrë masat e duhura për të mos rënë në sy nga të tjerët. Për mbledhjen e shumë pritur ishte caktuar rendi i ditës me këto pika: 1. Leximi i referatit , të cilin e kishte përgatitur Metush Krasniqi, 2. Leximi i disa poezive që i kishte shkrua vet Metush Krasniqi, por edhe poezi të tjera , që kryesisht kishin përmbajtje patriotike dhe nën 3. Sqarimi i një strukture organizative të një formacioni ushtarak.
 
Referati politik që përmbante qëndrime për grupin
 
Në referat, që kishte përfshir periudhën që nga përfundimi i LDB e deri më 1958, Metush Krasniqi kishte marrë qëndrime porse edhe kishte bërë propozime për grupin. Njëherë, ai edhe para trupës gjykuese kishte pranua se ato që i kishte thënë në referat ishin edhe arsyet kryesore që e detyruan atë që të marri një hap të tillë për formimin e kësaj organizate. Në mes tjerash ai thoshte dhe konsideronte se shqiptarëve në Kosovë po iu shkeleshin të drejtat dhe se ata nuk janë të barabartë me popujt e tjerë të Jugosllavisë. Kishte shkruar për persekutimet, arrestimet, torturat dhe pushkatimet që ishin kryer dhe po kryheshin ndaj popullit shqiptar nga ana e “partizanëve” të Jugosllavisë, që nga lufta e deri më sot. Në organet përfaqësuese në pushtetin popullor dhe në organizatat tjera shoqërore e politike shqiptarët nuk ishin të përfaqësuar në përpjesëtim me numrin e popullatës. Pushtetarët shqiptar që janë në funksione të ndryshme nuk janë përfaqësuesit e denjë të popullit dhe se ata nuk i mbronin interesat e tyre, por shikojnë vetëm leverditë e tyre personale. Ndërsa, për shpërnguljen e shqiptarëve ai thoshte se vet pushteti jugosllav ka organizua shpërnguljen e shqiptarëve për në Turqi, me të vetmin qëllim që shqiptarët në Kosovë dhe në Jugosllavi të mbetën pakicë në raport me popujt tjerë të Jugosllavisë.

Qëllimi i tërë kësaj kuptohej ngase në këtë mënyrë, me zvogëlimin e numrit të shqiptarëve, pakësohej dhe pamundësohej që në të ardhmen, kur do të hapet çështja e Kosovës për t’iu bashkëngjit Shqipërisë, do të jetë e pamundur. Në të njëjtin referat, ai njëherë parasheh se shqiptarët do të jenë të lirë dhe të barabartë, do të kenë flamurin e tyre, do të mësojnë në gjuhën e tyre, do të kenë pushtetin në duar të veta, do të mund ta kenë administratën në duar të veta, do të kenë ushtrinë e tyre dhe do të gëzojnë lirin e plotë, vetëm atëherë kur Kosova do të jetë pjesë e pandashme e Shqipërisë. Nëpër mes të referatit, ai njëkohësisht bënte edhe thirrje popullit shqiptar që të luftojë kundër pushtetit aktual e okupues jugosllavë, duke i porositur se ka ardhur koha që ata, vazhdimisht duke menduar në anëtarët e organizatës, duhet të japin gjithçka nga vetvetja për çlirimin e popullit shqiptar nën Jugosllavi dhe bashkimin e tokave të tyre me Shqipërinë ku pa droje do të valojë flamuri kuq e zi, me shkabën dykrenore.
 
Veç kësaj Metush Krasniqi, në referat kishte përfshi dhe kishte trajtua prridhën e aksionit të mbledhjes së armëve në Kosovë, dhe kryesisht që ishte aplikuar vetëm tek populli shqiptar. Dhe me bindje të plotë thoshte se Aksioni ishte iniciuar, organizuar dhe ekzekutuar nga një qendër e vetme në Beograd dhe se kryesisht ishte drejtua vetëm kundër popullit shqiptar. Pohonte se, aksioni i armëve ishte edhe një shkasë më tepër për të torturuar, malltretuar dhe frikësuar shqiptarë, që sa më shumë të ikin nga tokat e veta dhe nga vetë Kosova.
 
 
 
Propozimi për formimin e Formacionit ushtarak
 
 
 
Rëndësi të veçantë i kishte kushtua para të pranishmëve formimit dhe aktivizimit të formacionit ushtarak, duke iu tregua skemën organizative dhe se si në të ardhmen ata do ta formonin dhe në momentin e duhur do të vepronte me qëllim të realizimit të qëllimeve të këtij grupi. Më vije keq, edhe pse isha angazhua tepër shumë për të gjetur skemën organizative të formacionit, megjithatë nuk munda ta gjeja, ngase dosja e Metë Dërmakut, nuk ndodhej askund, ngase në një dokument kam lexuar, se pas takimit Metush Krasniqi e tërë materialin e organizatës ia kishte besuar atij, por kur organet e hetuesisë e kishin zbuluar organizatën, në arkën e gruas së Metës kishin konfiskuar e tërë materialin të përbërë nga 2 referate, 6 poezi, skemën e formacionit ushtarak të Anamoravës Lindore dhe një “Proklamatë” që e kishin shkruar për t’iu drejtuar popullit të Kosovës. Meta të gjitha këto i kishte ruajtur me një kujdes të madh deri në ditë kur e arrestuan (3 nëntor 1958).
 
Po ashtu, në këtë mbledhje të pranishmëve iu kishte lexuar disa poezi, por që kryesisht ia kishte kushtuar Shqipërisë nënë. Dhe më vonë, pas leximit të tyre të pranishmit i kishin komentuar ato duke shtuar tek-tuk ndonjë fjalë, për ti bërë sa më të fuqishme dhe sa më transparente. Anëtarët e grupit, veç Metë Dërmakut, të tjerët ishin që të gjithë intelektual andaj edhe nuk iu mungonin njohurit për poezitë e rilindësve tanë të shquar. Andaj në këtë mbledhje nuk munguan as poezitë e Naimit e Çajupit e të tjerëve.
 
Në fund pas një debati të gjatë të pranishmit e kishin miratuar referatin me disa ndryshime të vogla, porse pas kësaj të pranishmit kishin nxjerr konkluzionet se duhej të thellohej edhe më tej puna e organizatës së tyre ilegale, të funksiononin edhe më me sukses grupet që vepronin në terren dhe edhe më tej të zgjerohej Partia Revolucionare për Bashkimin e Tokave Shqiptare me Shtetin Amë me anëtarë të rinj dhe përkrahës të saj.
 
Para gjykatësit, kishte pranua se me ëndje kishte dëgjuar Radio-Tiranën që katërçipërisht ishte pajtuar me qëndrimet e shtetit shqiptar.
 
Takimi i Dytë i grupit në Preshevë
 
 
Pas mbajtjes së takimit të parë, anëtarët e grupit ishin edhe më aktivë. Takoheshin më shpesh dhe propagandonin idenë e bashkimit me Shqipërinë dhe masave të gjëra në mënyrë indirekte iu tregonin se kjo jetë nën okupim është e padurueshme. Kur populli pyeste se çfarë të bëjnë, Metush Krasniqi iu përgjigjët, Duhet të organizohemi për të mbrojtur të drejtat tona dhe lirin ton. Avash-avash, numri i anëtarëve shtohej ndërsa simpatizantët ishin të panumërt si në Anamoravë, në fshatrat e Preshevës dhe në Shkup. Si atdhetar i njohur që ishte Metush Krasniqi nuk u kënaq me aq, por nëpër mes lidhjeve që kishte filloi të depërtoi dhe të vejë kontakte edhe me atdhetar të tjerë që vepronin anë e këndë Kosovës.
 
Pas një viti pune të frytshme konspirative, ftuan mbledhjen e dytë ( korrik 1958), duke e mbajtur në shtëpinë e anëtarit të organizatës- Marko Gashit në Preshevë. Në mes tjerash, aty u diskutua për aktivitetin e organizatës dhe për angazhimin e personave të rinj që kishin aderua në të. U bë fjalë për angazhimin sa më të madh të anëtarëve në propagandimin e rezistencës, për sigurimin e mjeteve për aktivitet propagandues, për hartimin, shtypjen dhe shpërndarjen e afisheve dhe të proklamatave , për krijimin e lidhjeve me ndonjë përfaqësi dhe përfaqësues të diplomacive të huaja që ndodheshin në Shkup, me qëllim të përkrahjes dhe të ndihmës materiale, po ashtu edhe të përkrahjes morale për punë dhe organizim në kushte tejet të vështira.
 
Ndarja e detyrave në organizatë
 
Në këtë mbledhje u bë edhe ndarja e detyrave në mes të anëtarëve, si: Metush Krasniqi mori për sipër që të mbulonte sektorin e propagandës dhe ai përgjigjej për këtë. U mor qëndrimi që Metush Krasniqi të shkruante sa më shumë parulla e trakte, ti shumëzonte ato dhe ti shpërndante në fshatrat e Kamenicës, si në Hogosht e Muçivëec, pastaj në fshatrat e Preshevës dhe në Bujanocë. Pas mbledhjes secili prej anëtarëve punët e veta i mori që ti kryente me përkushtimin më të madh. Nga mbledhja doli propozimi edhe si domosdoshmëri se, anëtarët e grupit duhet të armatosën së paku të kenë nga një revole për çdo eventualitet.
 
Sejdi Kryeziout ia caktua detyra për grumbullimin e ndihmave vullnetare në të holla, me qëllim të blerjes së një shaptilografi, të makinave të shkrimit etj. Duke u nisur nga obligimet e marra në mbledhje, ai në një takim me shokët Qemajl Kallaba dhe Memet Ajetin në qytetin e Vrajës, atyre iu kishte kërkuar nga 3.500 dinarë si ndihm vullnetare për organizatën, që ishte paraqitur si nevojë urgjente blerja e një shaptilografi.
 
Mark Gashi u obligua të vendoste kontakte me përfaqësi të huaja diplomatike, të studionte metodën e punës së këtij grupi dhe strukturën organizative, pastaj krijimin dhe lidhjen e grupeve më të vogla me qendrën. Posa u caktua në këtë detyrë, Marko Gashi filloi aktivitetin e dendur politik e diplomatik. Menjëherë kishte udhëtuar për Shkup dhe për Prizren, me të vetmin qëllim që atje nëpër mes personave që i njihte, dhe në bisedat e mëhershme i kishin premtuar për të vu kontakte me përfaqësi diplomatike në Shkup e Beograd. Njëherë kishin planifikuar për qëllime pune të takoheshin edhe me Legatën e Shqipërisë që ishte e vendosur në Beograd. Për takimin me personelin e Legatës ishte caktuar që të shkonte Metë Dërmaku-Nuredini, porse ai nuk kishte pranuar me arsyen se ishte i moshuar dhe i pa arsimuar.
 
“Proklamata” e grupit ilegal
 
Pas përfundimit të mbledhjes, Metush Krasniqi mori përsipër që të hartonte tekstin e një “Proklamate” që do ta shpërndanin anëtarët e grupit në vende të ndryshme të Kosovës. Nëpër mes “Proklamatës”, ata i bënin thirrje popullit shqiptar që të ngritët në kryengritje kundër rendit okupues në Jugosllavi, dhe bashkimin e Kosovës me Shqipërinë. Sipas të dhënave thuhej se “Proklamata” ishte shkruar dhe ishte planifikuar që të mbahej edhe një mbledhje par 28 nëntorit 1958, me anëtarët e grupit, t’iu lexohej atyre dhe pasi të merret mendimi i tyre të shpërndahej gjithë andej ku jetojnë shqiptarët.
 
Referati mbi emigracionin shqiptar në Perëndim
 
Metush Krasniqi, veç këtyre dokumenteve kishte hartuar edhe një referat politik mbi emigracionin shqiptar në Perëndim. Në të kishte përfshirë politikën e jashtme të emigracionit dhe aktivitetin e tyre në luftën kundër pushtetit jugosllavë. Kishte shkruar se populli shqiptar që qe i detyruar të marr botën në sy nga terrori e dhuna që u përdor ndaj tyre, edhe ata ishin dhe e përkrahnin organizatën dhe qëllimet e saja për liri e bashkim kombëtar.
 
Vizatimi i shqiponjës si flamur kombëtar
 
Metush Krasniqi, në mungesë të flamurit kombëtar kuq e zi, ai me dorën e vet kishte vizatuar shqiponjën dykrenore dhe e kishte prerë duke e vënë si flamur gjatë mbledhjeve që i mbante në ilegalitet. Para kètij flamuri të improvizuar mbaheshin mbledhjet, jepej betimi i anëtarëve të organizatës dhe anëtarët e saj merrnin pseudonimet në veprimtarin ilegale.
 
Në mbledhjen që u mbajt në Preshevë u mor edhe qëndrimi që të gjithë anëtarët të kenë shifrën në letërkëmbimin e ndërsjellë. U mor qëndrimi që të formoheshin grupe të vogla veprimi në teren dhe ato të kenë lidhje në mes veti, për ndërlidhjen e këtyre grupeve me qendrën, për njerëzit që do të angazhohen në ilegale, ata duhet të jenë katërçipërisht të pakënaqur me pushtetin dhe me gjendjen okupuese që mbretëronte tek populli shqiptar. Duhet të ishin njerëz të besueshëm dhe atdhetar të devotshëm. Në mbledhje ishte biseduar edhe për maskimin e anëtarëve të grupit, me qëllim që gjatë veprimtarisë të jenë më të lirë dhe të panjohur për rrethin ku kryenin veprimtari ilegale, po ashtu ata do të ishin edhe më të sigurt në shpërndarjen e trakteve, të bartjes së materialeve ose të ndonjë detyre tjetër të ngjashme. U morë qëndrimi që për anëtarët e grupit të siguroheshin edhe letërnjoftime false në rast të ndonjë zbulimi nga ana e organeve të ndjekjes.
 
Masat Torturuese që u aplikuan ndaj të burgosurve në hetuesi
 
Janë të njohura masat torturuese që i aplikonin hetuesit ndaj të burgosurve politik shqiptar. Por, masat që u përdorën ndaj Metush Krasniqit dhe grupit të tij ishin të veçanta. Në bazë të të dhënave vijm në përfundim se qëndresa e Metush Krasniqit ndaj torturave që i bënin udbashët ishte shumë e fortë dhe asnjëherë nuk i kiishte dhënë shokët pa marr parasysh se çfarë masash merreshin ndaj tij. Andaj edhe është e pritur se në këtë organizat u zbuluan vetëm 6 veta, edhe pse dihej se ajo kishte një numër të konsideruar antarësh. Në hetuesi, qëndronte Metush Krasniqi me shpirt në dhëmbë, por çka ishte e vërteta qëndronin edhe shokët e tij.
Masat ndëshkuese nuk u aplikuan vetëm ndaj Metushit, ata nuk kursyen as të tjerët. Duke e llogaritur mirë del se Metush Krasniqi në hetuesi i kishte kaluar gjithësejt 18 muaj e 6 ditë në burgun e Gjilanit, ngase Baca Metush edhe tri herë tjera kishte qenë i dënuar me burg. Andaj torturat ndaj tij ishin shtazarake dhe të tmerrshme. Ndaj tij dhe të gjith atyre u përdor, dajaku, shkelmi, fyerja, thyerja e dhëmbve, thyerja e brinjëve. U aplikua dhe u përdorën masat e dhunës psikologjike, lëshimi i mijëve në qeli, reflektimi i dritave për të mos i lejua që të flenin. Qëndrimi me orë të tëra në këmbë por edhe duke mos iu dhënë ujë të pijshëm.


Me rastin e arrestimit të tretë, rrëfen bac Metushi se : “Në burgun e Kamenicës më morën në pyetje tri ditë e tri netë rresht. Pastaj më sollën në burgun Hetues në Gjilan dhe më futën në një birucë të pistë e të errët.Katër muaj nuk më nxorën në drit. Në të ftohti ishte i padurueshëm e lagshtija më kishte bllokuar kraharorin. Natën më merrnin në pyetje dhe përdornin dajakun ndaj meje, më sillnin me kërbaç, me shqelma dhe me shufra hekuri. Më rrihnin dhe më pyetnin për veprimtarin ilegale të timen dhe të shokëve, unë nuk folja, qile gur gojën, e guri gojë nuk kishte. Pas dërmimit e rraskapitjes, ata më hidhnin në birucë. Posa hysha aty më zinte gjumi, porse ata nuk do të ishin udbash po të më linin që të flija. Mbi qeli kishin rregulluar një sistem të çuditshëm të pikjes së ujit të ftohët akull në çdo dy-tre sekonda. Posa mbyllja sytë, uji fillonte të mi lagte gjymtyrët e trupin dhe më gjumë nuk mund të kisha.
 
Ndërsa me rastin e katërt të arrestimit, në burgun e Gjilanit, të burgosurit i kishin shkallmuar kërbaç. Familjarët kur i merrnin rrobat e tyre u tmerronin duke i par ato të mbuluara me gjak. Atyre iu hyri frika se mos ndoshta to ti mbysin aty, ngase nuk ishte befasuese ngase shumë të burgosur shqiptar nuk dilnin të gjallë nga qelit e tyre.
Kur në Procesin gjyqësor, para trupit gjykues, Metush Krasniqi mohoi disa të dhëna që i kishte dhënën në hetuesi, gjykatësi iu kundërvu duke i thënë, pse atëherë ke thënë kështu e tani po e mohon. Ai siç ishte i patrembur, ngreu këmb[n e pantallonave, dhe të pranishmit panë një skenë të llahtarshme, këmba iu ishte bërë gjak e kelbë dhe kishte ngelur vetëm ashtë e lëkur, pas kësaj qoi edhe kmishën dhe nga të pranishmit u dëgjua një ofshamë e madhe. Trupi i Bacës, ishte i larë në gjak. Gjykatsi heshti, ndërsa më vigjilentët ishin policët serbë të cilët reaguan ndaj të pranishmëve diuke iu thënë se poqese edhe njëherë reagojn në këtë mënyrë do të zbrazin sallën.
 
Udbashët ndaj këtij grupi përdorën edhe masa tjera duke mos iu dhënë shujta të mjaftueshme ushqimi, duke i fyer me fjalët që rrall ndodhën në ndonjë fjalor rrugaçërie.
Hetuesit duke e parë se qëndresa e tyre ishte një me qëllimet e tyre, një ditë thirrin një farkëtar rom dhe në qeli i vunë prangat e hekurta të rënda 25 kilogram. Ato jo vetëm që ishin të rënda por nga pesha e madhe filluan ti lëndonin edhe këmbët dhe dal ngadalë u futën në mish, që me këtë rast i shkaktonin dhimbje të padurueshme.
Ata iu bënë ballë të gjithave duke duruar të gjitha llojet e torturave vetëm e vetëm për të ruajtur dhe mbrojtur shokët. E shokët që ishin ende në liri vazhduan pa frikë rrugën e tyre.
 
Organizimi i Procesit gjyqësor
 
Pas marrjeve të gjata në pyetje, pas torturave të mëdha që iu bënin të arrestuarve në hetuesi, shëndeti dhe jeta e tyre aty ishte në rrezik. Të gjithë anëtarët e organizatës që i kishin zbuluar edhe pse vepronin e punonin në qendra të ndryshme jashtë Kosove, ata i grumbulluan dhe i sollën në Burgun hetues të Gjilanit. Sipas të dhënave thuhej se për Metush Krasniqin familja më tepër se dy muaj nuk e kishte ditë se a është i gjallë a i vdekur. Vëllai i tij Osman Krasniqi nëpër mes të ca lidhjeve që kishte krijuar enkas për këtë rast, e kishte zbuluar se Metush Krasniqi ndodhej në burgun e Gjilanit. Pas këtij lajmi të gëzueshëm, të gëzueshëm i thënçin, familjarët fillojn ta vizitonin dhe ti dërgonin ushqime e rroba të pastërta.

Në një rast kur gruaja e Metushit kishte marrë për ti pastruar rrobat e Metushit, Havisha që i kishin sjell nga burgu, kishte ngel e shtangur, ngase rrobat e tij ishin krejtësisht të mbuluara me gjak. E shqetësuar tej mase për jetën e burrit, I kishte treguar kunatit-Osman. Me rrobat në duar Osmani shkon në Gjilan dhe kërkon që të takohet me Prokurorin publik të Prokurorisë së Qarkut në Gjilan. Prokurori Tahir Ibrani e pranon, por kur dëgjon rrëfimin e vëllait të Metushit dhe kur shef se rrobat e tij ishin të lara në gjak, atij i shkojnë lotët dhe i premton të vëllait se e vetmja mënyrë për ta shpëtuar nga këto tortura të mëdha ishte që ta shpejtoj procesin gjyqësor ndaj tyre, ngase aty ku janë ai nuk kishte kurrëfar mundësie që ta ndihmonte. Osman Krasniqi i ishte shumë mirënjohës për këtë gjest të prokurorit. Dhe, nuk vonoi shumë u organizua procesi gjyqësor ndaj anëtarëve të organizatës ilegale “Partia Revolucionare për Bashkimin e Tokave Shqiptare me Shtetin amë”.
 
Gjykata e Qarkut në Gjilan, kolegjin gjyqësor e kishte caktuar nga këta persona: Kryetar ishte caktuar Ratomir Patërnogiq, ndërsa gjyqtarët -Mustafë Hoxha dhe gjyqtarët porotë ishin Vehbi Memeti, Sefë Sherifi dhe Tuna Tomiq, si anëtar të kolegjit, dhe procesmbajtës i procesit ishte Slobodan Jeftiq. Aktakuzën nga Prokuroria Publike e Qarkut të Gjilanit e paraqitëse prokurori Tahir Ibrani. Ai e kishte mbajtur fjalën dhe e kishte përshpejtuar procesin. Procesi gjyqësor filloi me 1-7 mars të vitit 1959.
 
Para trupës gjykuese dolën atdhetarët e njohur të Anamoravës por edhe më gjerë si: Metush Krasniqi, mësues nga Shkupi, Marko Gashi, nëpunës i PPRr në Preshevë, Sejdi Kryeziu, mësues nga Topanica e Kamenicës; Metë Dërmaku-Nuredini, bujk nga Shipashnica e Epërme; Qemal Kallaba, mësues nga Strezovci; dhe Memet Ajeti, mësues nga Konçuli. Të gjithë këta atdhetar akuzoheshin se kishin kryer vepër penale politike nga neni 117, paragrafi 1 dhe 2, të LP ( bashkim kundër popullit dhe shtetit), dhe të veprës penale mosparaqitja e veprës penale ose e kryesit të veprës penale nga neni 280, paragrafi 1, i LP.
 
Të akuzuarit kishin angazhuar mbrojtës për të treguar pafajin e tyre, por ndodhi e kundërta, se pushtetarët i frikoheshin Metush Krasniqit dhe organizatës së tij, andaj kishin marr masa paraprake për të bindur opinionin e gjerë se të gjithë ata ishin tradhtar të popullit, separatist, irredentist, dhe kundër sistemit të “mrekullueshëm” që po lulëzonte në Jugosllavi. Mjetet e informimit me një urdhër nga lart kishin filluar një fushat të paparë ndaj tyre. Shtypi i Kosovës, Beogradit, Novi Sadit e i Malit të Zi shkruante zi e ma zi për ta. Qëllimi ishte që në një mënyrë të bindin edhe xhaketën, që të akuzuarve tiu shqiptohen vite të shumta burgu.
 
Metush Krasniqi për avokat kishte paguar Milan Stojanoviqin, avokat nga Beogradi, dhe Gjorgje Giliqin avokat nga Vraja; Marko Gashi, kishte marr avokat Blagoje Dimitrijeviqin avokat nga Vraja; Sejdi Kryeziu, si avokat kishte Aleksandër Popoviqin, avokat nga Gjilani, dërsa Metë Dërmaku-Nuredini, Qemal Kallaba dhe Memet Ajeti kishin angazhuar për mbrojtje Momir Neshiqin, poashtu avokat nga Vraja.
 
Ditën e procesit gjyqësor ndaj të akuzuarve, Kadrush Sylejmani i përshkruan kështu : “Në orët e hershme të 1 marsit të vitit 1959, forca të mëdha policore e rrethuan ndërtesën e Gjykatës së Qarkut, ku duhej të fillonte procesi gjyqësor kundër Metush Krasniqit dhe shokëve të tij. Dera e sallës ku do të mbahej gjykimi u hap në orën e caktuar. Anëtarët e familjeve të të akuzuarve , pas kontrollit rigoroz, hynë në sallën e gjyqit. Pas pak hynë avokatët-mbrojtësit e të akuzuarve, e mandej i sollën duarlidhur të akuzuarit :Metush Krasniqin, Sejdi Kryeziun, Mark Gashin, Mehmet Dërmakun-Nuredinin, Qemal Kallabën e Mehmet Ajetin, të shoqëruar me një dyzinë policësh të armatosur me automatik e revole”[1][1] Pasi kishin zënë vend të pranishmit, erdhën gjykatësit dhe prokurori. Dhe pasi u krye procedura zyrtare, prokurori lexoi aktakuzën dhe kërkoi nga trupi gjykues që të akuzuarit të dënohen “për veprimtari të inkriminuar të bashkimit kundër popullit e shtetit sipas nenit 117, pika 1 e 2 të Ligjit Penal dhe për moskallëzimin e veprës së kryer dhe të kryesit të veprës sipas nenit 280, pika 1 e Ligjit Penal të Jugosllavisë...”
 
Kush ishin të akuzuarit e procesit
 
Organizata “Partia Revolucionare për bashkimin e tokave shqiptare me shtetin amë”, për sa kohë që veproi kishte arritur që rreth vetes të grumbullojë shumë anëtar por edhe përkrahës të saj. Duhet shtuar se ajo kishte arritur të formonte shumë grupe të vogla në fshatra e qytete duke u mbështetur në miq e shokë besnikë, duke u lidhur mik pas miku e shokë pas shoku, dhe ato grupe lidheshin me qendrën. Bile në mbledhjen që ishte mbajtur në Preshevë ishte vendosur që anëtarët e grupeve nuk duhet të din për qendrën as për selinë e saj. Ishte marrë qëndrim që grupet duhet të formohen në të gjitha trojet etnike shqiptare në Jugosllavi. Ishte menduar që të punohet me njerëzit dhe të formonin qendrat si në : Prishtinë, në Gjilan, në Prizren, në Gjakovë, në Pejë, në Shkup, në Tetovë, në Ferizaj, mundësisht ishte shumë e dëshirueshme që të depërtohej edhe në Mal të Zi.
Pas marrjes së detyrave, anëtarët e organizatës ishin aktivizua edhe më tepër, por koha ishte ajo që nuk iu dha mundësi që të realizonin qëndrimet e marra.
 
1. Metush Krasniqi, ishte i lindur në fshatin Dajkoc, (komuna e Kamenicës), me 19 gusht, më 1926, nga babai Asllan dhe nëna.... Me profesion ishte mësues, dhe për hir të përcjellës së udbashëve kishte qenë i detyruar që të shpërngulej nga fshati i lindje dhe të shkonte në Shkup. Atje punonte si mësues në periferi të qytetit të Maqedonisë. Ishte i martuar dhe babai pesë fëmijëve. Të mbaruar kishte shkollën Normale, kishte mbaruar edhe shërbimin ushtarak. Disa herë kishte qenë i arrestuar. E tani në burgun hetues ndodhej nga 3 nëntori i vitit 1958.
 
Në procesin gjyqësor të mbajtur nga 1-7 marsi 1959, Metush Krasniqi akuzohej për vepër penale gjëja se kishte veprua dhe ishte organizua kundër popullit dhe shtetit të Jugosllavisë. Akuza e ngarkonte në bazë të nenit 117, paragrafi 1, lidhur me nenin 100 dhe 101, paragrafi 1, të LP të Jugosllavisë, me dënimin me burg në kohë zgjatje prej 18 vitesh burg të rëndë, ky ishte dënimi kryesor. Ndërsa në aspektin e kufizimit e të drejtave qytetare nga neni 31, paragrafi 1, i Ligjit Penal, edhe atë: e drejta e votës, e drejta në realizimin dhe në kryerjen e funksioneve zgjedhore në organizatat dhe në shoqatat shoqërore, si dhe e drejta e paraqitjes publike në kohëzgjatje prej 3 vitesh, si dënim plotësues, që do të fillojë menjiher nga dita të bëhet i plotë fuqishëm aktgjykimi.
 
2. Marko Gashi, ishte i akuzuari i dytë i grupit të Metush Krasniqit, pseudonimi i tij ishte “Iljaz”. Ishte i lindur në fshatin Zhegër të Gjilanit më 23 mars, 1912. ndërsa jetonte dhe punonte në Preshevë. Kishte të mbaruar shkollën Normale dhe me profesion ishte mësues. U arrestua me 1 nëntor, 1958.
Poashtu edhe Marko Gashi, nga Gjykata e Qarkut në Gjilan iu shqiptua një dënim i rëndë prej 10 viteve burg të rëndë. Akuzohej se kishte kryer vepra penale që binin në kundërshti me Ligjin Penal të Jugosllavisë . Akuzohej në bazë të nenit 117, paragrafi 2, lidhur me nenet 100 dhe 101, paragrafi 1, të LP. Në procesin gjyqësor, më 7 mars 1959, iu shqiptua dënimi prej 10 vitesh burg të rëndë, njëkohësisht duke humbur edhe të drejta e votës, të drejtën e realizimit dhe të kryerjes së funksioneve zgjedhore në organizata dhe në shoqata shoqërore për 2 vite.
 
3. Sejdi Kryeziu, Ishte nga fshati Rogaqicë (Roganë), nga komuna e Kamenicës. I lindur me 15 mars 1927. Edhe ky kishte të mbaruar katër vite të gjimnazit dhe punonte si mësues në fshatin Toponicë të Kamenicës. U arrestua më 2 nëntor 1958.
 
Në procesin gjyqësor që u mbajt me 1-7 mars 1959, Sejdi Kryeziut, gjykatësi i Gjykatës së Qarkut i shqiptoi dënimin me 10 vjet burg të rëndë, duke e akuzuar sipas nenit 117, paragrafi 2, lidhur me nenin 100 dhe 101, paragrafi 1, të Ligjit Penal të Jugosllavisë, të përshkruar në dispozitivin e këtij aktgjykimi. Veç viteve të burgut, Sejdi Kryeziut gjykata i shqiptoi edhe dënimin shtesë për humbjen e të drejtës së votës, të drejtës për realizimin dhe kryerjen e funksioneve zgjedhore në organizata dhe në shoqatat shoqërore, si dhe e drejta e paraqitjes publike në kohëzgjatje prej 2 vitesh.
 
4. Metë Dërmaku- Nuredini, ishte i lindur në fshatin Shipashnicë e Epërme ku edhe jetonte, por edhe këtu u arrestua me 29 janari i vitit 1959. Me profesion ishte bujk, autodidakt. Metë Dërmaku duhet përmendur se edhe më herët ishte i dënuar politik, ngase më 1947, Gjykata Ushtarake e Divizionit të Prishtinë, nr 131/47, të datës 31 maj 1947 e kishte dënuar për veprën penale kundër popullit dhe shtetit nga neni 3, pika 14 i Ligjit për Vepra Penale të Jugosllavisë, me dënimin prej 5 vitesh burg.
 
Metë Dërmaku-Nuredini, gjykatësi Ratomirë Patërnogiq i shqiptoi dënimin me burg të rëndë në kohë zgjatje prej 2 vitesh, duke e arsyetuar se edhe ky kishte kryer vepër penale të bashkimit kundër popullit dhe shtetit, nga neni 117, paragrafi 2, lidhur me nenin 100 dhe 101, paragrafi 1, të LPJ.
 
5. Qemal Kallaba, ishte i akuzuari i pestë në këtë grup, dhe vinte nga fshati Roganë (Rogaqicë), komuna e Kamenicës dhe ishte i lindur me 12 maj 1926, dhe për hir të profesionit kishte qenë i detyruar që të shkonte në fshatin Strezocë për të punuar si mësues. Atje ai edhe jetonte. Kishte të mbaruar katër klasë gjimnaz dhe punonte si mësues. Edhe ku ishte një recidivë në burg, ngase me aktgjykimin e Gjykatës Ushtarake të Divizionit në Prishtinë, nr. 126/7, të 8 majit 1947, për vepër penale nga neni 3, pika 8, i Ligjit për Vepra Penale kundër popullit dhe shtetit dhe shtetit , ishte dënuar me 3 vite burg. Ndërsa prej datës 21 nëntor të vitit 1958 ndodhej në burgun hetues në Gjilan.
 
Qemal Kallaba u dënua për vepër penale të mosparaqitjes ose të kryesve të veprës penale, nga neni 280, paragrafi 1, i LPJ. E dënuan me 1, 6 muaj burg të rëndë. Dënim ky që do ti llogaritet nga 21 nëntori i vitit 1958, nga dita që u arrestua.
 
6. I fundit që u zbulua nga organet e ndjekjes ishte mësuesi Memet Ajeti, i lindur në fshatin Zarbincë, komuna e Bujanocit më 21 dhjetor të vitit 1921. Kishte të mbaruar shkollën Normale dhe punonte e jetonte në Konçul. U arrestua me 19 nëntor 1958.
Edhe Memet Ajeti u dënua sikurse edhe Qemal Kallaba, për mos paraqitjen e veprimtarisë anti shtetërore dhe kryesve të tyre. U dënua në bazë të nenit 280, paragrafi 1, LPJ me 1,6 muaj burg të rëndë.
 
Solidariteti i shokëve
 
Mu duk e padrejtë që të mos shkruaja për një detaj që për mendimin tim mu duk shumë human dhe shumë solidar. Pasi iu shqiptuan dënimet anëtarëve të organizatës ilegale “Partia Revolucionare për Bashkimin e Tokave Shqiptare me Shtetin Amë”, të burgosurit i shpërndan nëpër burgje të ndryshme të Serbisë e Jugosllavisë. Shumicën e të dënuarve të këtij grupi i kishin dërgua në burgun e Nishit. Ky burg, njihej me gardianët më të rreptë dhe me kushtet më të vështira që kishte.
 
Tani Metush Krasniqi pati rastin të takohej edhe me shokët e vet të organizatës si me Mark Gashin dhe Sejdi Kryeziun. Ai kishte miqësi dhe aty krijoi edhe miqësi të reja si me ....
Të gjithë të burgosurit shqiptar që ishin në Nish ishin të dënuar me shumë vite burgu dhe në mes veti kishin krijuar një harmoni dhe bashkëpunim që shumë të burgosur të tjerë politik iu kishin zili. Metush Krasniqi edhe në burg nuk mundte të qëndronte indiferent ndaj padrejtësive të shumta. Ata hetuesit edhe në burgun e Nishit filluan atij ti silleshin vërdallë duke bërë presion të vazhdueshëm, që të bashkëpunonte me ta. Ai nuk kishte pranua as më herët por edhe këtu. Ata shtuan presionin ndaj ti. Vazhduan ta malltretonin dhe në fund e hidheshin në qeli të vetmuar. Vazhdimisht e rrihnin dhe nuk i jepnin ushqim për të ngrënë.
 
Shëmbëlltyra e Metushit tek të burgosurit shqiptar ( e që nuk ishin të pakt) kishte krijuar një shembull të papërsëritshëm të qëndresës. Andaj i burgosuri ... kur i kishte ardhur dita me dal nga burgu, dhe duke e ditur se Metush Krasniqi kishte ende shumë për të qëndruar në burg. Ai nga respekti që kishte për të kishte shkuar te drejtori i burgut dhe e kishte lutur, se a mund të ndaj vitet e burgut përgjysmë të Metush Krasniqit që ti mbaj ai.
Drejtori serb i burgut kishte ngel i habitur dhe i kishte thënë,më trego të lutem çfarë populli jeni ju që i merrnin përsipër edhe vitet e burgut të shokëve tuaj. Normal nuk e kishte lejua.

********************************************************************************
 


shkruan, Ramadan Pllana



E VËRTETA PËR KRIJIMIN E « LËVIZJA NACIONAL ÇLIRIMTARE E KOSOVËS DHE E VISEVE TJERA SHQIPTARE NË JUGOSLLAVI » (LNÇKVSHJ)
 
 
 
 
Në shumë shkrime e kujtime nga veprimtarë e autorë që janë marrë me historikun dhe ndriçimin e formimit të LNÇKVSHJ-së shkruhen datat të pasakta, madje edhe emërtimi i ndryshëm dhe jo i plotë i saj, pastaj edhe për themelimin e Lëvizjes sonë kemi dhënë deklarata jo të sakte edhe ne që ishim në udhëheqësinë e saj, Sabri Novosella, Shefqet Jashari e unë, Ramadan Pllana. Arsyeja kryesor është se kemi qenë shumë konspirativë dhe se nëqoftëse ka dokumenta të shkruara për datën e saktë të themelimit të organizatës sonë, ato duhet t’i ketë fshehur iniciatori dhe themeluesi i saj, Metush Krasniqi. Për datën e themelimit nuk ka qenë i sigurt as Jusuf Gërvalla, dëshmori ynë kombëtar, ideologu dhe promotori kryesor i LNÇKVSHJ-së.
 
Në shumë shkrime historike thuhet se në vitin 1976 Metush Krasniqi vihet në krye të Organizatës"Lëvizja Nacional-Çlirimtare e Kosovës dhe e Viseve tjera Shqiptare në Jugosllavi" LNÇKVSHJ, dikush shkon edhe në vitin 1975, dikush më 1978, etj. Në bazë të hulumtimeve të mia konstatoj se themelimi dhe emërtimi i « LËVIZJA NACIONAL ÇLIRIMTARE E KOSOVËS DHE E VISEVE TJERA SHQIPTARE NË JUGOSLLAVI » është bërë në verën e vitit 1977.
 
Dëshmitë që vërtetojnë këtë konstatim janë deklaratat që shënohen më poshtë :
Sabri Novosella, në NJËRI NGA ATA
( Rrëfim në veten e tretë), botuar në ”Bota sot”.
 
Në pushimet verore të vitit 1977, në shtëpinë e Sabri Novosellës, u mbajt Mbledhja Themeluese e LNÇK- së. Mirëpo, siç u cek më lartë, kësaj Mbledhje i kishin paraprirë konsultat e pandërprera mes Metushit, Sabriut, e Shefqetit, sidomos, ato pas dënimit me 15 vite burg të Adem Demaçit në vitin 1975. Se ky proces gjyqësor ishte i montuar, për këtë s’kishte dilemë fare. Ndaj Metushi, Sabriu dhe Shefqeti morën vendimin dhe e themeluan Organzatën Kombëtare “Lëvizja Nacional Çlirimtare e Kosovës“. Qëllimi i organizatës ishte i qartë, ashtu siç kishin qenë objektivat e organizatave në të cilat kishin vepruar edhe më parë: Çlirimi i viseve shqiptare nga Jugosllavia dhe bashkimi dhe i këtyre viseve me Nënën Shqipëri...
 
Më vonë, me zgjerimin e organizatës jashtë kufijve të Kosovës, u kërkua që të zgjerohet dhe emri i saj në: - Lëvizja Nacional Çlirimtare e Kosovës dhe Viseve Shqiptare nën Jugosllavi (LNÇKVSHJ)...
 
Shefqet Jashari, në ”Mësuesi i atdhedashurisë”( Metush Krasniqi, shënimi im) në ”Zëri i Kosovës” Nr. 35, 17 tetor 1996: ”...Duke qenë i bindur se me vdekjen e Titos Jugosllavia do të shkatërrohet, vendos të konsultohet me veprimtarë dhe kështu me 1977 e formojnë Lëvizjen Nacional Çlirimtare të Kosovës dhe Viseve tjera shqiptare që në momentin e duhur populli ynë të jetë i gatshëm për ta fituar lirinë. »
Dhe unë, Ramadan Pllana, në intervistën dhënë « Albaniapress »it, më 17 mars 2009
Siç e ceka më lartë, unë kisha kontakt me Shefqet Jasharin, i cili, nga gjysma e vitit 1977, më informoi se i kishin intensifikuar radhët e LNÇKVSH-së, që ishte vazhdimësi e LRBSH-së, të themeluar në vitet e gjashtëdhjeta nga Adem Demaçi me shokë, dhe, në bazë të vlerësimit të punës të grupit tonë, për të cilën ishin në dijeni, ata, ishin të pajtimit që të “shkriheshim”, në gjirin e Lëvizjes. Ne, si grup, në një konsultim formal, me gëzim të madh e pranuam këtë propozim, kështuqë, nga Nëntori i vitit 1977, ne, si grup u shkrimë në Lëvizje.
 
Pra, këtu kemi deklarata që përputhën plotësisht njëra me tjetrën dhe ndriçojnë të vërtetën e themelimit të LNÇKVSH-së.
Mirëpo tani mbetet të vërtetohet se a ishte vërtetë kjo si organizatë vazhdimësi e LBRSH-së së Adem Demaqit, siç thoshte Sabri Novosella e siç shkruajnë shumë autorë. Ne mund të themi se të gjitha përpjekjet e popullit tonë për çlirim e ribashkim kombëtar janë vazhdimësi e Lëvizjeve qysh nga Komiteti i Stambollit. Ato ishin vazhdimësi e traditës së organizimit politik në historinë e re shqiptare që nga Komiteti i fshehtë i Stambollit, Lidhja Shqiptare e Prizrenit, Lidhja e Pejës, komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”, Komiteti i Çlirimit të Kosovës i Hasan Prishtinës, Organizata Nacional-Demokrate Shqiptare e Halim Spahisë e Gjon Serreqit, Partia Revolucionare për Bashkimin e Tokave Shqiptare me Shtetin Amë e Metush Krasniqit, Komiteti Revolucionar për Bashkimin e Trojeve Shqiptare në Jugosllavi me Shqipërinë i Kadri Halimit dhe Lëvizja Revolucionare për Bashkimin e Shqiptarëve e Adem Demaqit, etj.
 
Por, nuk ishte si vazhdimësi e drejtpërdrejt e konkrete, me porosi, në ketë rast krijimi i LNÇKVSH-së nga porosia e Adem Demaqit. Metush Krasniqi ishte me moshë dhe me organizim më i hershëm se Adem Demaqi, prandaj, për mua, sa kemi të drejt të themi se kjo organizatë është vazhdimësi e LBRSH-së, e Adem Demaqit, aq kemi të drejt të themi se është edhe vazhdimësi e PRBTSHSHA, e Metush Krasniqit.
 
Mirëpo, për fatin e mirë historik, tani ka lindur një e vërtetë tjetër historike që dëshmon se, nga një marrëveshje e fshehtë, Metush Krasniqi e Adem Demaqi ishin marrë veshë që t’i lënë anash ndasitë ideologjike dhe të bashkëpunojnë në një Lëvizje të bashkuar me një platformë të vetme kombëtare. Kjo ishte ideja për formimin e « Lëvizjes Nacional-Çlirimtare të Kosovës », nga e cila ide « Grupi Revolucionar » e shkruan traktatin për këtë organanizatë. Asnjëri nga ne të LNÇKVSH-së nuk e kemi ditur për këtë mbledhje të fshehtë. Ja, çfarë shkruan Ilmi Ramadani në lidhje me këtë :
 
Ilmi RAMADANI
 “ADEM DEMAÇI – IDEATOR I LËVIZJES KOMBËTARE”
 
“Unë, me këtë rast, do të theksoj, një aspekt të kontaktimit dhe bashkëpunimit midis dy personaliteteve të Lëvizjes sonë, për çlirim e bashkim kombëtar, të cilët, për dekada me radhë ishin dhe mbetën ideatorë, frymëzues, koordinatorë dhe drejtues të Lëvizjes: Adem Demaçit dhe Metush Krasniqit. Fjalën e kam për takimin midis Adem Demaçit dhe Metush Krasniqit, në shtëpinë e këtij të dytit, në Dajkoc të Dardanës më 2, 3 dhe 4 qershor të vitit 1974. Dy ditët edhe netët e para isha edhe unë i pranishëm. Këtë takim e ka përgatitur dhe ideuar atdhetari llapjan, Mulla Ramë Govori. Në Dajkoc Adem Demaçi ka ardhur me atdhetarët - Ahmet Haxhiun dhe Mulla Ramë Govori si dhe me atdhetaren Hyrije Hana, motra e dëshmorit të Luftës Nacionalçlirimtare, Xheladin Hanës. Ne të tjerët na kishte ftuar Metush Krasniqi: babën tim Selman Ramadanin, Fehmi Bajramin-i burgosur politik nga Gjilani dhe mua-atëherë student i Fakultetit Ekonomik.
 
Të gjitha këto analiza kishin qenë si hyrje për atë që ishte organizuar ky takim. Ishte konstatim i të pranishmëve se për një organizim dhe organizëm të gjerë dhe të përbashkët, së pari, kërkohej që vet Ademi Demaçi dhe Metush Krasniqi të pajtoheshin në ide. Për Metushin, thoshin shokët e tij, se ishte më “djathtist”, demokrat e pro perëndimor, ndërsa për Ademin thoshin që kishte evoluar në “majtist”, revolucionar e pro marksizmit. Por, e vërteta ishte se edhe Ademi edhe Metushi, ishin me tërë qënjet e tyre për bashkimin e Kosovës me Amën- Shqipëri!
Kjo marrëveshje me rëndësi historike, prandaj, ishte leva kryesore që filloi ta stabilizoj Lëvizjen Ilegale për brenda radhëve të veta. Si rezultat konkret dhe i parë i kësaj Marrëveshjeje, në mes të Metush Krasniqit dhe Adem Demaçit, ishte hartimi i Traktit të Organizatës Grupi Revolucionar, që është shpërndarë në natën 3 e 4 korrikut 1974, me nënshkrimin Lëvizja Nacional-Çlirimtare e Kosovës.”
 
Me zbulimin e këtyre traktateve arrestohen shumë atdhetarë të devotshëm dhe u montua procesi i njohur kundër grupit Adem Demaqit, prej 19 vetëve dhe i Adem Rukiqit, prej 12 vetëve, më 1975. Grupi gjykohet më 7 shkurt 1976 Gjykata e Qarkut në Prishtinë. Për lexuesin e opinionin kombëtar dihet ky proces, nuk po e zgjasë më shumë. Po e jepi vetëm një dëshmi të dëshmorit Rexhep Mala në lidhje me këtë proces në « Kujtime nga Burgu » :
Nga 19 veprimtarë të përfshirë në Procesin gjyqësor të Prishtinës, në vitin 1975, drejtpërdrejt në shkrimin dhe shpërndarjen e trakteve dhe shkrimin e parullave anti-jugosllave, ishin të përfshirë vetëm Rexhep Mala dhe Ilmi Ramadani.
 
Gjatë hetimeve të tmerrshme, as Rexhepi as Ilmiu, nuk do të pranojnë as edhe një fjalë të vetme me çka do të dënoheshin edhe 17 të arrestuarit e tjerë në krye me Adem Demaçin. Poashtu, as gjatë procesit gjyqësor Rexhep Malaj nuk do të pranojë se i ka kryer aktivitetet për çka po gjykoheshin 19 veta. Në burgun e Idrizovës, në Maqedoni, në vitin 1977 e pyesin shokët Rexhep Malën: “Pse Rexhep nuk e ke pranuar se ti dhe Ilmiu i keni kryer ato veprime dhe të liroheshin 17 të burgosurit e tjerë nga ky proces i montuar politik”. Rexhepi përgjigjet: “Kam qenë i bindur se si e pranova se unë dhe Ilmi Ramadani jemi kryes të veprave për të cilat dënoheshim, kurse 17 të tjerët nuk kanë të bëjnë asgjë me këto aktivitete, pra Adem Demaçi dhe shokët e tjerë, ata do të gjykoheshin patjetër. Por, do të përfundojë Rexhep Mala -"sikur edhe gjysmën e Kosovës ta kishin burgosur dhe ta kishin qitur në bankën e zezë, nuk do të kisha shkelur fjalën e dhënë për ruajtjen e sekretit”
Siç vërtetohet këtu e ka burimin formimi i LNÇK, e njohur si „Lëvizja Nacional-Çlirimtare e Kosovës“ (1975) i kryesuar nga Adem Demaçi dhe grupi i Adem Rukiqit. Unë, mendoj se kësaj duhet ti shtohen edhe Rexhep Mala e Ilmi Ramadani si një nga bartësit praktik, të shkruar, në rrjedhat historike të kësaj organizate. Pra, pas këtij gjykimi, Metush Krasniqi përpiqet që ta zbatojë marrëveshjen historike të lartpërmendur edhe pse Adem Demaqi ishte arrestuar e dënuar me 15 vjet burg. Kështu, do të konsultohet me Sabri Novosellën e Shefqet Jasharin, nga viti 1976, si dy ish anëtarë të LBRSH-së, në të cilët kishte besim sepse me kishte lidhje pas dalës nga burgu, siç e cekëm më lartë, kishte bashkëpunuar, si këshilltar, në përgatitjen e demonstratave të vitit 1968.

Bindja e Metushit, e dëshmuar edhe përpara me veprimtari për një organizatë që do të përfshinte gjithë trojet shqiptare të riokupuara nga ish-Jugosllavia e shtyu për një emërtim të tillë, në « Lëvizjen Nacional Çlirimtare të Kosovës dhe Viseve tjera shqiptare » në verën e vitit 1977, siç e caka më lartë, dhe kjo është e vërteta historike e formimit të kësaj organizate gjithëkombëtare.

Pikëpamjet ideopolitike të LNÇKVSHJ-së dhe të Metush Krasniqit
 Metush Krasniqi
 
Më lart e theksova se, Metush Krasniqi kishte ide dhe përcaktim të demokracisë pluraliste dhe këtu nuk ka asnjë dilemë. Mirëpo, ai ishte kategorik kundër dallimeve ideo-politike në Lëvizjen tonë e edhe në jetën e përditshme. Ai, me një fjalë, ishte i pikëpamjeve të Rilindasve tanë se « feja e shqiptarit është shqiptaria », dhe në këtë kuptim edhe në organizatën tonë mund të aderonin atdhetarë me pikëpamje të ndryshme, pa dallim feje, ideje a krahine.
 
Bacë Metushin, e kisha njohur rastësisht, në vitin 1970, nëpërmes një hoxhe, Imer Rafunës, po në atë vit kisha njohur edhe djalin e tij Xhevatin si dhe djalin e vëllaut të tij, Osmanit, Nevzatin me të cilët shëtitnim nganjëherë në korzonë e Prishtinës, anën shqiptare. Qysh atëherë më kishte lënë përshtypjen e një njeriu zemërgjerë e të thjeshtë, po me një shpirt kombëtar. Më vonë, kur e kuptova, në fillim të vitit 1977, nga Shefqet Jashari, se ai e kishte lexuar pamfletin tim « Përpara për krijimin e Partisë së Punës së Kosovës », unë i pranova vlerësimet e tij dhe pritsha sinjalin për të bashkëpunuar me të. Gjatë aktivitetit tim i kam njohur edhe Eminin, Fuatin, të afërm të tij, kurse me Besnikun njihej vëllau im Selimi, të cilët ishin studentë në shkollën e lartë komerciale. Me këtë dua të them se baca Metushi, më njihte si një enverist dhe nuk kishte kurrfarë pengese për të bashkëpunuar. Nga arsyeja e konspiracionit që e kam përmendur më lartë, nuk u takuam kurrë nga afër, gjatë aktivitetit tonë në kuadër të LNÇKVSHJ-së, mirëpo na lidhte veprimtaria jonë e përditshme, që të dyve na lidhnin shumë simpatizues, sidomos nga N.T. « Hekurudha », dhe nëpërmes tyre shkëmbenim mendime e këshilla, për këtë do të shkruaj një kujtim tjetër të veçantë.
 
Njëri nga udhëheqësit tanë, Sabri Novosella i ka shkruar gjithashtu kujtimet e veta me titull « Njëri nga ata », ( Rrëfim në veten e tretë), botuar në ”Bota sot”, ku flet edhe për LNÇKVSHJ-në e Metush Krasniqin. Me akrobacitë e veta politike organizata jonë dhe baca Metush na dalkan (paskan qenë) kundër Shqipërisë socialiste e posaçërisht kundër Enver Hoxhës. Edhe në lidhje me ketë shkrim e me të tjera që lidhën me historikun e mëtejshëm të Lëvizjes sonë, të bashkimit e të formimit të LRSSHJ-së, LPRK-së e LPK-së do të dalë më vonë. Tani, për tani në këtë kontekst, në lidhje me pikëpamjet ideo-politike të organizatës sonë, për ta demantuar pohimin e Sabri Novosellës se Metush Krasniqi ishte kundër Shqipërisë së Enver Hoxhë; po shërbehem me disa dëshmi të veprimtarëve tanë. Reagime më të shpejta e më bindëse ndaj shtrembërimeve të historikut të veprimtarisë së Lëvizjes sonë, që i bënë Sabri Novosellës,e edhe ndaj Abdullah Prapashtica etj., është Faredin Tafallari, njëri nga udhëheqësit e Lëvizjes sonë dhe nga bashkëpunëtorit më të ngushtë të Jusuf Gërvallës, i cili thotë që ta shkruajmë të vërtetën ashtu siç ka qenë në realitet. Kurse, Xhafer Durmishi, njëri nga bashkëpunëtorët më të ngushtë të Jusuf Gërvallës, njëkohësisht edhe i Sabri Novosellës,në librin “Protesta dhe Aspirata”, Prishtinë, 2006, në faqen shtatë, pos të tjerave e thotë edhe këtë « Me këtë rast dua të them se E. Hoxha, për mua dhe për Atë (për Jusuf Gërvallën, shënimi im) që e çmoj më së shumti në këtë jetë, ka qenë një nga inspiruesit e frymëzuesit në luftë kundër pushtetit serb. Në atë periudhë të jetës time, (gjer në vitin 1985) Kosovës, mund të thuhet, se nuk i ka ardhë asnjë e keqe prej E. Hoxhës por vetëm të mira. Duke u bazuar në numrin e tytave të topave e pushkëve, Shqipëria ka qenë mbrojtësja konstante, besnike dhe e guximshme e Kosovës dhe shqiptarëve nën Jugosllavi. »
 
Tani, dua të shërbehem me vetë fjalët e Sabriut në lidhje me qëndrimet e Metush Krasniqit ndaj Shqipërisë së Enver Hoxhës, ku thotë: « Ashtu siç thoshte Metush Krasniqi, këta djem janë patriotë të flaktë, ndaj e duan Shqipërinë dhe Kosovën me Vise, i duan kryeqytetet e tyre: Tiranën dhe Prishtinën. Duke e dashur Shqipërinë e tërë, është e vetëkuptueshme se e duan dhe i besojnë pa fije rezerve prijësit që është në krye të Atdheut, pra Enver Hoxhës”.
 
Pika e parë dhe themelore është se dëshmori ynë, Metush Krasniqi e dha jetën e vet për çlirim e ribashkim kombëtar, pra për Atdhe, për Nënën Shqipëri, e jo për parti e ide. Gjithë ata që mundohen që ta vënë atë, qoftë në të djathtë, qoftë në të majtë, nuk e çmojnë e nuk i bëjnë nder kësaj figure madhore të çështjes sonë kombëtare.
 
Dallimi thelbësor në mes Metush Krasniqit dhe organizatave të djathta, atyre që ishin organizuar në Perëndim, ishte se Metushi, si demokrat i vërtetë nuk e luftoi sistemi socialist,edhe pse nga ndonjë aspekt nuk pajtohej me të, ai ishte në gjendje të bashkëpunojë edhe me « djallin » vetëm e vetëm që Kosova dhe viset tjera shqiptare që gjendeshin në okupimin serbo-sllav t’i bashkohen shtetit amë, gjë që dokumentohet me vetë pagëzimet e dy organizatave që i themeloi, atë të « Partia Revolucionare për Bashkimin e Tokave Shqiptare me Shtetin Amë » dhe « LËVIZJA NACIONAL ÇLIRIMTARE E KOSOVËS DHE E VISEVE TJERA SHQIPTARE NË JUGOSLLAVI ». Besoj se nuk duhet të bëjmë më komente në lidhje me ketë.
 
Kurse, e djathta « demokratike » bashkëpunonte edhe me « djallin » vetëm e vetëm për ta shkatërruar shtetin shqiptar. Këta, e djathta në Perëndim, bënin sikur vjehrra e keqe që thotë « Për inati të resë më vdektë djali » që do të thotë se « për inati të socializmit le të vdesë edhe shteti shqiptar »…Për këto flasin shumë e shumë fakte historike…
Mendoj se, për bacën Metush duhet të hulumtohet sa më shumë që të jetë e mundshme e të shkruhet sa më realisht. Për plotësime të mëtejshme presim nga bacë Adem Demaqi, nga Hydajet Hyseni, nga Emin Krasniqi dhe nga bashkëpunëtorët tjerë që kishin lidhje më të ngushta në veprimtarinë e tij ilegale. Unë, nuk do të ndalëm me ketë shkrim, deri sa të kam mundësi do të mbledhë të dhëna e argumente që të plotësojnë ende një boshllëk në veprimtarinë e tij konsekuente, të palodhshme e titanike ndaj Shqipërisë Etnike.
 
Metush Krasniqi, do të jetë gjithmonë shembull frymëzimi e unifikimi për të gjithë ata veprimtarë, politikanë, të djathtë a të majtë, që duanë ti shërbejnë çështjes së mirëfilltë kombëtare, gjegjësisht ribashkimit të Shqipërisë Etnike.
 
LAVDI JETËS DHE VEPRËS SË METUSH KRASNIQIT!
autor, Ramadan Pllana / Zvicër / Nëntor, 2009
 

Kadri Z E K A / shkruar nga Ismet Rashiti

 
 
K A D R I       Z E K A
 
NJERI I MENDIMIT TË THELLË POLITIK DHE
I VEPRIMIT KONKRET KOMBËTAR

 
Nga Ismet Rashiti - Zvicër, 25. 04. 2009 )
 
 
 
 
 
Njëri ndër ideologët e lëvizjes ilgale shqiptare dhe arkitektët e luftës për liri të viteve 70- ta të shekullit të kaluar, padyshin ka qenë dëshmori, Kadri Zeka. U lind më 25 prill 1953 në fshatin Poliçkë të Dardanës në një familje bujare dhe me traditë patriotike. Qysh në moshën rinore, Kadriu kishte treguar interesin të madh rrethë gjendjes së vështirë ekonomike dhe pozitës së rënd kombëtare të popullit shqiptar të mbetur padrejtësisht në hapsirat e ish Jugosllavisë. Si nxënës i shkollës së mesme, dëgjonte ilegalisht Radio Tiranën dhe lexonte literatur nga Shqipëria, e cila në atë kohë ishte e ndaluar nga rexgjimi i Beogradit. Një tjetër burim të informimit dhe ushqimit shpirtëror, Kadriu e gjente në odat shqiptare gjatë takimeve me pleqë të ditur. Nga viti në vit, hallet dhe vuajtjet e shumta të popullit shqiptar, sa vinin e piqnin para kohe këtë djalë të ri me taban të fortë kombëtar.
 
Kadri Zeka & Metush Krasniqi
Shpërngulja e familjes së Kadriut nga fshati Poliçkë në qytetin e Gjilanit kishte hapur një kapitull të ri. Në Gjilan bie në kontakt me rininë përparimtare si me Rexhep Malën dhe Hydajet Hysenin e shumë të tjerë, me të cilët jo vetëm që bisedonin për ndryshimin e gjendjes koloniale të Kosovës, por edhe kishin filluar të organizohen në lëvizjen ilegale në formë celulash. Si student i zgjuar, Kadri Zeka njëkohësisht punonte në Radio Prishtinë. Krahas studimeve dhe punës si gazetar, ai bënte jetë të organizuar ilegale; lexonte literaturë dhe përgatitej për situata të reja shumë më të vështira. Si njeri i formuar dhe intelektual i mirëfilltë, Kadri Zeka i përkiste gjeneratës së artë të atdhetarëve dhe idealistëve më të devotshëm të kombit shqiptar.
 
Organizimi ilegal kishte filluar ti jepte rezultatet e para. Shkrimi dhe shërndarja e trakteve, parullave dhe literaturës përparimtare gjatë viteve 70-ta ka qenë njëri ndër faktorët kryesor që ndikonte në masë të madhe në zgjimin e vetëdies kombëtare, e cila deri në këtë periudhë mbulohej nga demagogjia serbomadhe e mbështjellur nën petkun e “vëllazërim-bashkimit”. Hovi dhe ndikimi i madh i lëvizjes ilegale shqiptare, nuk kishte arritur t’i shpëtonte syrit dhe veshit të UDB-es ish jugosllave. Kishin filluar të merren në pyetje e të burgoseshin dhjetra të rinjë, ndër të cilët edhe Rexhep Mala si njëri nga udhëheqësit kryesor.
 
Kadri Zeka ne demonstrata / Zvicer
Për t'i ikur valës së burgosjeve, Kadri Zeka në vitin 1978 me vendim të shokëve kalon në Zvicër. Herë pas here në Zvicër ilegalisht shkonte edhe Hydajet Hyseni, kryesisht për të shkruar e botuar bashk me Kadri Zekën, shtypin ilegal si përmbledhjen me poezi “Këngët e lirisë”, gazetën “Liria” dhe matriale tjera organizative, të cilat pastaj silleshin ilegalisht dhe shpërndaheshin në Kosovë dhe viset tjera shqiptare. Megjithëse, Kadri Zeka ishte vendosur në Zvicër për një kohë të gjatë ka çëndruar ilegal. Nuk donte në asnjë mënyrë të kërkonte azil politik. Një ditë e ndalin polocia zvicërane dhe dashtë e padashtë ishte detyruar t’i nështrohet procedurës së strehimit politik të cilin e merrë brenda një kohe shumë të shkurtër.
 
Ngjarjet e vitit 1981, Kadri Zekën e gjejnë në krye të shumë detyrave. Përveç çështjes organizative e propagantistike, Kadri Zeka vëmendje të veçantë kishte filluar ti kushtonte organizimit të demonstratave në mesin e bashkatdhetarëve në përkrahje të kërkesave gjithëpopullore për Republikën e Kosovës.
 
Pas konsultimit me vëllezrit, Jusuf dhe Bardhosh Gërvalla me të cilët kishte një bashkpunim të ngushtë, Kadri Zeka bashk me Hasan Malën, Kadri Avdulllahun, Zijah Shemsiun, e tjerë, vendosin të organizojnë demonstratën e parë më 11 prill 1981 në Bern të Zvicrës.
 
Kjo iniciativë ishte mirëpritur nga shumë veprimtarë shqiptarë, sidomos nga St.Galla, Cyrihu, Berni dhe Gjeneva me të cilët Kadriu kishte pasur kontakte më parë. Në organizimin e kësaj demonstrate dhe të tjerave që u organizuan gjatë vitit 1981, kontribut të madh kanë dhënë edhe dëshmorët Jusuf e Bardhosh Gërvalla, pastaj bashkveprimtari i tyre, Ibrahim Kelmendi dhe shumë atdhetarë tjerë nga Gjermania, Belgjika etj.Me këtë rast iu kishte dhënë përkrahje e parezervë kërkesave gjithëpopullore në Kosovë të shprehura nga rina sudentore. Organizimi i kësaj demonstrate kishte bërë që të dështojnë të gjitha planet e ambasadave ish jugosllave të cilat atë kohë përmes bashkpunëtorëve të tyre, kishin ndërmarrë një fushatë për ti dënuar demonstratat në Kosovë në emër të punëtorëve shqiptarë.
 
Kadri Zeka qyshë në vitin 1981 për herë të parë kishte kërkuar një organizim të pavarur të mërgatës shqiptare nga përfaqësitë diplomatike të ish Jugosllavisë. Si ideolog i shquar dhe organizator i mrekullueshëm është personaliteti i parë shqiptar që para tri dekadave ka vendosur themelet e para të organizimit kombëtar në mesin e kurbetçarëve patriotë, të cilët pastaj gjatë gjithë këtyre viteve arritën t’a mbajnë ndezur flakën e lirisë dhe Pavarsisë së Kosovës. Njëkohësisht mbante lidhje të mira me shumë parti e grupe zvicërane me qëllim të informimit të opinionit botëror rreth situatës së rënd të krijuar në Kosvë nga intervenimi policor e ushtarak i Serbisë.
 
Kadri Zeka ishte njeri i mendimit të thellë politik dhe i veprimit të matur e konkret kombëtar. Shikuar nga idetë dhe filozofia politike që ndiqte, Kadri Zeka, jo vetëm që ka qenë i frymëzuar, por me të drejtë mund të thuhet se ka qenë një vazhdues i denjë i rrugës së rilindësve shqiptarë. Filozofia politike e Kadri Zekës në thelb ishte kundër luftës, por edhe nuk frigohej e as nuk e përjashtonte luftën çlirimtare si mjetin e fundit nëse do të imponohej ashtu siç ndodhi në të vërtetë dy dekada më vonë nga regjimi militarist i Beogradit. Ai, problemin e popullit shqiptar të mbetur padrejtësisht në hapsirat e ish Jugosllavisë, e shikonte si një dhe të pandarë.
 
Kadri Zeka brenda viteve 1978 - 1981 kishte arritur ta shtrinte ndikimin e tij në Zvicër, Gjermani, Belgjikë, Austri e gjetiu. Ndonëse u përkisnin dy organizatave, Kadriu kishte bashkpunim të ngushtë me Jusuf e Bardhosh Gërvallën me të cilët jo vetëm që organizonin tubime e demonstrata të përbashkëta, por kujdes të veçant i kushtonin bashkimit të organizatave. Pikërisht kur po ofronte ora e bashkimit në mes OMLK-së të cilën e përfaqësonte Kadri Zeka dhe Lëvizjes Nacional Çlirimtare të Kosovës dhe Viseve Shqiptare në Jugosllavi (LNÇKVSHJ), UDB-ja famëkeqe jugosllave, organizoi atentat politik në fshatin Untergrupenbah, afër Shtutgartit. Vërsaja e Jusufit, Kadriut dhe Bardhoshit ishte një humbje e madhe jo vetëm për lëvizjen ilegale, por për gjithë kombin shqiptar. Kjo vrasje tinzare në natën e errët të 17 janarit 1982, kishte indinjuar pamasë të gjithë atdhetarët shqiptarë.
 
 
Nga të katër anët mërgata shqiptare përmes protestave filloi të shprehte zemrimin e saj të thellë kundër atentatorëve të pabesë. Nga shumë rrethe, anë e mbanë Evropës, SHBA’të dhe forca të organizuara ilegale nga të gjitha trojet shqiptare, familjeve të dëshmorëve u kishin ardhur letra e telegrame ngushllimi. Të gjitha gazetat më prestigjioze gjermane dhe zvicërane në faqet e para kishin vendosur si lajmin kryesor të ditës, vrasjen e tre martirëve të Kosovës. Ndonëse qëllimi i këti shkrimi në këtë rast është shënimi i 56-vjetorit të dëshmorit, Kadri Zeka është e pamundur të shkruash ndaras për këta tre pishtarë të lirisë, meqë jeta, vepra, ideali dhe rënia e tyre ishin dhe mbetën për jetë e mote një dhe të pandara. Si të tillë janë bërë simbol i bashkimit, mirkuptimit, unitetit dhe tolerancës politike.
 
Menjëherë pas atentatit në Shtutgart kishin arritur menjëherë Nënë Ajshja dhe babai i Kadri Zekës, Pajaziti. Ndërkaq në varrimin e Jusufit Kadriut dhe Bardhoshit që u bë pas dy javësh nga nata e kobëshme e vrasjes në varrezat e Shtutgartit, nga Kosova ishin të pranishëm vëllezrit e Kadri Zekës, Xhelili e Taipi si dhe veprimtari i ilegalës, Ahmet Isufi. Zemërmadhja, Nënë Ajshja të parin e kishte përqafuar Kadriun, duke ju drejtuar me këto fjalë: “Kadri loke, nëna jote nuk ka mundur me ardhë. Unë të kam djalë edhe ty si Jusufin dhe Bardhoshin”. Pastaj i kishte marrë ngryk djemtë e saj të dashur: “Ne krenohemi me veprën tuaj, ne mbahemi të fortë, sepse të tillë na bënë vepra juaj e pavdekshme”, kështu thanë vëllezrit e Kadri Zekës, Xhelili dhe Taipi, të cilët në vend që të ngushlloheshin nga të pranishmit, ata ngushllonin miqtë dhe bashkveprimtarët e shumtë të cilët nuk mund ti ndalnin lotët e dhembjes së madhe. Ky akt i paparë i kësaj nëne të madhe shqiptare dhe i vëllezërve Zeka, u kishte dhënë forcë qindra pjesmarrësve të mbledhur nga shumë shtete të Evropës për t’ju dhënë lamtumirën e fundit tre udhëheqësve të lëvizjes çlirimtare kombëtare.
 
Tre heronjë, një ideal / Jusufi-Kadriu-Bardhoshi
Jusufi, Kadriu dhe Bardhoshi edhe me vdekjen e tyre, u bënë shembull frymëzimi se si duhet të punohet për lirinë e Atdheut. Në çdo demonstratë dhe tubim, në ballë mbaheshin fotografitë e këtyre tre pishtarëve të lirisë. Mësimet e tyre ishin dhe mbetën udhërrëfyese në rrugën e gjatë e të mundimshme të lirisë, të cilat kulmuan me formimin e UÇK dhe Pavarsinë e Kosovës. Gjatë kohës sa ishte e okupuar Kosova, populli shqiptar, këtyre tre pishtarëve të lirisë, u kishte ngritur përmendore në zemër.
 
Nga viti 2002, u janë ngritur përmendore në Kosovën e lirë e të pavarur. Eshtrat e Jusuf e Bardhosh Gërvallës prehen në fshatin DApostol Dukaubovik, pranë blinit të cilit i këndoi Jusufi dhe afër Nënës Ajshe. Ndërsa eshtrat e dëshmorit Kadri Zeka prehen në varrezat e dëshmorëve, pranë shokëve të idealit të përbashkët ne Gjilan.
 
Për Kadri Zekën deri tani janë botuar libra, janë thurur poezi e këngë, janë përgatitur dokumentar televiziv. Një libër i tillë për jetën dhe veprën e dëshmorit ka dalur nga shtypi kohë më parë nga autori , në të cilën janë pëmbledhur mendime dhe intervista nga familjarët e dëshmorit Kadri Zeka, si dhe nga një pjesë e bashkveprimtarëve. Megjithëkëtë për veprën shumëdimenzionale dhe filozofinë politike të tij, asnjëherë nuk do të mundë të thuhet fjala e fundit. Për të gjurmuar edhe më shumë në jetën dhe veprën e dëshmorit Kadri Zeka, i njejti autor është duke e përgatitur ribotimin e librit me plotësime e të dhëna të reja të pabotuara deri tani .
 
Është për t’u përshëndetur edhe iniciativa për ngritjen e një lapidari në qendër të Prishtinës kushtuar Jusufit, Kadiut dhe Bardhoshit, e cila në mënyrën më të mirë do të simbolizonte unitetin dhe bashkimin gjithëpopullor!
 
 
 
Lavdi deshmoreve te Kombit
per www.hogoshti.blogspot.com R. Latifaj - Hogoshti
Jusuf Gervalla
jeta dhevepra
 

Jusuf Gërvalla eshte nje atëdhetar i denje i çeshtjes kombetare shqiptare, poet dhe artist, prozator e  dramaturg, lindi më 1 tetor 1945 në Dubovik, komuna e Deçanit, nga një familje bujare. Vritet mizorisht më 17 janar1982) në Untergrupenbah (Gjermani) me bashkeveprimtarin e tij Kadri Zeka dhe te vellain Bardhosh Gervalla.

Shembulli i tij mbeti i gjallë nder intelektualë të kohës moderne, si shkrimtarë dhe atëdhetar i shquar përe liri deri në flijim.

Jusufi-Kadriu-Bardhoshi
Jeta e Jusuf Gërvallës ka qenë e vështirë, ndersa rënia e tij ka qenë tragjike. Për këtë është thënë e shkruar shumë dhe do të thuhet e do të shkruhet edhe më shumë. Por, edhe shkrimtari J. Gërvalla pësoi vështirësira të mëdha. Për poetin, prozatorin dhe dramaturgun Gërvalla është thënë e shkruar relativisht pak. Vepra e tij letrare nuk është tepër e njohur, me gjithë botimin shembëllor që ia bëri J. Gërvallës më 1992 Sabri Hamiti (Jusuf Gërvalla: Vepra letrare. "Ora", Prishtinë, 1992). Opinioni e respekton dhe adhuron dëshmorin e kombit, simbolin e luftës për liri, shembullin e kurajës prej qytetari dhe intelektuali, ndërsa duket se e harron shkrimtarin e rëndësishëm që ishte dhe mbetet. Roli i tij prej simboli të qëndresës e hijesuaka faktin se ishte poet i dorës së parë.

Në letërsi, ai nuk i takonte qarkut të "lapidaristëve" të poezisë fjalëpakë që e shoshiste të tashmen me shkrimin simbolplotë alegorik në petkun e arkaikes mbikohore e në frymën e visarit të traditave të lashta gojore.

Zëri i tij poetik ishte zë më vete, mjaft origjinal, personal dhe individual. Poezia e tij na flet drejtpërsëdrejti, ngrohtë, zbutë, thellësisht njerëzor e me një sensibilitet të stërholluar. Në dy përmbledhjet e tij të para - "Fluturojnë e bien" (1975) dhe "Kanjushë e verdhë" (1978) - poezia e tij merrej kryesisht me vatrën e poetit tek janë mjaft kuptimplotë titujt e cikleve "Shtëpia në kornizë" dhe "Skena nga jeta e fshatit". Poezia e tij e përmallshme e këndon dashurinë, e kujton dhimbshëm (dhe pa idilë ruraliste) vendlindjen dhe na e rrëfen porosinë e saj qendrore, kërkimin e poetit për "pak frymë njeriu e pak dritë qiriri". Me kohë, duke u bërë gjithnjë e më shumë refleksiv poeti kaloi gjithnjë e më shumë te një qark më i gjerë tematik dhe te të folurit poetik me bukuri e begati të rrallë metaforike e figurative. Kështu, poezia e tij e përmallshme e vendlindjes gjithnjë e më shumë bëhet edhe universale. Në vëllimin e tretë poetik, "Shenjat e shenjta" (1979), kemi të bëjmë dhe me fjalë e elemente si "hije", "pluhur", "frikë", "terr", "ftohtë", "varr". Shkallëzohen vetmia dhe shqetësimet e poetit që flet shpesh edhe për fundin dhe vdekjen. Me një thellësi që nuk hetohet në lexim të cekët, na qet tabllo tejet të qëlluara të groteskës që e quajmë "jeta". Thelbi kryekëput human i vargjeve, ligjërimi lirik dhe substancial i poetit të mallit, të dashurisë, të dhembjes, të vetmisë e të vdekjes e bëjnë Jusuf Gërvallën një zë të patjetërsueshëm të poezisë së re shqipe.
Tituj te veprave;
 


Shtëpia botuese “Faik Konica” e Prishtinës nxori këto ditë /janar 2011/ nga shtypi veprën letrare dhe publicistike nga Jusuf Gërvalla në katër vëllime. Në këto katër vëllime janë përfshirë veprat e botuara më parë: "Fluturojnë e bien" ( poezi), "Kanjushë e verdhë" (poezi), "Shenjat e shenjta" (poezi), "Këngët e moshës" dhe poezi në dorëshkrim e tekste këngësh.
Në vëllimin e dytë është romani "Rrotull", tregime të botuara në gazeta e revista të kohës dhe drama "Procesi". Vëllimi i tretë dhe i katërt janë me shkrime publicistike të botuara kryesisht në gazetën “Rilindja” (Prishtinë) dhe “Flaka e vëllazërimit” (Shkup).
Pos shkrimeve publicistike për muzikën, fushë artistike të cilën e përcolli sa qe gazetar i “Rilindjes”, janë botuar edhe intervistat të tij për letërsinë si dhe intervista që beri ai me personalitete të artit të muzikës por edhe te fushave të tjera.
Në Bibliotekën Kombëtare dhe Universitare të Kosovës në Prishtinë, sot bëhet promovimi i veprës letrare dhe publicistike të Jusuf Gërvallës. Promovimi fillon në orën 12.00. Për veprën e Jusuf Gërvallës do të flasin studiuesit nga lëmi i letërsisë dhe muzikologjisë: Sali Bashota, Kujtim Shala dhe Rexhep Munishi.
Mirenjohjet; Flaka e Janarit , medalja e arte e Lidhjes se Prizerenit.

 


Atentati mbi dy vëllezërit Gërvalla dhe Kadri Zeka ka ndodhur më 17 janar 1982 në Untergrupenbach (Gjermani). Nga autoritet shtetërore gjermane është lajmëruar se vrasës të panjohur kanë vrarë tre jugosllav dhe se ky ishte kulminacion i ri në luftën e fshehtë, në të cilën agjentë të sigurimit jugosllav dhe kundërshtarë të pushtetit luftojnë mes tyre. Pas kroatëve në ekzil si duket qeveria e Beogradit u ka shpallur luftën të përgjakshme shqiptarëve në ekzil që vijnë nga Republika e Kosovës.

Atentati ka ndodhur përderisa drejtuesi i makinës (BMW 316, targa:HN CY 353) nxirrte makinën nga garazhda, duke drejtuar prapthi në drejtim të udhëkryqit. Në mot me borë, diku në 40 metrat e para makina ka ndaluar pasi që nga një vend ndërtim në anë të djathtë të makinës një person nga një distancë pre 3 metrave ka gjuajtur në veture. Krahas kësaj një person tjetër ka gjuajtur në veturë dhe ju ka afruar asaj për të vërtuar se ja kanë arritur qëllimit.
Fqinjët të friksuar nga krismat i shohin dy persona të gjinisë mashkullore duke ikur. Makina ka mbetur e ndezur pasi që drejtuesit i kishte mbetur këmba në pedalen e gazit. Si pasojë e kësaj makina ka vazhduar më tutje të ecën deri sa përplaset me një garazhdë. Gjatë kësaj kohe drejtuesi ka vdekur, ndërsa pas përplasjes është fikur motori.
Der Spiegel (25 janar 1982) për motivin e krimit shkruan identifikimi i shpejt i viktimave e ka shqaruar edhe motivin dhe drejtimin politik të tyre : "jugosllav në ekzil që i takonin kombësisë shqiptare nga provinca e Kosovës në jug të shtetit ballkanik, dhe që të tre veprimtar kundër qeverisjes së Beogradit" dhe vazhdon me tutje mbi autorët e vrasje.
Tri viktimat u identifikuan shpejt dhe gjithashtu shpejt u dit edhe drejtimi i tyre politik : jugosllavë në ekzil që i takonin kombësisë shqiptare nga provinca e Kosovës në jug të shtetit ballkanik, dhe që të tre veprimtarë kundër qeverisë së Beogradit. Edhe për autorët e vrasjes pati shënjime.
Në vendin e ngjarjes Jusuf Gërvalla, i cili më vonë ndrron jete, i kishte pëshpëritur policisë : "Ka qenë UDB-ja"- shërbimi sekrete jugosllave.
Dymbëdhjetë herë ishte gjuajtur mbi të tre burrat nga pistoletat të - kalibri 7,65, dhjetë goditje kishin qëlluar zemrën, mushkëritë dhe qafën. Një polic në vendin e ngjarjes thotë : "E tëra dukej si pas një ekzekutimi".
Ishte metodë që përdoret nga shërbimi sekret, siç thoshte snajperisti dhe instruktori i policisë nga Stuttgart-i Siegfried Hübner - duhet qëlluar me katër plumba "tre për ta mbërthyer viktimën nëse ajo qëndron ende, pra për ta rrëzuar dhe për ta bërë të paaftë për kundërvënie, dhe pastaj rigjuajtja e katërt e domosdoshme dhe vdekjeprurëse".
Koha dhe atentatit ishte kulminacion i grindjeve të shërbimit sekret jugosllav me kundërshtarët e regjimit në botën e jashtme në këto vite. Gjatë kësaj kohe shtetasit jugosllavë në ekzil i kanë sulmuar ambasadat, konsullatat dhe përfaqësuesit e qeverisë jugosllave. Reagimet kriminele dhe terroriste të Beogradit në këto raste kanë qenë gjithnjë të ngjajshme.
 

Untergrupenbach 18.01.1982: Vendi ku u vranë Jusufi, Bardhoshi e Kadri Zeka. Shikoni: Faksimil i shkëputur nga "Heilbronner Stimme" (zeri i Heilbronit) 19.01.1982: (X) Banesa e vëllezërve Gërvalla,  (→) Shtëpia ku kanë qëndruar vrasësit dhe shigjetat në rrugë tregojnë lëvizjen e makinës  nga momenti i daljes prej garazhës e deri te përplasja e tij në garazhën tjetër pas aktit të ekzekutimit.


Cerimonia e varrimit të J.Gërvallës, K.Zekës dhe B.Gërvallës në varrezat e

Bad Canstadit në Shtutgart (05.02.1982
Nga viti 2002, u janë ngritur përmendore në Kosovën e lirë e të pavarur. Eshtrat e Jusuf e Bardhosh Gërvallës prehen në fshatin Dubovik, pranë blinit të cilit i këndoi Jusufi dhe afër nënës Ajshe. Ndërsa eshtrat e dëshmorit Kadri Zeka prehen në varrezat e dëshmorëve, pranë shokëve të idealit të përbashkët.

 


Cerimonia e kthimit të eshtrave të Jusufit, Kadriut dhe Bardhoshit në Kosovë  
( Shtutgart – Bad Canstadt, Janar 2002 )
 
Lavdi deshmoreve te kombit
 
 
 
Jusuf Gervalla, Kadri Zeka, Bardhosh Gervalla
 

KADRI ZEKA DHE KOHA JONË

 









 
 
 
 
 
 
Prof. asc. dr. Begzad Baliu
 


Jusuf Gërvalla, Kadri Zeka dhe Bardhosh Gërvalla
KADRI  ZEKA DHE KOHA JONË
 

Parantezë


 
Janë disa momente historike që të kthejnë mbrapa për të menduar zgjidhjen e një problemi të shafqur rastësisht apo që shfaqet një për kohë më të gjatë. Historia kombëtare, pavarësisht prej dobësive të cilat e kanë përcjellur përbëhet prej disa momenteve të shndritshme tek të cilat detyrohemi të kthehemi ashtu sikur kthehet lexuesi tek veprat klasike të artit e të letërsisë, sahere që këto fusha të dijes materiale dhe shpirtërore përjetojnë kriza të caktuara. Krizat nëpër të cilat po kalon jeta jonë materiale dhe shpirtërore njëkohësisht, përkatësisht kriza intelektuale, kulturore dhe politike, në të cilen po kalin shoqëria shqiptare në këtë udhëkryq të historiesë kombëtare, jo njëherë na kthejnë tek ngjarjet historike, veprat programatike dhe konceptet politike të dijes kombëtare, të shkruara sidomos dy shekujt e fundit.
 
Jeta dhe vepra e Kadri Zekës, aktiviteti dhe konceptet politike të tij, i takojnë historisë së re të Lëvizjes Kombëtare, të cilës i kthehemi për shumë arsye. Ajo shënon një prej nyjeve të rëndësishme të historisë kombëtare, një prej ndërlidhjeve komplekse, e cila e vlen të konsultohet sa here gjendemi para sprovave politike, sociale dhe koluturore. Një sprovë e ndërlikuar, para të cilës jemi gjetur tri vitet e fundit e vlenë të vlerësohet edhe në këtë shkrim në kontekst të jetës veprimtarisë atdhetare dhe sidomos në kontekst të koncepteve politike të tij.
 
 
(Para se të shkruaj për Kadri Zekën kam pasur shumë dilema se si do të mund të shtroja këtë temë. Të shkruaj një jetëshkrim të tij, më dukej temë e tejkaluar, pavarësisht prej aspektit dhe modelit origjinal me të cilin do të mund ta shtroja. Të shkruaja për aktivitetin e tij historik, më dukej një përsëritje e zakonshme, pavarësisht prej anëve të reja që mund t’i sillja. Dëshiroja të shkruaj ashtu sikur do të shkruante Kadri Zeka në rrethana të sotme, nëse jo me konceptet ideologjike të tij, së paku me konceptet morale të tij).
 
Duke njohur aktivitetin e tij politik dhe sidomos atdhetar të shkruar e të treguar nga brezi i tij, kisha kuptuar se Kadri Zeka, ashtu sikur edhe brezi i tij i atdhetarve nuk punonin për të hyrë në histori, por për të ndryshuar historinë, respektivisht për të bërë historinë e re. Në të vërtetë kështu edhe ndodhi, ata e bënë historinë jo duke u ngritur mbi te, por duke hyrë brenda saj, si bartës moral dhe historik të saj.
Mbi këtë aspekt mund të formulohen edhe konceptet e brezit të “nacionalizmes” që e bënte Lëvizja nacionaliste e dalë nga Lufta e Dytë Botërore dhe konceptet e brezit të “nacionalizmes” ilegale të organizuar në grupet ilegale duke nisur me Grupin e Adem Demaçit e këndej. Pse mund të thuhet kështu?
 
Nacionalenverizmi pragmatist
 
Brezi i nacionalistëve të dalë gjatë dhe pas Luftës së Dytë Botërore, së pari e kishte humbur një luftë, duke i takuar krahut botëror që gjithashtu e kishte humbur këtë luftë, dhe duke qenë i shpërndarë e i papërkrahuar nga bashkësia ndërkombëtare, tash luftën për Shqipërinë e bënin në mënyrë vetijake, duke bërë llogaritë e gabuara të së kaluarës dhe mundësitë vetjake të kohës. Ndryshe nga këta, brezi i ri i ilegales që filloi aktivitetin atdhetar me grupin e Adem Demaçit e këndej, kishte të tjera koncepte: kishte një të kaluar të pastër dhe në histori mbështeteshin si iluministë. Ndonëse nuk ishin të njohur me konceptet politike dhe as nuk ishin të shtrënguar ideologjikisht pas koncepteve filozofike të Marksit, Engelsit, Leninit e Stalinit, ata pa përjashtim ishin pozitivist dhe revolucionar të konceptit enverist, që e njihnin vetëm punën, veprimin, aktivitetin revolucionar të lëvizjeve ndërkombëtare dhe vepronin si luftëtar besnik të atdheut deri në vdekje.
 
Kadri Zeka
Mbi këto parime ndërtohej edhe mendimi i Kadri Zekës. Ai nuk thotë se për të qenë atdhetar duhet t’i takosh kësaj apo asaj partie, duhet t’i takosh këtij apo atij grupi, duhet të jesh i mbështetur në këtë apo atë individ dhe në këtë apo atë ideologjie. Kadri Zeka, si luftëtar i denjë dhe i pandalshëm i lëvizjes këmbëtare shkruante: “Siç thotë patrioti dhe dijetari ynë i madh, Sami Frashëri, Atdheu nuk duhet t’i jap as varr atij që nuk ka dhënë për atdhe pikën e djersës apo gjakut kur ka qenë nevoja”.
 
Pra, Kadri Zeka duke u mbështetur në rrethanat e krijuara të vendit e të kohës në të cilën vepronte, i ndërlidhte këto veprime, në shenjë të praktikës revolucionare të veprimit.
 
“Çastet e vështira që po kalon atdheu ynë dhe rreziqet që po i thurren atij e bënë edhe më urgjente nevojën e bashkimit të të gjithë shqiptarëve të ndershëm e patriot. Pra, vetëm bashkimi i të gjithë shqiptarëve pa dallim feje, klase a pikëpamjesh politike, mund të shpëtojë atdheun tonë nga kthetrat e përgjakshme të armiqëve. T’i bashkojmë grushtet e zemrat tona në këtë luftë të shenjtë. Të çojmë në vend amanetin e të parëve tanë, s’e trathtojmë dot gjakun dhe porosinë e patriotëve tanë të shquar që nuk kursyen as pikën e fundit të gjakut për lirinë e truallit arbëror”. (69)
 
A mund të tingëllonte sot ndryshe dhe më pak e fuqishme thirrja e tij?
Jo!!!
Rruga jonë për Evropë kalon nëpër Tiranë
 
Megjithatë, sot për fatin tonë të keq ky zë nuk po dëgjohet. Atdheu ynë dhe çështja shqiptare nuk është më pak e rrezikuar. Udhëkryqi në të cilin gjendemi nuk është më pak i komplikuar se ç’ishte dje. Por, zërat janë më të mbyrur, më të shterrur, madje më të çoroditur. Zëri që dëgjohet sot në emër të zgjidhjes së çështjes kombëtare shpesh është zë antihistorik. Ai është jo vetëm në kundërshtim me thirrjen që bënte dje Kadri Zeka dhe brezi i tij, por edhe në kundërshtim me brezin që sot punon me sakrificë për ardhëmrinë tonë, si domosdoshmëri historike. “Për ne zëri i Shqipërisë nënë, ka qenë dhe mbetet zëri i fuqishëm i vendit tonë amë...“ (7).
 

Çdo të thoshte sot Kadri Zeka?
 
A do të thoshte se rrethanat e reja kërojnë qëndrim tjetër ndaj Shqipërisë. A do të ngrente sot konceptet e Akadmisë Serbe të Shkencave, të vitit 1986, për bazen historike të identitetit shqiptar të Dardanisë përkatësisht Kosovës, të ndryshme nga ai i shqiptarëve të Shqipërisë.
 
Jo.
 
Sigurisht as Ai nuk do të ishte anaronik me botën e sotme. Do të punonte dhe do të luftonte nga ana kombëtare edhe ai për Evropën e Bashkuar dhe praninë tonë në te, e megjithatë për një gjë do të ishte këmbëngulës: Rruga jonë për Evropë kalon nëpër Tiranë.
 
Sot, për fatin tonë të keq, ende nuk thuhet kështu. Sot zërat e tillë quhen zëra të vonuar, ndërsa thirrësit e tillë quhen romantik, anakronik etj. Sot në modë, janë konceptet “bashkëkohore dhe modorne njëkohësisht", janë zërat e klaneve, sot janë në modë mendimet, konceptet dhe flamujt e ngritur mbi interesat e përgjithëshme nacionale, nga ish-titistë, që me shumicë dhe me bujë i kanë sjellë duke i nxjerrë edhe prej gijotine dhe i kanë vënë në krye të institucioneve kulturore dhe politike.
 
E pa besueshme. Kemi besuar se ata dhe mendimet e tyre janë vjetruar për shkak të moshës, për shkak të kohës dhe për shkak të moralit të ri kombëtar. E kemi ditur se kanë qenë shumë, por që paskan mbetur kaq shumë zor të besohet edhe sot.
 
Mbi mardhëniet shqiptaro-serbe
 
Kadri Zeka ka shkruar dhe i ka trajtuar një varg çështjesh të rëndësishme për kohën e tij, por me peshë edhe për kohën tonë. Duke qenë i përcaktuar për veprime konkrete ai as me historinë as me bashkëkohësinë nuk është marrë për të ndërtuar biografinë e tij. Me historinë është marrë për të konkretizuar nyjet e mardhënieve shqiptaro-serbe dhe ai këto i ka gjetur në Programin e Çubriloviqit, të cilin e patë botuar jo vetëm si kontribut të tij dhënë Lëvizjes, por edhe si sprovë për të komunikuar me lëvizjen dhe politikën ndërkombëtare përgjithësisht. Sot, në rrethana të reja të njohjes së mardhënieve shqiptaro-serbe këto nyje zgjerohen nga një program në disa programe të njohura të shkollës serbe dhe nga programet individuale, grupore dhe institucionale në konceptet politike antishqiptare të shteti, të institucioneve më të larta shkencore dhe të kishes autoqefale serbe. Mund të shkohet madje edhe më tej, tek një ndërdije antishqiptare- tek serbët, të shoqëruar me përbuzje ndaj gjithë asaj që është shqiptare, dhe tek një ndrëdije dhune - te shqiptarët, të shoqëruar nga frika dhe tmerri i krijuar historikisht nga dhuna shtetërore, kulturore dhe fetare që kanë bërë serbët mbi ta.
 
Duke qenë njohës i mirë i këtyre mardhënive, nga aspekti tradicional (jetoi në kofi një kohë të gjatë, familjarisht i kujtonte shumë të freskëta pasojat e përndjekjes dhe dhunës së politikes gjenocidale serbe në qerekun e fundit të shekullit XIX dhe shekullin XX. Gjyshja e tij ishte njëra prej fëmijëve të gjetur në djepin e mbuluar me dëborë gjatë përndjekjeve serbe në fund të shekullit XIX etj. Ndjente gjithnjë një rrezik të përhershëm të përsëritjes së krimit serb mbi shqiptarët, prandaj edhe nuk do të befasohej nga përsëritja e krimit serb që do të ndodhë mbi shqiptarët edhe në fund të shekullit XX, por do të punonte me ngulm që ajo të mos ndodhte.
 
Si do të vepronte Kadri Zeka pas gjithë kësaj?
 
Pavarësisht nga kjo Kadri Zeka, këtu nuk do ta gjente edhe pamundësinë e bashkëjetesës së serbëve dhe shqiptarëve. Ai ishte luftëtar i lirisë së popullit të vet dhe humanist i internacionalizmes proletare, prandaj edhe shoqërinë shqiptare kurrë nuk do të mund ta shihte ashtu të pastër, pa botën tjetër kulturore, shpirtërore dhe fetare.
 
Për Kadri Zekën mardhëniet shqiptaro-serbe nuk do të shtroheshin si mardhënie të shqiptarëve dhe serbëve në Kosovë, por si mardhënie të Kosovës dhe Serbisë. Për më shumë se një shekull Serbia ka përgatitur shpirtërisht, politikisht dhe madje moralisht, ka ushqyer dhe ka ndërsyer serbët e Kosovës dhe kolonët serb të sjellur nga Bosnja, Kroacia, Mali i Zi e Serbia kundër shqiptarëve të Kosovës. Urrejtja e madhe, apo muri i gjakut ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve nuk është krijuar në fund të shekullit XX gjatë Luftës së Kosovës. Jo. Gjatë është punuar për ndrtimin e tij. Për të është investuar gjatë, shumë dhe shumë kohë. Në ndërtimin e këtij muri teorikisht dhe historikisht është investuar pothujase pa ndërprerë më shumë se një shekull e gjysmë. Dhe nuk është investuar as nga një brez e as një bartës politik. Për ndërtimin e madh të murit të gjakut ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve kanë invesatuar kryeministrat e ministrat serbë, politikanët e partive që janë quajtuar radikale dhe partive që janë quajtur paqësore, akademikët, shkencëtarët e të gjitha profileve, poetët dhe këngëtarët, priftët, etj., konceptet e të cilëve i kanë aprovuar, i kanë instrumentalizuar dhe i kanë vënë në jetë institucionet shtetërore (qeverëtë e të gjitha kohëve, Ushtritë, policitë, sigurimet e brendshme); institucionte shkencore (Akademia Serbe, Universiteti); dhe institucionet fetare (Kisha Ortodokse Pravosllave).
 
Për shkak të këtij investimi të gjatë dhe të madh teorik dhe praktik muri i madh i gjakut ndërmjet shqiptarëve dhe serbëve është vështirë të tejkalohet, dhe vështirë të tejkalohet sidomos nëse kjo kërkohet të kalohet nga ana shqiptare, sikur kërkojnë miqtë tanë, nëse në ngritjen e tij vazhdojnë të investojnë edhe më tej institucionet shtetërore, shkencore dhe fetare serbe, pa e ndjerë fajin për krimet e bëra mbi shqiptarët dhe popujt tjerë fqinje.
 
Për të gjitha këto dhe për shumë arsye të tjera, Kadri Zeka do të punonte në krijimin dhe ndërtimin e raporteve të reja ndërmjet serbëve, që nuk do të ishin raporte ndërmjet Serbisë dhe shqiptarëve, sikur përpiqeshin t’i ndërtonin bartësit e politikës serbe gjatë shekullit të fundit, as si raporte ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, sikur pretendohet t’i ndërtojnë sot disa qarqe shqiptare pa koncepte historike për çështjen shqiptare dhe ballkanike; dhe më nund as si raporte ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve, sikur përpiqen t’i krijojnë disa qarçe ndërkombëtare të tezës së multietnicitetit të Kosovës, por si raporte ndërmjet Shqipërisë dhe Serbisë, që në të vërtetë janë raporte historike ndërmjet këtyre shteteve dhe popujve fqinje.
 
Evropa dhe arrivizmi ynë politik
 
Po ta jetonte kohën tonë, Kadri Zeka gjendjen tonë të rëndë ekonomike, sociale dhe politike nuk do ta shpjegonte thjesht me parolla politike dhe me arrivizëm politik, sikur do të shprehej Jusuf Gërvalla. Duke shkruar për gjendjen ekonomike, sociale dhe politike të Kosovës së fillimit të viteve tetëdhjetë ai theksonte: “Kosova jo vetëm që nuk është e varfër, por me fushat dhe nëntokën e saj të pasur, ajo është krahina më e pasur në Jugosllavi. Ajo disponon me 64 % të rezervave të thëngjill-linjitit në Jugosllavi, 67 % të mineraleve të plumbit e të zinkut, 24% të hekurnikelit. Ajo prodhon miliarda kilovat energji elektrike e miliona ton xehe të ndryshme. Kosova prodhon 93% të të gjithë argjendit në Jugosllavi, e të mos flasim për fushat e gjëra, për lumenjtë e mallet e pasura të Kosovës”(60). Të dhënat e tij dhe të njohura sot edhe më gjerësisht tragojnë se Kosova nuk është viktimë e mendësisë së ultë politik, kulturore dhe arsimore. Ajo nuk është viktimë e një vendi që nuk mund të jetoj prej pasurisë natyrore dhe mendore të atij vendi dhe të atij populli. Kosova është viktimë e mosmarrëveshtjeve politiko-ushtarake të sferave ndërkombëtare të interesit. Kosova mund të jetoj edhe vetëm prej pasurive nëntokësore të saj edhe prej pasurisë mbitoksore të saj. Ajo mund të jetoj më në find edhe vetëm prej pasurisë së natalitetit dhe fuqisë rinore që ka.
 
Çka do të bënte Kadri Zeka sot tri vjet pas krijimit të rrethanave të reja në Kosovë. Do ta bënte jetën dhe politiken e arrivistit, sikur po bëjnë sot pasardhësit e tij politik, apo do të vazhdonte të punonte me konceptet dhe idealet, me të cilat punonte atëherë. Sigurisht nuk kishte pse t’i ndryshonte ato. Humanisti i radhëve të para, sot do të ngritej kundër gjendjes së mjerë sociale të popullit, që ishte bartës i luftës në Kosovë, por do të ngritej edhe kundër arrivizmit dhe politikës që përfaqëson sot brezi i ri i politikanëve të Kosovës. Do të ngritej kundër sjelljes së bashkësisë ndërkombëtare, që sikur shkruante atëher “flet shumë dhe nuk thotë asgjë”, ndërsa sot do të mund të thuhej “punon shumë e nuk bënë asgjë”. Nuk dua të them se ai do të ngrente çështjen e statusit politik të Kosovës. Për këtë do të punonte sot sikur ka punuar dje, pa anime, pa improvizime dhe pa u lodhur. Le të kujtojmë se ai ishte humanist dhe konceptet e tij ishin sociale, prandaj për asnjë kusht dhe në emër të çfardo trysnie e posti kurr nuk do të lejonte që të mbyllë sytë dhe veshët para gjendjes së rënd sociale të banorëve të Kosovës, sidomos të zonave të luftës. Zor të besohet se Kadri Zeka dhe shokët e idealeve të tij do të flenin të qetë, pas paraqitjes së çdonatshme të familjeve të dëshmorëve nën tenda, nën dyer të fqinjëve, në ahuret e përshtatura për të kaluar dimrin etj.
Zor të besohet se Kadri Zeka dhe brezi i idealistëve të tij do të pajtoheshin të duronin një mjerim të tillë, nëpër të cilion po kalojmë, në emër të pritjes së marrveshtjeve ndërkombëtare për zgjidhjen e statutit të Kosovës, në emër të të cilës profiter dhe matrapaz të të gjitha ngjyrave dhe idelogjive përfitojnë e stërpërfitojnë edhe me djersën tonë. Kosovës i duhet liria dhe mundësia për të punuar. Kosova nuk ka nevojë për dhurta, Kosova ka nevojë për ndihma dhe përkrahje që si dje, si sot ju jepen madje edhe rajoneve të varfëra të shteteve të pasura të Evropës, Çoftë edhe për shkak të një vere të thatë apo dimri të ftohetë. E në Kosovë ka ndodhur termet, ka ndodhë përmbytje biblike nga dora e njeriut.
 
Prej “dhuratave” të tilla nuk përfitojnë qytetarët e Kosovës, prej dhuratave të tilla përfitojnë individët e të gjitha ngjyrave dhe shumë shumë përfitojnë klanet, grupet dhe krijesat që organizohen brenda natës, që përfitojnë brenda natës si me shkopin magjik, që janë bartëse të interesave të caktuara klanore e mafioze dhe politike e ideologjike. Prej “dhuratave” të tilla përfitojnë përfitojnë individët që me gjunjë dhe brryla janë aty ku kanë synuar gjithmonë për të shërbyer: aparatqik, pothador, mashtrues dhe denoncues.
 
A do të heshte Kadri Zeka sot dhe çka do të thoshte ai sot. Prej njerëzve të tillë, -reagonte ai, - prej klaneve dhe grupeve të tilla, më shumë se prej askujt tjetër, i vjen rreziku Kosovës dhe i mbyllen rrugët për synimet e saj historike. Ata që janë mësuar të përvidhen deri dje në politikën e Beogradit dhe shkollën e saj përvidhen sot dhe shfrytëzojnë për për interesa individuale dhe klanore edhe dhuratat që na i jep bota. Për shkas se ne i dime pajojat tragjike në të cilat na kanë quar mashtruesit, pithadorët dhe përfituesit e tillë, nuk kemi se si të mos dëshprohemi dhe të mës shqetësohemi sot për të ardhmen tone.
 
 
Gjatë, tepër gjatë të tillët e kanë mashtruar Beogradin për ndërtimin e bashkim-vllazërimit ndërmjet shqiptarëve dhe sllavëve të jugut, por më në fund, mashtrimet, gënjeshtrat, demagogjinë dhe përfitimet e tyre persoanale, familjare dhe klanore i kemi paguar si popullm e gjak deri në gju dhe me përndjekje biblike. Me të njëjtën demagogjike sillen e përvidhemi sot shumë individ të kësaj shkolle, dhe të njëjtat premtime i jepen bashkësisë ndërkombëtare. Është e kuptueshme prandaj pse shqetësimet tona rriten. Kemi të drejtë. Demagogjinë e tyre si individ dhe si grupe, si popull do ta paguajmë më shtrenjtë se çe kemi paguar dje.
 
 
 
Dëshprimi dhe vendosmëria e madhe
 
 
 
Në këtë rrjedhë, ai sigurisht do të dëshprohej shumë, për mungesen e guximit qytetar përgjithësisht të inteligjwencies për të përkrahur Lëvizjen Ushtarake në Kosovë gjatë luftës, por do të dëshprohej edhe më shumë për shkak të mungesës së guximit intelektual të kësaj inteligjencie për të përkrahur rezultatet e luftës. Në këtë situat ai do të zgjedhte rrugën e punës dhe të aktivitetit të pandalshëm, dhe nuk do të dorëzohej para përndjekjes së përndjekësve të ri të mendimit politik, nuk do të dëshprohej prej përndjekësve të përditëshëm, sikur janë dëshpruar intelektualët e paktë që viteve të fundit kanë guxuar ta artikulojnë drejt dhe guximshëm mendimin e tyre politik dhe kulturor.
 
 
Rexhep Mala, Nuhi Berisha, Kadri Zeka, Metush Krasniqi
Isa Kastrati, Avdi Xhaqku
Në vend të dëshprimit ai do ta ftonte muzen letrare të Jusuf Gërvallës, si dhe filozofinë e këmbëngultësisë të Rexhep Males, për t’i bërë kritikën shoqërisë shqiptare të kohës sonë. Besojmë se njëra prej kritikave më të rendësishme do të ishte kritika e shoqërisë kosovare të kurseve. Në Kosovës ka shumë vjetë që jetohet prej arsimimit të improvizuar. Në Kosovë, ndryshe nga ç’pritej që të ndërtohej shkolla e vërtetë kombëtare e nivelit evropian, është ndërtuar shkolla të nivelit më të ulët. Vetëdija kulturore, shoqërore dhe sidomos ekonomike e politike po krijohet me kurse dite e nate. Kurset e tilla, të cilat përgjithësisht quhen trajnime, të kujtonë atë shoqëri që u krijua me të njëjtat përmasat dhe metodat, pas Luftës së Dytë Botërore, e ne i dimë rezultatet e saj sot. Në të vërtetë ne i dimi pasojat tragjike nëpër të cilat kemi kaluar dhe sidomos pasojat me të cilat kemi përfunduar. Tashmë ne i dime pasojat e kursistëve të kësaj shkolle dhe të shkollave të tilla, s’kemi si të mos jemi të dëshpruar prej kurseve dhe kursistëve të rinjë, të cilët brenda natës marrin fatin e shoqërisë së sotme në duart e tyre, duke lënë mënjanë dhe në rrugë, individët e arsimuar me vite të tëra në Kosovë apo jashtë saj.
 
Çdo të bënte Kadri Zeka në këtë rast?
 
Do të punonte shumë që të ndërtohet vetëdija politike e brezit të ri, por nuk do të pranonte kurrë që lëvizja e re kombëtare të bëhej pa praninë e studentëve, sikur bëhet sot. Do të ishte rinia, përkatësisht studentët, ajo që do të vendoste për fatin e tokave të shkëputura të Kosovës, do të ishte rinia ajo që do të ndërprente gjykimet e drejtuesve të luftës, përkatësisht gjykimin simbolik të Luftës Çlirimtare të Kosovës.
Do të ishte ai në krye të klasës punëtore të Kosovës që do të vendoste për fatin e pasurisë nëntoksore dhe mbitokësore të Kosovës, do të ngrihej kundër gjendjes së mjerë të rreth 70% të popullit të Kosovës, standardi i të cilës bie edhe për shkak të ngritjes pa mbulesë të standardi të një përqindjejeje të vogël vendasish, të cilët punojnë me të huajt pa pasur përgjegjësi për Kosovën dhe standardin e saj të përgjithshëm etj. Më pare se sa të ishte në krye të Partive politike, më pare se sa të ishte në krye të institucioneve shtetërore, më pare se sa të barrikadohej në ndonjë shërbim në drejtoratet të cilat në të vërtetë i drejtojnë kryesisht të haujt, ai do të ishte në krye të aktiviteteve të kalsës punëtore, në krye të organizatave që mbrojnë vlerat e luftës dhe fitoren e saj, në krye të organizatave që organizatave që përcjellin dhe mbrojnë materialisht dhe moralisht familjet e dëshmorëve etj.